Çocuk ve Spor

Hafta 3

Küçük Motor, Sıcak Gün

Çocuğun kalbi, kası ve sıcağa yanıtı yetişkinden nasıl ayrılır? Yetişkin formülleri neden çocukta işlemez?

Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi · 2026–2027

Bir yaz turnuvası

Temmuz, saat 14.00, 36 °C. “Çocuklar her gün sokakta oynuyor, bir şey olmaz.”

Belediyenin yaz okulu turnuvası gölgesiz sentetik sahada; arka arkaya üç maç var, bazı çocukların suluğu yok. Sahada ölçülen ısı stresi (yaş hazne küre sıcaklığı, WBGT): 29,8 °C.

Örnek öğretim amaçlıdır.

Bu derste

Ders sonunda şunları yapabileceksiniz

1Çocuğun kalp yanıtının yetişkinden farkını açıklamak.
2Zirve oksijen kullanımını kilo başına ve allometrik ölçekle yorumlamak.
3Ergenlik öncesi kuvvet artışının kaynağını söylemek.
4Çocuğun kısa eforlardan neden hızlı toparlandığını açıklamak.
5Kilo başına deri yüzeyinin sıcakta ne anlama geldiğini açıklamak.
6WBGT'ye göre sıcak gün kararı verip içme planı yapmak.

BÖLÜM 1

Kalp ve Oksijen

Küçük motor aynı işi nasıl yapar?

Önce temel · oksijen kasa nasıl gider?

Kas yakıtı oksijenle yakar; oksijeni kalp ve kan getirir

Çocukta bu zincirin halkaları küçüktür: küçük kalp, az kan, az hemoglobin.

Önce temel · kalp ve oksijen sözlüğü

Bu bölümün yedi terimi

Terim	Nedir?	Birim	Benzetme
Kalp hızınabız	Kalbin bir dakikadaki atım sayısı	atım/dk	Kovayı kaç kez taşıdın
Atım hacmi	Bir atımda pompalanan kan	mL	Kovanın büyüklüğü
Kalp debisi	Atım hacmi × kalp hızı	L/dk	Dakikada taşınan toplam su
Hemoglobin	Kırmızı kan hücresinde oksijeni taşıyan protein	g/dL	Kandaki yolcu koltukları
Arter-ven farkı	Kasın kandan çektiği oksijen	—	Kovadan ne kadar su alındı
VO₂	Dakikada kullanılan oksijen	L/dk · mL/kg/dk	Motorun dakikada yaktığı
Aerobik kapasite	Oksijenle uzun süre iş yapabilme	—	Motorun büyüklüğü

mL/kg/dk: kilogram başına, dakikada kullanılan oksijen. Dinlenme nabzı çocukta yetişkinden yüksektir.

Kavram

Maksimal kalp hızı

maximal heart rate

En zor eforda ulaşılan en yüksek nabız. Çocukta çoğunlukla 195–210 atım/dk'dır ve yaşla pek değişmez.

Örnek: 10 yaşındaki bir yüzücünün set sonunda nabzı 190: bu, yetişkinde 190'ın anlamına gelmez.

Temel fikir

Küçük kova, sık taşıma

Atım hacmi

Çocukta küçük: her atımda az kan.

× Kalp hızı

Aynı yükte yetişkinden yüksek.

= Kasa giden kan

Aynı işi sık atarak yapar.

Kas da kandan daha çok oksijen çekerek açığı kapatır (Armstrong, 2019).

Kalp-damar yanıtı · Armstrong, 2019

Aynı tempo, iki farklı dolaşım

Atım hacmiçocukta daha küçükKalp küçük; kalp büyüdükçe artar

Kalp hızıaynı yükte daha yüksekKüçük atım hacmini sık atışla telafi eder

Kalp debisibiraz düşükDakikada pompalanan kan biraz az

Arter-ven oksijen farkıdaha yüksekKas kandan daha çok oksijen çeker

Hemoglobindaha düşükErgenlikte erkekte artar; kız-erkek farkı açılır

Kavram

Zirve oksijen kullanımı

peak oxygen uptake · zirve VO₂

Bir testte ulaşılan en yüksek oksijen kullanımı. Çocukta “maksimal” yerine “zirve” denir: çoğu çocukta tükenmeden önce bir düzlük görülmez.

Örnek: Okulda oksijen ölçülmez; 20 m mekik koşusundaki tur sayısı zirve oksijen kullanımını tahmin eder.

Sayıyı okumak · Welsman ve Armstrong, 2019

32 kg'lık çocuk mu, 75 kg'lık yetişkin mi daha dayanıklı?

Toplam

Çocuk 1,6 · yetişkin 3,6 L/dk

Büyük beden, büyük motor: adil değil.

Kilo başına

Çocuk 50 · yetişkin 48 ml/kg/dk

Çocuk önde görünür; küçük bedeni kayırır.

Allometrik

Çocuk 157 · yetişkin 200 (kg^0,67 başına)

Beden farkını daha adil giderir.

Asıl soru: çocuk kendi geçen ölçümüne göre gelişiyor mu?

Önce temel · kavram

Yağsız kütle

fat-free mass · yağ kütlesi: fat mass

Bedenin yağ dışındaki ağırlığı: kas, kemik, su ve organlar. Oksijeni en çok kas kullanır; yağ çok az kullanır.

Örnek: 40 kg'lık, ağırlığının %20'si yağ olan bir voleybolcu: 40 × 0,20 = 8 kg yağ, 40 − 8 = 32 kg yağsız kütle.

Gerçek bir araştırma

Büyürken zirve oksijen kullanımını ne artırıyor?

Soru: 11–17 yaşta zirve oksijen kullanımı artışını beden, yağ, yaş ve olgunlaşma ne kadar açıklıyor?
Ne yapıldı: İngiltere'de 132 kız ve erkek 11, 12, 13 ve 17 yaşında ölçüldü: toplam 388 test.

388

testte artışı en çok yağsız kütle belirledi; beden ve yağ hesaba katılınca da yaş ve olgunlaşmayla arttı.

Kızda kilo başına değerin düşmesi tek başına kondisyon kaybı değildir.

Armstrong N, Welsman JR. Peak oxygen uptake in relation to growth and maturation in 11- to 17-year-old humans. Eur J Appl Physiol. 2001;85(6):546–551.

Yoklama · 1 dakika

Bir kulüp 30 kg'lık 10 yaşındaki yüzücüsüyle 70 kg'lık yetişkin yüzücünün zirve oksijen kullanımını kiloya bölüp karşılaştırdı; çocuk biraz önde çıktı. En doğru yorum hangisi?

Doğru: C. Kilo başına değer küçük bedeni olduğundan iyi gösterebilir; allometrik ölçekte sıra değişebilir. A çekici ama yanlış: tek bir oran “kesin” bir üstünlük göstermez.

Kavram

Antrenmanabilirlik

trainability

Aynı antrenmana verilen uyumun büyüklüğü. Çocuk dayanıklılık antrenmanına yanıt verir; ama şiddet şartıyla.

Örnek: Futbol altyapısında 4'e 4 küçük alan oyunu, 3–4 dakikalık bloklar: nabız 160'ın üstüne çıkar.

Antrenmanabilirlik · Baquet ve ark., 2003

Çocuk dayanıklılığa yanıt verir; şiddet şartıyla

%5–6

ortalama zirve oksijen kullanımı artışı. Şart: şiddet maksimal nabzın %80'inin, yani yaklaşık 160 atım/dk'nın üstünde.

51 çalışmadan yöntemi yeterli 22'si; anlamlı etki bulanlarda artış %8–10.

Yoklama · 1 dakika

10 yaşındaki bir yüzücünün nabzı zor bir setin sonunda 195 atım/dk. Antrenörü “bu nabız tehlikeli, seti hemen kes” diyor. En doğru yorum hangisi?

Doğru: A. Küçük kalp her atımda az kan pompalar, açığı sık atışla kapatır; çocukta maksimal nabız çoğunlukla 195–210'dur. C çekici ama yanlış: kalp zayıf değil, küçüktür.

BÖLÜM 2

Kas, Kemik, Kısa Efor

Önce sinir sonra kas; çabuk toparlanma; sıçrayarak kurulan kemik

Önce temel · kavram

Sinir sistemi

nervous system · nöral: sinirle ilgili

Beyin, omurilik ve kaslara uzanan sinirler. Beyin “kasıl” emrini sinirle kasa gönderir; kas binlerce ince kas lifinden oluşur.

Örnek: Beyin şalter, sinir kablo, kas lifleri ampul. Kablo az ampul yakarsa güçlü kas da az kuvvet üretir.

Kavram

Nöral uyum

neural adaptation

Ergenlik öncesi kuvvet kazancının çoğu, sinir sisteminin kası daha iyi kullanmayı öğrenmesinden gelir; kas pek büyümez.

Örnek: 9 yaşındaki bir judocunun çekme kuvveti 10 haftada artar, kolları kalınlaşmaz.

Önce temel · iki tür kas lifi

Yavaş lif dayanır, hızlı lif patlar

Lif türü	Nasıl çalışır?	Yorulma	Sporda öne çıktığı yer
Yavaş kasılantip I	Az ama uzun süreli kuvvet; yakıtı oksijenle yakar	Geç yorulur	Uzun koşu, uzun mesafe yüzme, kürek
Hızlı kasılantip II	Kısa sürede büyük kuvvet; oksijensiz yolu da kullanır	Çabuk yorulur	Sprint, halter, sıçrama, smaç

Her kasta iki tür de vardır; oranı büyük ölçüde kalıtımla gelir. Testosteron (ergenlikte artan erkeklik hormonu) kas liflerini kalınlaştırır; ergenlik öncesinde bu etki küçüktür.

Kavram

Motor birim

motor unit

Bir sinir hücresi ve onun uyardığı kas lifleri: kuvvetin en küçük çalışma birimi. Çocuk hızlı kasılan birimlerini yetişkin kadar tam kullanamıyor olabilir.

Örnek: 10 yaşındaki bir halterci tahta çubukla teknik çalıştıkça daha çok birimi aynı anda devreye sokmayı öğrenir.

Önce temel · kasın üç enerji yolu · yaklaşık

Kas yakıtı üç yoldan yakar

Yol	Oksijen gerekir mi?	Ne kadar sürer?	Sporda örnek
Hazır depofosfokreatin	Hayır	İlk ≈ 10 saniye	30 m sprint, halterde kaldırış, smaç
Oksijensiz şeker yıkımıglikoliz → laktat	Hayır	≈ 10 saniye – 2 dakika	400 m koşu, 100 m yüzme
Oksijenli yolaerobik	Evet	Dakikalar, saatler	Uzun koşu, futbolda 90 dakika

Laktat: şiddetli eforda şekerin oksijensiz, hızlı yıkılmasıyla oluşan madde; kanda ölçülür. Anaerobik: oksijensiz. Güç: kuvvetin ne kadar hızlı üretildiği; bisiklet sprintinde watt ile ölçülür.

Kısa ve şiddetli efor · Falk ve Dotan, 2006

Çocuk çabuk yorulmaz, çabuk toparlanır

Çocuk

Kilo başına güç düşük, laktat düşük.

Toparlanma hızlı.

Ergen

Güç ve laktat artıyor.

Toparlanma yavaşlıyor.

Yetişkin

Güç yüksek, laktat yüksek.

Toparlanma yavaş.

Toparlanacağı “borç” küçük: kilo başına bile daha az güç üretir.

Gerçek bir araştırma

Çocuk 30 saniyede toparlanıyor

Soru: Tekrarlı kısa sprintlerde güç, yaşa ve dinlenme süresine göre nasıl değişir?
Ne yapıldı: 11 çocuk, 9 ergen, 10 yetişkin erkek: 10 × 10 sn sprint; ara 30 sn, 1 dk ya da 5 dk.

30 sn

Çocuğa yetti: güç 10 sprint boyunca düşmedi. Aynı arayla ergende %18,5, yetişkinde %28,5 düştü.

Çocukta sprint tekrarı kısa arayla yapılabilir.

Ratel S, Bedu M, Hennegrave A, Doré E, Duché P. Effects of age and recovery duration on peak power output during repeated cycling sprints. Int J Sports Med. 2002;23(6):397–402.

Önce temel · kavram

Kemik mineral yoğunluğu

bone mineral density · femur: uyluk kemiği

Kemiğin içindeki kalsiyum ve fosfor birikiminin miktarı. Ne kadar çoksa kemik o kadar sert, kırılmaya o kadar dayanıklı.

Örnek: Kemik bir kumbaradır: çocuklukta ve ergenlikte biriktirilir, yaşlılıkta harcanır. Femur boynu: uyluk kemiğinin kalçaya bağlanan, yaşlılıkta en sık kırılan yeri.

Kemik

Kemik bankası çocuklukta dolar

Ne zaman?

Zirve boy hızından kısa süre sonraki iki yılda yetişkin kemik mineralinin ~%26'sı birikir.

Bailey ve ark., 1999

Nasıl?

Sıçrama ve çarpma: okulda 7 ay, haftada 3 gün 100 sıçrama.

Femur boynunda %4,5 fazla artış (Fuchs ve ark., 2001).

Yoklama · 1 dakika

9 yaşındaki çocuklarla 10 × 10 saniyelik sprint yapılacak. Antrenör yetişkin takımındaki gibi sprintlerin arasına 3 dakika dinlenme koyuyor. Hangisi doğru?

Doğru: C. Ergenlik öncesi çocuklar 30 saniyelik arayla 10 sprint boyunca güçlerini korudu. A çekici ama yanlış: çocuk daha az güç üretir, daha az laktat biriktirir ve hızlı toparlanır.

BÖLÜM 3

Sıcakta Çocuk

Termometre değil WBGT; tahmin değil yazılı plan

Önce temel · kavram

Termoregülasyon

thermoregulation · ısı dengesi

Bedenin iç sıcaklığını yaklaşık 37 °C'de tutması. Sıcakta deriye daha çok kan gönderir; deri altındaki ter bezleri ter üretir.

Örnek: Evin kombisi gibi: sıcaklık yükselince sistem soğutmaya geçer. Maçta iç sıcaklığı 38–39 °C'ye çıkan çocuğun yüzü kızarır, terler.

Kilo başına yüzey · öğretim amaçlı hesap

Çocuğun kilo başına deri yüzeyi %34 daha geniş

Çocuk

135 cm, 30 kg: yüzey 1,06 m².

Kilo başına 354 cm²

Yetişkin

175 cm, 70 kg: yüzey 1,85 m².

Kilo başına 264 cm²

Hava deriden serinse ısı atılır; 35 °C üstünde aynı yüzey ısı toplar.

Termoregülasyon

Beden ısıyı dört yolla alır ya da verir

IşımagüneşGölgesiz sahada güneş bedeni doğrudan ısıtır

İletimtemasSıcak sentetik çim ayağı ve oturan çocuğu ısıtır

Taşınımhava, rüzgârHava deriden serinse ısı atılır, sıcaksa alınır

BuharlaşmaterAsıl soğutma yolu; nem yüksekse ter buharlaşmaz

Kavram

Yaş hazne küre sıcaklığı

wet bulb globe temperature · kısaca WBGT

Sıcaklık, nem, güneş ve rüzgârı birlikte hesaba katan ısı stresi ölçüsü. En büyük pay neme aittir: %70.

Örnek: Aynı 32 °C havada kuru bir Ankara öğleninde yaş hazne küre sıcaklığı düşük, nemli bir Antalya akşamında yüksektir.

2 dk. WBGT, İngilizce “wet bulb globe temperature” adının kısaltması; ekranda bundan sonra bu kısaltma kullanılıyor. WBGT = 0,7 × ıslak termometre + 0,2 × küre + 0,1 × hava. Islak bezle sarılı termometre terin buharlaşıp buharlaşamadığını gösterir; nem yüksekse ter buharlaşmaz, beden soğuyamaz. Küre, güneşin ve sıcak sentetik çimin ısısını ölçer.

Açılıştaki ölçüm: 0,7 × 26 + 0,2 × 40 + 0,1 × 36 = 29,8.

Eski görüş “çocuk az terler, her koşulda riskli” idi. Güncel görüş (Rowland, 2008; Bergeron, 2011): çocuğun yüzeyi kilosuna göre geniştir; ılık havada ısıyı kolay atar, hava 35 °C üstüne çıkınca aynı yüzey ısı toplar. Asıl risk: sıvı eksikliği, alışmamışlık, kalın giysi, yakın zamanda geçirilen hastalık.

Asıl risk

Çocukta ısı riskini artıran dört durum

Alışmamışlıkilk 10–14 günKampa yeni gelen çocukta antrenman kısa ve hafif başlar

Hastalıkateş, ishal, kusmaDün ateşi olan çocuk “iyiyim” dese de sıcakta yoğun çalışmaz

Kalın giysiekipmanKaleci forması, eskrim kıyafeti ısı atmayı engeller

Sıvı eksikliğisuluksuz çocukOyuna dalan çocuk susadığını fark etmez

Dehidrasyon: terle kaybedilen suyun içilenden fazla olması; bedende sıvı eksikliği.

Önce temel · ısı hastalıkları · hafiften ağıra

Üç ısı hastalığı: belirti ve ilk iş

Durum	Belirti	İlk iş
Isı krampı	Baldırda, karında ağrılı kasılma; bilinç açık	Gölge, su ve tuzlu içecek, hafif germe
Isı bitkinliği	Halsizlik, baş ağrısı, bulantı, baş dönmesi, bol ter; bilinç açık	Gölgede yatır, ayakları kaldır, soğut, içir; düzelmezse 112
Isı çarpması	Bilinç bulanıklığı, saçma konuşma, yere düşme; iç sıcaklık ≈ 40 °C ve üstü	112'yi ara; hemen soğuk suya batırarak soğut

Ayırıcı işaret bilinçtir: bilinç bulanıksa ya da davranış tuhaflaştıysa ısı çarpması kabul edilir.

Karar tablosu

WBGT 28'i geçtiyse yoğun antrenman yok, saat değişir

28–32: yoğun antrenman yok, 10 dakikada bir gölgede su, maç sabaha. 32 ve üstü: açık havada etkinlik yok.

Isı çarpmasında önce soğut, sonra taşı: 112 aranırken çocuk soğuk suya batırılır (Casa ve ark., 2015).

Kavram

Gönüllü dehidrasyon

voluntary dehydration

Su serbest olsa bile çocuğun kaybettiği sıvıdan azını içmesi. Oyuna dalan çocuk susadığını fark etmez.

Örnek: Sıcakta bisiklet süren 10–12 yaş çocuklar susadıkça içince gerekenin yalnız %72'sini içti (Bar-Or ve ark., 1980).

Tarif

Tartıyla ter kaybı: 32 kg'lık bir basketbolcu

1 · Tart

Öncesi 32,0, sonrası 31,4 kg: 0,6 kg.

2 · Ter

0,3 L içti: 0,6 + 0,3 = 0,9 L.

3 · Yüzde

0,6 ÷ 32 = %1,9: sınıra yakın.

4 · Plan

9–12 yaş: 20 dakikada bir 100–250 mL.

1 kg kayıp yaklaşık 1 litre sıvıdır.

Önce temel · yaşa göre su ihtiyacı · yaklaşık

Yaşa göre günlük su, terleme ve antrenmanda içme

Yaş	Günlük toplam su	Terleme	Antrenmanda içme
4–8 yaş	≈ 1,6 L	Az	Sık molada birkaç yudum; molayı yetişkin hatırlatır
9–13 yaş	kız ≈ 1,9 · erkek ≈ 2,1 L	Artmaya başlar	20 dakikada bir 100–250 mL
14–18 yaş	kız ≈ 2,0 · erkek ≈ 2,5 L	Yetişkine yaklaşır	Saatte 1,0–1,5 L'ye kadar
Yetişkinkarşılaştırma için	kadın ≈ 2,0 · erkek ≈ 2,5 L	Yüksek	Tartıyla ölçülen ter kaybına göre

Günlük toplam su, içecek ve yiyecekten gelir; yaklaşık beşte biri yiyecekten. Antrenmanda terle kaybedilen bunun üstüne eklenir.

Tahmin · 1 dakika

11 yaşındaki bir futbolcunun sıcak bir günde 90 dakikalık antrenmanı var. İçme planı nasıl olmalı?

Doğru: B. 90 ÷ 20 ≈ 4–5 mola; toplam yaklaşık 0,5–1 L. C çekici ama yanlış: oyuna dalan çocuk susadığını fark etmez (gönüllü dehidrasyon).

Branşa göre · sıcakta ek risk

Her branşın sıcakta ayrı bir zayıf noktası var

Branş	Ek risk	Önlem
Futbol, atletizm	Gölgesiz saha, sıcak sentetik zemin, uzun süre	Sabah ya da akşam saati; gölgeli yedek alanı
Tenis	Öğle maçları, uzun maç, sıcak kort	Oyun arasında gölge, ıslak havlu, su
Güreş, judo, boks	Tartı öncesi su kısıtlama, sauna kıyafetiyle koşu	Çocukta hızlı kilo düşürme yok; tartıdan sonra hemen içme
Eskrim, tekvando, kaleci	Koruyucu kıyafet ısı atmayı engeller	Molada maske ve koruyucu çıkarılır
Bisiklet, triatlon	Saatlerce güneş altında	Bidon planı, yol üstünde su noktası
Yüzme	Suda ter fark edilmez; kapalı havuzda nem yüksek	Havuz kenarında suluk; set aralarında içme

Önlemler öğretim amaçlı saha önerileridir; karar yine WBGT ve kurumun yazılı eşikleriyle verilir.

Yoklama · 1 dakika

11 yaş altı (U11) turnuvası için sahada yaş hazne küre sıcaklığı (WBGT) 29,8 °C ölçüldü; hava durumu ise “31 derece” diyor. Organizatöre en doğru öneri hangisi?

Doğru: B. WBGT 28–32 bandında yoğun antrenman yapılmaz; 10 dakikada bir gölgede su, maç saati sabaha. A çekici ama yanlış: karar hava sıcaklığıyla değil, nemi ve güneşi de sayan WBGT ile verilir.

SON BÖLÜM

Kendinizi Sınayın

Sekiz soru. Her soruda önce oy verin, sonra cevabı açın.

Soru 5 / 12

9 yaşındaki çocuklar 10 hafta kuvvet antrenmanı yaptı; şınav sayıları yaklaşık %30 arttı, kol çevreleri değişmedi. En doğru açıklama hangisi?

Doğru: D. Ergenlik öncesi kazancın çoğu nöral uyumdur: daha çok motor birim, daha iyi eşgüdüm ve teknik. C çekici ama yanlış: hormonla gelen kas büyümesi ergenlikte belirginleşir.

Soru 6 / 12

Bir okul 12 hafta boyunca 9–10 yaş çocuklara haftada 3 gün, nabız 130 civarında tempolu yürüyüş yaptırdı; zirve oksijen kullanımı değişmedi. En olası neden ne?

Doğru: B. Çocukta anlamlı gelişme için şiddet maksimal nabzın %80'inin, yani yaklaşık 160 atım/dk'nın üstüne çıkmalı. A çekici ama yanlış: yeterli şiddette çocuk %5–6 gelişir.

Soru 7 / 12

Ankara'dan Antalya'ya yaz kampına gelen 12 yaş yüzme grubunun ilk günü. Sıcak açısından antrenman planı için en doğru karar hangisi?

Doğru: A. Isıya alışma kademeli antrenmanla 10–14 günde gelişir; alışmamış çocukta ısı riski yüksektir. C çekici ama yanlış: alışma ani yüklemeyle değil, kademeli artışla kazanılır.

Soru 8 / 12

Sıcak bir günde maçtan sonra bir çocuk bilinç bulanıklığıyla yere çöktü, derisi sıcak. Ambulans 15 dakika uzakta. İlk yapılacak hangisi?

Doğru: C. Isı çarpmasında önce soğut, sonra taşı: soğuk suya batırma en hızlı yöntemdir. B çekici ama yanlış: yolda geçen dakikalar soğutmasız geçer. Bilinci bulanık çocuğa ağızdan su verilmez.

Soru 9 / 12

30 kg'lık bir futbolcu antrenmandan önce 30,0 kg, sonra 29,4 kg tartıldı; antrenmanda 0,3 litre su içti. Kayıp yüzdesi ve ter miktarı ne?

Doğru: C. Kayıp 0,6 kg ÷ 30 = %2; ter 0,6 + içilen 0,3 = 0,9 L. B çekici ama yanlış: içilen su da terle atıldı, hesaba eklenir. %2 sınırdır; içme planı artırılır.

Soru 10 / 12

13 yaşındaki bir yüzücü haftada 6 gün havuzda antrenman yapıyor, başka spor yapmıyor. Antrenörü kemik sağlığı için ne yapmalı?

Doğru: D. Kemik çarpma ve sıçrama yüküne yanıt verir; yüzücülerin kemik yoğunluğu hareketsiz yaşıtlarına benzer bulundu. C çekici ama yanlış: yüzme kemiğe zarar vermez, yalnız yeterince uyarmaz.

Soru 11 / 12

Bir antrenör 11 yaşındaki koşucularda zor bir testten sonra kan laktatını 3 mmol/L ölçüp “yeterince zorlanmadılar” diyor. En doğru yorum hangisi?

Doğru: A. Çocuk aynı göreli şiddette yetişkinden az laktat üretir; 4 mmol/L “eşiği” çocukta kullanılmaz. B çekici ama yanlış: düşük laktat çocukta “zorlanmadı” demek değildir.

Soru 12 / 12

14 yaş altı kız voleybol takımında kilo başına zirve oksijen kullanımı geçen yıla göre düştü; boy ve kilo arttı. Antrenör önce ne düşünmeli?

Doğru: B. Ergenlikte kızda yağ kütlesi artar; yağ oksijen kullanmaz ama kiloya girer. A çekici ama yanlış: önce boy, kilo ve olgunlaşmaya, sonra antrenmana bakılır.

Özet

Bugün beş şey öğrendik

1Yetişkin formülü çocukta çalışmaz: maksimal nabız 195–210.
2Zirve VO₂'yi kiloya bölmek tek başına yanıltır; çocuk kendi geçmişiyle karşılaştırılır.
3Ergenlik öncesi kuvvet sinirden gelir; kas sonra büyür.
4Çocuk sprintten çabuk toparlanır; kemiği sıçrayarak kurar.
5Sıcakta WBGT ve yazılı plan; önce soğut, sonra taşı.

Derslikten çıkmadan

Temmuzda saat 14.00'te 11 yaş altı (U11) turnuvası var. Velilere beş satırlık bir sıcak gün duyurusu yazın.

Gelecek hafta · Hafta 4: Hareketin Alfabesi

Ayrıntılı okuma: Hafta 3 ders notu (lisans destesi) · kemik birikimi ve okulda sıçrama deneyi, tatlandırılmış içecek araştırması, sıcak gün alıştırmaları.