Çocuk ve Spor
Hafta 10

Yük, Veri ve Çocuk

Çocuk nasıl dayanıklı olur, gelişimi nasıl ölçeriz, yükü nasıl izleriz ve verisini nasıl koruruz?
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi · 2026–2027
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Bir veli grubu
Bir veli, çocukların akıllı saatlerindeki “yük puanlarını” sıralayıp veli grubunda paylaştı.

Fırsat: yükü görmek, aşırı yüklenmeyi erken fark etmek.
Risk: sağlık verisi herkesin önünde; listenin sonundaki çocuk utanıyor.

Örnek öğretim amaçlıdır.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Bu derste

Ders sonunda şunları yapabileceksiniz

  1. 1Çocuğa uygun dayanıklılık yöntemini ve şiddetini seçmek.
  2. 2Bir test sonucunu yaşıtlarına ve sağlık ölçütüne göre okumak.
  3. 3Bir değişimin gerçek mi, ölçüm hatası mı olduğunu ayırmak.
  4. 4Seans yükünü hesaplamak ve çocuğun verisini korumak.
  5. 5Yükü büyüme, iyi oluş ve aşırı yüklenme belirtileriyle birlikte okumak.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 1

Dayanıklılık

Çocuk maraton değil, patlama koşar.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Aralıklı antrenman
interval training
Kısa, zorlu bölümlerle dinlenmenin art arda tekrarlandığı çalışma. Çocuğun doğal hareket biçimine uyar.
Örnek: 11 yaş hentbol grubu: 15 sn hızlı koşu, 15 sn yürüme, 12 tekrar; kovalamaca ya da bayrak yarışı olarak.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Konuşma testi
talk test
Şiddeti konuşabilme durumuna göre tahmin etmek. Cihaz gerekmez.
Örnek: Isınma koşusunda futbolcular sohbet ediyor: düşük. 3'e 3'te “pas!” diye bağırıyorlar, cümle kuramıyorlar: yüksek.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · dayanıklılık sözlüğü

Sonraki araştırmayı okumak için yedi kelime

TerimNe demek?Çocukta örnek
AerobikEnerjinin oksijenle üretildiği, uzun süren iş20 dakika bisiklet, uzun yüzme
AnaerobikOksijen yetişmeden yapılan kısa, çok zorlu iş10 saniyelik sprint, kovalamacada kaçış
Aerobik uygunlukKalp, akciğer ve kasın oksijeni kullanma gücü20 m mekik koşusunda tur sayısı
Zirve VO₂En yorucu testte kullanılan en yüksek oksijen miktarıLaboratuvarda maskeyle ölçülür
Kalp hızınabızKalbin dakikadaki atım sayısıGöğüs bandı ya da saatle ölçülür
Maksimal kalp hızıEn yorucu işte ulaşılan en yüksek nabızÇocukta ≈ 195–210 atım/dk
Şiddetİşin ne kadar zorladığıKonuşma testi, maksimal nabzın yüzdesi

Benzetme: zirve VO₂ arabanın motor büyüklüğü, şiddet gaz pedalına ne kadar basıldığı.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma

Çocukta aerobik antrenman ne kadar kazandırır?

Soru
Dayanıklılık antrenmanı çocukta zirve oksijen kullanımını ne kadar artırır?
Ne yapıldı
51 çalışma incelendi; kontrol grubu olan 22 çalışma analizde kaldı.
%80

Anlamlı kazanç için şiddet maksimal kalp hızının %80'inin üstünde olmalı.

Ortalama artış %5–6. Hafif tempolu uzun tur, aerobik uygunluğu pek artırmaz.

Baquet G, van Praagh E, Berthoin S. Endurance training and aerobic fitness in young people. Sports Med. 2003;33(15):1127–1143.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Dayanıklılığın üç yolu

Tek doğru yöntem yok; şiddet ve keyif belirler

Oyun

Küçük alan oyunu, kovalamaca, bayrak yarışı.

Aralıklı

Kısa, zorlu bölüm ve dinlenme.

Sürekli

Konuşarak koşu, bisiklet, yüzme.

8–11 yaşta 7 haftada hem sürekli hem aralıklı koşu aerobik uygunluğu artırdı (Baquet, 2010).

Kalp hızı bölgesi “220 − yaş” ile değil, çocuğun ölçülen kendi maksimaline göre kurulur.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

Bir antrenör 11 yaşındaki yüzücülerin aerobik uygunluğunu artırmak istiyor. Çocuklar setler boyunca rahatça sohbet edebiliyor. Antrenör ne çıkarmalı?

Doğru: A. Rahat sohbet düşük şiddeti gösterir; anlamlı aerobik kazanç için yüksek şiddetli bölümler gerekir. B, hafif uzun çalışmanın yeterli olduğunu sanır.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 2

Ölçmek ve Yorumlamak

Sıralamak için değil, geliştirmek için ölç.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · kavram
Persentil
percentile · Türkçesi: yüzdelik dilim
100 yaşıt sıraya dizilse çocuğun kaçının önünde olduğu. 70. persentil: 100 yaşıttan 70'inden iyi.
Örnek: 20 m mekik koşusunda (sinyal sesine göre 20 m git-gel, giderek hızlanır) 30. persentildeki kız, 100 yaşıtının 30'undan çok tur koşmuş.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Norm ve ölçüt
norm-referenced · criterion-referenced
Norm: yaşıtlarına göre nerede? Ölçüt: sağlık için yeterli mi?
Örnek: 13 yaşındaki kız 20 m mekik koşusunda yaşıtları arasında 30. persentilde, ama sağlık bölgesinde. Normda düşük, ölçütte yeterli.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · iyi testin dört şartı

Bir test ne zaman güvenilir? Dört şart tek tek

ŞartNe demek?BozulursaÇocuk sporunda örnek
GeçerlikTest ölçmek istediğini mi ölçüyor?Yanlış özelliği ölçerizYüzücünün dayanıklılığını koşu testiyle ölçmek
GüvenirlikTekrarlanınca benzer sonuç veriyor mu?Gelişim mi hata mı, ayıramayızAynı sıçrama salı 30, perşembe 36 cm
NesnellikÖlçen kişi değişince sonuç aynı mı?Sonuç antrenöre göre değişirEl kronometresinde biri erken, biri geç basar
UygunlukYaşa, alana, zamana uygun mu?Çocuk anlamaz, sıkılır, korkar8 yaşa 12 dakikalık koşu testi

Güvenirlik 0–1 arası bir sayıyla verilir (ICC): 0,90 üstü mükemmel, 0,75–0,90 iyi. Sonraki slaytlar bu sayıyı kullanır.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
En küçük gerçek değişim
minimal detectable change
Ölçüm hatasından büyük olduğuna güvenilebilen en küçük fark. Fark bundan küçükse emin olamayız.
Örnek: 12 yaşındaki voleybolcunun dikey sıçraması 3 cm arttı. Testin hata payı 4,4 cm. Artış gelişim olabilir, ama emin değiliz.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Aynı 3 cm, iki farklı test

Hata payı küçülünce aynı artış gerçek sayılır

Güvenirlik 0,90 hata payı 4,4 cm 3 cm · payın içinde Güvenirlik 0,97 hata payı 2,4 cm 3 cm · gerçek gelişim 0 1 2 3 4 5 cm

İlk denemede test öğrenilir: 10–12 yaşta her testten önce 2–3 alıştırma seansı yapılır.

Tipik hata: aynı çocuk aynı testi kısa arayla tekrarlayınca sonucun kendi kendine oynaması.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

11 yaşındaki bir yüzücünün 50 m serbest derecesi 6 ayda 0,3 sn iyileşti. Aynı çocukta tekrarlı ölçümlerin tipik hatası 0,4 sn. Doğru yorum hangisi?

Doğru: C. 0,3 sn, ölçümün kendi oynamasından küçük. A doğru da olabilir, ama bu veriyle emin olamayız.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 3

Yük ve Veri

Bir soru, bir çarpım; ve çocuğun verisi çocuğundur.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Dış yük ve iç yük
external load · internal load
Dış yük: ne yapıldı (mesafe, sprint sayısı, kaldırılan kilo). İç yük: bedenin buna yanıtı (kalp hızı, algılanan zorluk).
Örnek: İki 12 yaşındaki futbolcu aynı 5 km'yi koşuyor: dış yük aynı. Biri zorluğu 4, öteki 8 bildiriyor: iç yük farklı.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yük göstergeleri · tek tek

Yük neyle ölçülür? Yedi gösterge

GöstergeTürNasıl ölçülür?Çocukta örnek
Süre, maç dakikasıDışKronometre50 dakika maç
Mesafe, sprint sayısıDışGPS yelek, ivmeölçer4,8 km, 14 sprint
Sıçrama, atış, kulaç sayısıDışSayarakVoleybolda 80 sıçrama
Kalp hızıİçGöğüs bandı, saat3'e 3'te 185 atım/dk
RPEalgılanan zorlukİç“0–10 arası ne kadar zordu?”“7: zordu”
Seans yüküsRPEİçRPE × dakika7 × 60 = 420 birim
İyi oluş anketiYanıtBeş soru, 1–5 puan“Uykum 2, kas ağrım 4”

GPS: uydu ile konum bulan sistem; yelekteki cihaz koşulan mesafeyi hesaplar. Çocukta en ucuz ve yeterli ikili: süre + RPE.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Seans yükü
session RPE
Antrenmandan yaklaşık 30 dakika sonra sorulan zorluk (0–10) × süre (dk).
Örnek: 11 yaşındaki futbolcu: salı 90 × 5, perşembe 90 × 6, cumartesi maç 50 × 7. Haftalık yük 1.340 birim.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yaşa göre haftalık yük · iki kural

Haftada en çok kaç saat organize spor?

YaşOrganize spor, en çokSerbest oyun, en azDinlenme
8 yaş8 saat / hafta4 saatHaftada 1–2 gün sporsuz
10 yaş10 saat5 saatHaftada 1–2 gün sporsuz
12 yaş12 saat6 saatHaftada 1–2 gün sporsuz
14 yaş14 saat7 saatHaftada 1–2 gün sporsuz
16 yaş16 saat8 saatHaftada 1–2 gün sporsuz

Kural 1: haftalık organize spor saati ≤ yaş. Kural 2: organize spor, serbest oyunun en çok 2 katı. Ayrıca yılda toplam 2–3 ay kendi branşına ara.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Branşa göre yük · niteliksel

Hangi branşta yük nereden birikir, ne sayılır?

BranşYükü ne biriktirir?Ne sayılır?Dikkat
Futbol, hentbol, basketbolAntrenman + hafta sonu maçı + okul takımıMaç dakikası, seans yüküTurnuva haftası, iki takımda oynamak
VoleybolSıçrama, smaç, blokSıçrama sayısıDiz önü ağrısı
YüzmeYüksek hacim, sabah-akşam antrenmanHaftalık metreOmuz ağrısı, uyku
CimnastikErken yaşta çok saatHaftalık saat, ağrıEl bileği, bel
Koşu, atletizmKoşu mesafesi, sıçramaHaftalık km, temas sayısıKaval, topuk; ani km artışı
TenisTurnuvada art arda maçlarMaç ve servis sayısıOmuz, dirsek

Her branşta ortak ölçü seans yükü; üstüne branşın kendi sayısı eklenir.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Tahmin · 1 dakika

11 yaşındaki bir basketbolcu haftada 9 saat kulüp antrenmanı yapıyor, serbest oyunu haftada 2 saat. Hangi kural aşılmış?

Doğru: B. 9 saat, 11 yaşın altında: saat kuralı tamam. Ama 9 saat, 2 saatlik serbest oyunun 2 katından (4 saat) fazla: oran 4,5:1.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · yük araştırmalarını okumak

Sonraki üç slayt için altı terim

TerimNe demek?Örnek
İlişki katsayısır, korelasyonİki ölçüm birlikte ne kadar artıp azalıyor: 0 ilişki yok, 1 tam ilişki0,5 orta, 0,7 üstü güçlü
Akut yükSon bir haftanın yüküTurnuva haftası: 2.100
Kronik yükSon dört haftanın ortalaması: alışılmış yük≈ 1.213
Göreli riskBir grubun riski ÷ öteki grubun riski2,55: yaklaşık 2,5 kat risk
NedensellikBirinin ötekine yol açtığının gösterilmesiYazın dondurma ve boğulma birlikte artar; biri ötekine yol açmaz
Temassız yaralanmaKimseyle çarpışmadan olan yaralanmaAni duruşta dizin burkulması

İlişki nedensellik değildir: iki şeyin birlikte artması, birinin ötekine yol açtığını göstermez.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma

Bir soru, bir çarpım: kalp hızıyla uyumlu mu?

Soru
Zorluk × süre, kalp hızına dayalı yük yöntemleriyle uyumlu mu?
Ne yapıldı
Ortalama 17,6 yaşında 19 genç futbolcu, 7 hafta. Seans yükü üç kalp hızı yöntemiyle karşılaştırıldı.
479

antrenman: her oyuncuda ilişki 0,50–0,85; hepsi anlamlı.

Seans yükü, pahalı cihaz olmadan iç yükün iyi bir göstergesi.

Impellizzeri FM, Rampinini E, Coutts AJ, Sassi A, Marcora SM. Use of RPE-based training load in soccer. Med Sci Sports Exerc. 2004;36(6):1042–1047.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Toplam değil, değişim

Asıl uyarı, bir haftanın birden yükselmesidir

1100 1200 1250 1300 2100 · +%73 1. hafta 2. hafta 3. hafta 4. hafta Turnuva - - - önceki dört haftanın ortalaması ≈ 1213

Kademeli artan yük çocuğu hazırlar; düşük yükten ani sıçrama risklidir (Bowen, 2017).

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Akut:kronik yük oranı

Popüler bir oran ve eleştirisi

Öneri · Gabbett, 2016

Son hafta ÷ son 4 hafta ortalaması. 0,8–1,3 arası “güvenli”, 1,5 üstü “riskli”.

Turnuva haftası: 1,73.

Eleştiri · Impellizzeri, 2020

Nedensellik gösterilmedi; oranın istatistik sorunları var; yaralanmayla ilişkisi tutarlı değil.

Oran bir konuşma başlatır; tek başına “oynasın, oynamasın” kararı vermez.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma

Elit genç futbolcular: ani artış mı, birikim mi?

Soru
Haftalık yük birikimi ve ani artış yaralanmayla ilişkili mi?
Ne yapıldı
Bir profesyonel kulüp altyapısından 32 oyuncu iki sezon izlendi; günlük yük konum ve ivme sensörleriyle kaydedildi.
2,55

göreli risk: yüksek akut + düşük kronik yükte temassız yaralanma. Kronik yük yüksekken 0,47.

Kademeli artan kronik yük, yüksek akut yüke dayanıklılık kazandırır. Sınır: tek kulüp, 32 elit erkek ergen.

Bowen L, Gross AS, Gimpel M, Li FX. Accumulated workloads and the acute:chronic workload ratio relate to injury risk in elite youth football players. Br J Sports Med. 2017;51(5):452–459.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Özel nitelikli veri
special category personal data
Sağlık verisi gibi, daha sıkı kurallarla korunan kişisel veri (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, KVKK).
Örnek: Bir basketbol kulübünün topladığı kalp hızı, boy, kilo ve sakatlık bilgisi. Amaçla toplanır, onamla işlenir, sınırlı erişimle saklanır.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Veri kuralları

Çocuğun verisi çocuğundur

Gerekeni topla

Her ölçümün bir amacı olsun.

Anlat, onay al

Veliye ve çocuğa: ne, neden, ne kadar süre.

Erişimi sınırla

Yalnız işi olan görür.

Sıralama yok

Çocuğa kendi gelişimi gösterilir.

Onam: verinin ne için kullanılacağını bilerek verilen izin. Anonim: kimin olduğu hiçbir yolla bulunamayan veri.

Sıralama tablosu çabayı değil, biraz da olgunlaşmayı ölçer. İsimsiz, anonim demek değildir: küçük grupta forma numarası da kişiyi gösterir.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Çocuğun hakları · Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme

Veli onay verir; çocuk da söz sahibidir

Görüş hakkı

Çocuk, kendisini ilgilendiren kararda görüşünü söyler; yaşına göre dikkate alınır.

Bandı neden taktığını bilen 11 yaşındaki çocuk.

Özel hayat

Çocuğun özel hayatına keyfî müdahale edilmez.

Kilosu takım panosuna yazılmaz.

Üstün yarar

Kararda önce çocuğun yararı gözetilir; kulübün ya da sponsorun değil.

Veri sponsorla paylaşılmaz.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

Bir oyuncunun son dört haftalık yükü ortalama 1.200 birim. Bu hafta iki turnuvayla 2.000 birime çıkacak. Antrenör ne yapmalı?

Doğru: B. Yaklaşık %67 ani artış: tek başına yaralanma kararı değil, ama uyarı. C aşırı tepki; kronik yük düşerse sonraki artış daha riskli olur.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 4

Büyüme, İyi Oluş ve Aşırı Yüklenme

Aynı yük büyüyen bedende ağırlaşır; çocuk nasıl hissettiğini söyleyebilir.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · kavram
Zirve boy hızı
peak height velocity (PHV) · uzama hamlesinin en hızlı anı
Ergenlikte boyun en hızlı uzadığı yıl. Kızlarda ortalama ≈ 12, erkeklerde ≈ 14 yaş; bu yıl boy 8–10 cm uzayabilir.
Örnek: 13 yaşındaki futbolcu üç ayda 3 cm uzadı. Bacak birden uzar, kas ve tendon arkadan yetişir; aynı antrenman ona daha ağır gelir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma

Uzama hamlesinde yaralanma iki katına çıktı

Soru
Akademi futbolcularında yaralanma riski olgunlaşmaya göre değişir mi?
Ne yapıldı
76 yetenekli genç futbolcu iki sezon izlendi. Olgunlaşma, bugünkü boyun tahmini yetişkin boyuna oranıyla belirlendi.
2,15

kat: zirve boy hızı çevresinde 1.000 maç saatinde 24,5 yaralanma; öncesinde 11,5.

Erken ya da geç olgunlaşmak değil, hamlenin içinde olmak riskli. Bu dönemde yük bireyselleşir.

Johnson DM, Williams S, Bradley B, Sayer S, Murray Fisher J, Cumming S. Growing pains: maturity associated variation in injury risk in academy football. Eur J Sport Sci. 2020;20(4):544–552.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Olgunluk evresine göre yük · yaklaşık

Hamleden önce, hamlede, hamleden sonra yük nasıl ayarlanır?

EvreYükte ne değişir?Koru, artırAzalt
Hamle öncesikız ≈ 11 altı · erkek ≈ 13 altıYük iyi taşınır; kazanç çoğunlukla sinirselÇok çeşitli hareket, teknik, oyunTek spora erken yoğunlaşma
Hamle sırasıkız ≈ 11–13 · erkek ≈ 13–15Yaralanma riski ≈ 2 kat; kemik önde, kas ve tendon geride3 ayda bir boy ölçümü; kuvvet ve teknikSıçrama ve sprint hacmi; ani yük artışı
Hamle sonrasıkız ≈ 13 üstü · erkek ≈ 15 üstüKas kütlesi ve kuvvet artar; yük daha iyi taşınırKuvvet, hacmi kademeli artırmakToparlanmasız yüksek hacim

Aynı takvim yaşındaki iki çocuk farklı satırlarda olabilir: yük yaşa değil evreye göre ayarlanır.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Öznel iyi oluş anketi

Beş soru, bir dakika: çocuk nasıl hissediyor?

YorgunlukBugün ne kadar yorgunsun?
UykuDün gece nasıl uyudun?
Kas ağrısıBacakların ağrıyor mu?
StresOkulda ya da evde seni sıkan bir şey var mı?
Ruh hâliBugün kendini nasıl hissediyorsun?

Her soru 1–5 puan ya da yüz ifadeleriyle. Öznel ölçümler yük değişimini nesnel ölçümlerden daha duyarlı yansıttı (Saw ve ark., 2016).

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Meeusen ve ark., 2013 · uzlaşı bildirgesi

Yorgunluktan aşırı antrenmana: üç basamak

İşlevsel aşırı erişimgünler – haftalarPerformans kısa süre düşer; dinlenince öncekinden iyi olur. Planlı antrenmanın parçası.
İşlevsel olmayan aşırı erişimhaftalar – aylarYorgunluk ve performans düşüşü sürer; ruh hâli bozulur.
Aşırı antrenman sendromuaylarUzun süren uyumsuzluk; tanı öteki nedenler dışlanarak konur.

Sorun yalnız fazla yük değil: yüke yetmeyen toparlanma.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma

376 genç sporcunun üçte biri: “Ben de yaşadım”

Soru
Genç sporcularda işlevsel olmayan aşırı erişim ve aşırı antrenman ne sıklıkta?
Ne yapıldı
İngiltere'de 19 spordan 376 sporcu (ortalama 15 yaş; 131 kız) 92 soruluk bir anket doldurdu.
%29

en az bir kez yaşadığını bildirdi: haftalar-aylar süren yorgunluk ve performans düşüşü.

Bireysel sporlarda, kızlarda ve elit düzeyde daha sık. Antrenman yükü tek başına açıklamadı.

Matos NF, Winsley RJ, Williams CA. Prevalence of nonfunctional overreaching/overtraining in young English athletes. Med Sci Sports Exerc. 2011;43(7):1287–1294.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

15 yaşındaki bir yüzücünün iyi oluş puanları iki haftadır düşük; 200 m derecesi de geriliyor. Antrenörü “daha çok çalışmalı” diyor. En iyi adım hangisi?

Doğru: D. Süren yorgunluk ve performans düşüşü işlevsel olmayan aşırı erişimin işareti olabilir; önce yük azalır, nedenler sorulur. C aşırı tepki.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
KENDİNİZİ SINAYIN

Dokuz Soru

Her soru bir durum anlatıyor. Kavramı uygulayın, sonra cevabı birlikte açalım.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 1 / 9

Bir kulüp çocukların kalp hızı ve yük verilerini veli grubunda paylaşıyor; isimler yerine forma numaraları yazılmış. Doğru değerlendirme hangisi?

Doğru: D. Küçük grupta numara kişiyi gösterir; sağlık verisi özel niteliklidir. A en çekici yanlış: isimsiz, anonim demek değildir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 2 / 9

Bir veli: “9 yaşındaki kızımın dayanıklılığı yalnız uzun, sürekli koşuyla gelişir; aralıklı oyunlar boşuna.” Kanıt ne söylüyor?

Doğru: A. 8–11 yaşta 7 haftada iki yöntem de aerobik uygunluğu artırdı. D veliyi ters yönde düzeltir; sürekli koşu da işe yaradı.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 3 / 9

Bir akıllı saat 11 yaşındaki çocuğun maksimal nabzını “220 − yaş” ile 209 hesaplıyor ve antrenman bölgelerini buna göre kuruyor. Doğru değerlendirme hangisi?

Doğru: C. Çocukta maksimal nabız 195–210 arasında ve yaşla pek değişmez; formül çocuk için kurulmadı. D aşırı: kalp hızı kendi maksimaline göre kullanılır.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 4 / 9

13 yaşındaki bir kız 20 m mekik koşusunda yaşıtları arasında 30. persentilde, ama sağlık ölçütünün bölgesinde. Doğru yorum hangisi?

Doğru: B. Norm yaşıtlarına göre yeri, ölçüt sağlık yeterliğini söyler. D ikisini karıştırır; persentil seçme için değil, yönlendirme içindir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 5 / 9

Öğrenciler 20 m mekik koşusunu ilk kez yaptı. Bir hafta sonra, arada antrenman olmadan ikinci kez yapınca ortalama 5 tur arttı. En olası açıklama?

Doğru: D. Tempo ve dönüş öğrenildi: test etkisi. Bir haftada antrenmansız gerçek uygunluk artışı (A) beklenmez.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 6 / 9

12 yaşındaki bir güreşçi 60 dakikalık antrenmanı 0–10 ölçeğinde 6 olarak bildirdi. Bu antrenmanın seans yükü kaç birimdir?

Doğru: C. Zorluk × süre: 6 × 60 = 360. A toplama yapar; yük çarpımdır.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 7 / 9

İki 15 yaş futbolcu aynı yoğun turnuva haftasını oynayacak. Biri sezon boyunca yükünü kademeli artırdı, diğeri uzun tatilden yeni döndü. Hangisi daha riskli?

Doğru: B. Yüksek akut yük düşük kronik yükle birleşince risk arttı; yüksek kronik yükle birleşince artmadı. C yalnız bu haftaya bakar.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 8 / 9

Bir antrenör 20 m mekik sonuçlarını sıralayıp salona asıyor. Listenin üst sıralarındaki çocukların çoğu erken olgunlaşmış. Bu neyi gösterir?

Doğru: A. Erken olgunlaşan doğal olarak üstte, geç olgunlaşan altta. D en çekici yanlış: aynı test, aynı olgunlukta olmayan çocuklara adil değildir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 9 / 9

Bir kulüp, akut:kronik yük oranı 1,5'i geçen her çocuğu o hafta maçtan çıkarmayı kural yapıyor. En doğru değerlendirme hangisi?

Doğru: B. Oranın yaralanmayı öngördüğüne ve değiştirilince yaralanmayı azalttığına dair kanıt yok. D de yanlış: yükün seyrini izlemek değerli.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Özet

Bugün beş şey öğrendik

  1. 1Çocuk patlamalarla koşar; kazanç için şiddet gerekir.
  2. 2Norm yaşıtı, ölçüt sağlığı söyler.
  3. 3Arttı, gelişti demek değil: önce hata payı.
  4. 4Süre × zorluk = yük; veri çocuğundur, sıralama yok.
  5. 5Uzama hamlesinde aynı yük ağırlaşır; çocuğa nasıl hissettiğini sor.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Derslikten çıkmadan
Kalp hızı bandı dağıtan bir kulüp için üç maddelik veri kuralı yazın.

Gelecek hafta · Hafta 11: Büyüyen Bedende Yaralanma

Ayrıntılı okuma: Hafta 10 ders notu (lisans destesi) · 20 m mekik normları, tipik hata ve önemli değişim, giyilebilir cihazlar.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr