Antrenman Monitörizasyonu
Hafta 14

Yüzde Doksan Doğru mu?

Gelecek: yapay zekâ ile sakatlık tahmini, AUC ve PPV, dış doğrulama, uzaktan izleme, sporcu verisinin etiği ve dersin kapanışı
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi · 2026–2027
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Satış sunumu
“Yapay zekâmız sakatlıkları %90 doğrulukla tahmin ediyor.”

Sunumda “AUC 0,91” yazıyor. Model başka ülkedeki tek bir takımın iki sezonluk verisiyle geliştirilmiş. Şirket, modelin nasıl çalıştığını “ticari sır” diye paylaşmıyor.
Satın alır mısınız?

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Bu derste

Ders sonunda şunları yapabileceksiniz

  1. 1AUC, duyarlılık, özgüllük ve PPV’yi sahaya çevirmek.
  2. 2İç ve dış doğrulama farkını ve “ticari sır” sorununu açıklamak.
  3. 3Uzaktan izlemenin yararını ve sınırını tartmak.
  4. 4Onam, erişim ve saklama içeren bir veri politikası yazmak.
  5. 514 haftayı tek bir izleme sisteminde birleştirmek.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · bir yüzdenin arkası

Tahmin modeli, doğruluk, AUC, doğrulama

KelimeAnlamıÖrnek
Tahmin modeliGeçmiş kayıttan risk olasılığı çıkaran programMakine öğrenmesi: kuralı veriden öğrenir
Doğruluk yanılgısıNadir olayda boş model bile doğru görünür“Kimse sakatlanmaz” %97
AUCSakatlanana daha yüksek risk verme olasılığı0,5 yazı tura, 1,0 kusursuz
İç / dış doğrulamaAynı veride ya da başka takım ve sezonda sınamaAşırı uyum: gürültüyü ezberleme
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · doğruluk yanılgısı · hesap örneği

Hiçbir şey yapmayan model %97 doğru

doğruluk%97yakalanan sakatlık0 / 30“Kimse sakatlanmayacak” diyen model1.000 oyuncu-haftası, %3 sakatlık (30) · 970 kez haklı, 30 sakatlığın hiçbiri yakalanmadı · hesap örneği
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · uyarı doğruluğu (Hafta 10’un hesabı)

Duyarlılık, özgüllük, PPV, nadirlik

KelimeAnlamı1.000 oyuncu-haftası
DuyarlılıkSakatlananların uyarı alan payı24 ÷ 30 = %80
ÖzgüllükSağlamların uyarı almayan payı894 ÷ 970 ≈ %92
PPVUyarı gelince doğru çıkma oranı24 ÷ 100 = %24
NadirlikSıklık %1’e inerse8 ÷ 87 ≈ %9
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Tahmin yoklaması · 1 dakika

Satıcının modeli yalnız geliştirildiği takımın verisinde AUC 0,91 gösteriyor. Ne yaparsınız?

Doğru: A. İç doğrulamadaki AUC iyimserdir; kendi kadronuzdaki doğru uyarı sayısı bilinmez.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · aynı model, iki takım · hesap

Sakatlık %1’e inince PPV %24’ten %9’a düşer

%1 → PPV %9%3 → PPV %24%0%2%4%6%8%10%0%20%40%60haftalık sakatlık sıklığı → · dikey: PPV · duyarlılık %80, özgüllük %92 · hesap
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Tahmin yoklaması · 1 dakika

100 oyunculuk akademide 10 oyuncu sakatlanacak. Model %80 duyarlı, %80 özgül; 26 oyuncuya uyarı verdi. Kaçı gerçekten sakatlanır?

Doğru: B. 10 sakatlığın %80’i = 8; kalan 18 uyarı yanlış alarm.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Sahadan örnek · 100 oyunculuk kadro, sezonluk %10

26 uyarının 18’i yanlış

100 oyuncuUyarı aldıUyarı almadıToplam
Sakatlanan8 (doğru uyarı)2 (kaçırılan)10
Sakatlanmayan18 (yanlış alarm)72 (doğru sessizlik)90
Toplam2674100
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 1

Yapay Zekâ ve Tahmin

Sayının arkasındaki sorular.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · kanıt dili

Derleme, dâhil etme, prospektif, temassız

KelimeAnlamı
Kapsam / sistematik derlemeNe çalışıldığını haritalamak / önceden yazılmış ölçütle toplamak
Kayıt, dâhil etmeAramanın getirdiği yayınlar; ölçütü geçenler
ProspektifÖnce izle, sakatlığı sonra kaydet; geleceğe dönük sınav
Temassız sakatlıkRakip teması olmadan; sprintte arka uyluk yırtığı
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma · 2026

Yapay zekâ ile sakatlık tahmini: nerede duruyoruz?

Soru
Takım sporlarında yapay zekâ ve sensör verisiyle sakatlık tahmini ne kadar olgun?
Ne yapıldı
Kapsam derlemesi: 123 kayıt tarandı, 11 çalışma dâhil edildi.
11 / 123

çalışma; çoğu tek takım, dış doğrulama nadir.

Tutarlı sinyaller: dış yük, önceki sakatlık, toparlanma.

Tsenos M, Kokkotis C, Draganidis D, et al. Injury prediction and risk modelling in team sports using artificial intelligence and sensor-based monitoring: a scoping review. J Funct Morphol Kinesiol. 2026;11(2):204.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma · 2022

Sakatlık tahmin modellerine ne kadar güvenebiliriz?

Soru
Sporda kas-iskelet sakatlığı tahmin modelleri yöntem olarak ne durumda?
Ne yapıldı
Sistematik derleme: 30 çalışma, 204 model.
0 / 30

çalışma modelini dış veride sınamış.

Modellerin %98’inde yanlılık riski yüksek ya da belirsiz.

Bullock GS, Mylott J, Hughes T, et al. Just how confident can we be in predicting sports injuries? A systematic review of the methodological conduct and performance of existing musculoskeletal injury prediction models in sport. Sports Med. 2022;52(10):2469–2482.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · kanıtın genişliği

Çok kayıt, az çalışma, sıfır dış doğrulama

Van Eetvelde 202111 / 249dâhil edilen / kayıtTsenos 202611 / 123dâhil edilen / kayıtBullock 20220 / 30dış doğrulayan / çalışmamakine öğrenmesiyle sakatlık tahmini derlemeleri · Bullock 2022: 204 modelin %98’inde yüksek ya da belirsiz yanlılık
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Satın almadan önce

Sorulacak altı soru

SoruNeden?
Hangi veriyle geliştirildi?Tek takım, az sakatlık: gürültüyü öğrenebilir
Dış doğrulama yapıldı mı?Başka veride başarı genellikle düşer
Sakatlık ne kadar sık?Nadirse yüksek AUC bile düşük PPV verir
Uyarıların kaçı doğru?Sahadaki yükü PPV belirler
Açıklanabilir mi?Nedeni bilinmeyen uyarıya müdahale seçilemez
Uyarı gelince ne yapacağız?Etkili müdahale yoksa sonuç değişmez
Bullock GS, Ward P, Impellizzeri FM, et al. The trade secret taboo: open science methods are required to improve prediction models in sports medicine and performance. Sports Med. 2023;53(10):1841–1849.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Eşik ve kalibrasyon · AUC 0,80, haftalık %3 · hesap

Daha çok yakalamanın bedeli

Uyarı oranıHaftada uyarıYakalanan (30’dan)Yanlış uyarıPPV
%102,5 oyuncu13,2 (%44)86,8%13
%205 oyuncu18,6 (%62)181,4%9
%4010 oyuncu24,5 (%82)375,5%6
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · AUC’den sahaya · hesap

AUC 0,90 bile olsa 100 uyarıda yalnız 12 doğru

rastgele uyarı: %3dış doğrulama 0,62 → %5yayımlanan 0,80 → %9çok iyi 0,90 → %120,50,60,70,80,91,0%0%10%20%30AUC → · dikey: PPV · haftalık sakatlık %3, kadronun %20’sine uyarı · binormal model, hesap
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Tahmin ve neden · 2026

Tahmin eden her değişken neden değildir

Nedensel risk faktörü

Değiştirince sonuç değişir.

YHK’de ani artış; deneyle gösterilir.

Nedensel olmayan

İlişki gerçek, neden değil.

Fizyoterapi odasına sık gitmek.

Risk belirteci

Neden iddiası yok; kime uyarı verileceğini söyler.

Önceki sakatlık.

Stovitz SD, Impellizzeri FM, Shrier I. The risks of misunderstanding the term “risk factor”: a primer with suggestions to improve sports medicine. Sports Med. 2026;56(4):837–843.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Hızlı yoklama · 1 dakika

Model “fizyoterapi odasına sık giden” oyuncuya yüksek risk veriyor. Odaya gitmeyi kısıtlamak sakatlığı azaltır mı?

Doğru: C. Ağrısı olan odaya gider; değişken tahmin eder ama sakatlığa yol açmaz.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 2

Uzaktan İzleme

Giyilebilirler ve veri seli.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · tesis dışından gelen veri

Giyilebilir, öznel–nesnel, r, bireysel düzey

KelimeAnlamıÖrnek
GiyilebilirVücuda takılan ölçüm cihazıUyku yüzüğü, sürekli glikoz ölçer
Öznel / nesnelSporcunun bildirimi / cihazın ölçtüğüİyi oluş anketi / nabız
rBirlikte değişme; karesi ortak pay0,39² ≈ %15
Bireysel düzeyGrupta görülen ilişki her kişide yokVeli’de var, Ayşe’de yok
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · r neye benzer? · öğretim simülasyonu

r = 0,39: bulut; r = 0,81: belirgin eğilim

r = 0,39 · ortak değişim %15anket puanı → · dikey: cihaz değerir = 0,81 · ortak değişim %66anket puanı → · dikey: cihaz değeri60 gün, öğretim amaçlı simüle veri (sabit tohum) · uç değerler Spetz ve ark. (2025) aralığından
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma · 2025

Daha çok veri, daha iyi karar mı?

Soru
Sporcunun kendi bildirimi giyilebilir verisiyle ne kadar uyuşuyor?
Ne yapıldı
20 milli dayanıklılık sporcusu, bir yıl: uyku yüzüğü, sürekli glikoz ölçer, GPS saati ve anket.
0,39–0,81

öznel sorular ile cihaz karşılıkları arasındaki r.

Bireysel farklılık büyüktü; kişisel analiz grup analizinden doğruydu.

Spetz L, Rogestedt J, Nilsson R, Mattsson CM, Larsen FJ. Validating subjective ratings with wearable data for a nuanced understanding of load-recovery status in elite endurance athletes. Sports Med Open. 2025;11:154.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Branşa göre · uzaktan izleme

Ne işe yarar, nerede tökezler?

BranşUzaktan izlenenDikkat
Maraton, triatlonSaat: tempo, nabız, uykuBilek nabzı yüksek hızda kayar
YüzmeUyku yüzüğü, anketSuda bilek nabzı zayıf
Futbol (tatil, milli ara)GPS saat, koşu kaydıKulüp yeleğiyle aynı tanım değil
Dövüş sporlarıSabah kilosu, idrar rengiKilo verisi baskıya dönüşebilir
Genç sporcuUygulama anketiVeli onamı, ekran kaygısı
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Hızlı yoklama · 1 dakika

Sporcu kendini iyi hissediyor, iyi oluş anketi normal; yüzük “hazır olma skoru 42 – dinlen” diyor. Ne yapılır?

Doğru: B. Kapalı algoritmalı tek skor, öznel veri ve kişisel eğilimle okunur.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 3

Sporcu Verisinin Etiği

Kimin verisi, kim görür, ne kadar saklanır?

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · veri etiği sözlüğü

Özel nitelikli veri, onam, anonimleştirme

KelimeAnlamı
Özel nitelikli veriKVKK’da sıkı korunan grup; sağlık verisi burada
Bilgilendirilmiş onamAnlayarak ve zorlanmadan verilen izin; imza değil süreç
AnonimleştirmeKişiye geri bağlanamaz hâle getirmek; ad silmek yetmez
Veri sahibi / sorumlusuSporcu / amacı ve yöntemi belirleyen kulüp
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
İyi bir veri politikası

Altı ilke

İlkeUygulamada
Bilgilendirilmiş onamHangi veri, hangi amaç, kim: yazılı bilgilendirme
Amaçla sınırlılıkAntrenman verisi sözleşme pazarlığında kullanılmaz
Rol tabanlı erişimAntrenör yükü, yalnız sağlık ekibi tıbbi veriyi görür
Veri en azlığıKarara dönüşmeyecek veri toplanmaz
Saklama ve silmeSüre ve ayrılınca ne olacağı yazılı
Sporcunun erişimiKendi verisini görür, düzeltilmesini ister
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Resmî Gazete, 7 Nisan 2016, sayı 29677.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · verinin yaşam döngüsü · şematik

Onamla başlar, sporcunun erişimiyle kapanır

Onambilgilendir, sorAmaçyalnız antrenmanErişimrol tabanlıEn az verikarara dönenSaklama, silmesüre yazılıSporcunun erişimigörür, düzeltirsporcu verisisağlık verisidiraltı ilke · 6698 sayılı KVKK, sağlık verisi özel nitelikli · şematik
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Biyometrik izlemenin beş riski · Hafta 9’dan

Risk ve sahada örneği

RiskSahada örnek
Geçerlik ve yorumKapalı algoritmalı “skor 42” yanlış okunur
Gözetim, mahremiyet7/24 uyku ve konum, tesis dışı hayatı açar
Gizlilik, güvenlikSızan sakatlık öyküsü transfer değerini düşürür
Çıkar çatışmasıKulüp hekimi hem sporcuya hem kadroya hizmet eder
Zorlama“Yüzüğü takmayan kadroya girmez”
Karkazis K, Fishman JR. Tracking U.S. professional athletes: the ethics of biometric technologies. Am J Bioeth. 2017;17(1):45–60.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Hızlı yoklama · 1 dakika

Kulüp, milli takım pivotunun verisinden yalnız adını silip araştırmacılarla paylaştı. Veri anonim mi?

Doğru: D. Ad silmek maskelemedir; tanınmış sporcu kombinasyondan bulunur.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 4

Dersin Kapanışı

14 hafta, tek sistem.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
14 haftanın haritası

Bir izleme sistemi nasıl kurulur?

AdımSoruHafta
1 · AmaçNeden izliyoruz, hangi karar?H01
2 · Ölçüm kalitesiGeçerli, güvenilir mi? Değişim gerçek mi?H02, H09
3 · KuramYük, uyum ve yorgunluk nasıl ilişkili?H03, H04
4 · Ne ölçülür?Dış, iç, sinir-kas, otonom, kanH05–H08
5 · KararHangi kural, eşik, kim karar verir?H10
6–7 · Bağlam, uygulamaBireysel ve takım; vaka, teknoloji, etikH11–H14
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Görsel · dersin tek sayfası · şematik

Yedi adım, tek sistem

1AmaçH012Ölçüm kalitesiH02, H093KuramH03–H044Ne ölçülür?H05–H085KararH106BağlamH11–H127Uygulama, etikH13–H14neden ölçüyoruz → doğru mu ölçüyoruz → ne ölçüyoruz → nasıl karar veriyoruzaz sayıda geçerli ölçüm · kişisel referans · önceden yazılmış kural · ekip kararı · korunan veridersin tek sayfalık haritası · şematik
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
SON BÖLÜM

Kendinizi Sınayın

Yedi soru · her biri bir dakika

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 1 / 7

1.000 oyuncu-haftasının %2’sinde sakatlık var. “Kimse sakatlanmaz” diyen modelin doğruluğu?

Doğru: D. 980 kez haklı; ama 20 sakatlığın hiçbirini yakalamaz.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 2 / 7

Model sezonda 50 uyarı verdi; 10’u gerçek sakatlıkla sonuçlandı. PPV kaçtır?

Doğru: C. 10 ÷ 50 = 0,20.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 3 / 7

Sezonda 20 sakatlık oldu; model bunların 15’ine önceden uyarı vermişti. Duyarlılık?

Doğru: A. 15 ÷ 20 = 0,75.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 4 / 7

Anket ile cihaz arasında r = 0,50. Ortak değişim payı yaklaşık kaçtır?

Doğru: D. 0,50² = 0,25.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 5 / 7

Bir modelin AUC’si 0,50. Bu ne demektir?

Doğru: C. Sakatlanana daha yüksek risk verme olasılığı 0,5.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 6 / 7

Dış doğrulama nedir?

Doğru: A. Başka veride başarı genellikle düşer.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru 7 / 7

Rol tabanlı erişime göre antrenör hangi veriyi görür?

Doğru: B. Tıbbi veriye yalnız sağlık ekibi erişir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Özet

Bugün beş şey öğrendik

  1. 1Nadir olayda yüksek AUC bile düşük PPV verir.
  2. 2İç doğrulama iyimserdir; dış doğrulama ve açık yöntem şart.
  3. 3Tahmin eden değişken neden olmayabilir.
  4. 4Kapalı skorlar öznel ve kişisel veriyle okunur.
  5. 5Sporcu verisi sağlık verisidir: onam, amaç, erişim, saklama.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Derslikten çıkmadan · dönem sonu
Bir sporcu grubu seçin ve 14 haftanın sorularıyla onun için tam bir izleme sistemi kurun.

Final görevi (dörtlü): amaç, ölçüm, karar kuralı, yeni teknoloji değerlendirmesi ve veri politikası.

Ayrıntılı okuma: Hafta 14 hoca sunumu · yapay zekâ, uzaktan izleme ve etik.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr