EIB Bronkospazm Taraması | Monitorizasyon Araçları

FEV1 Egzersiz Sonrası Düşüş Hesaplayıcı

Egzersiz İndüklemeli Bronkospazm (EIB), egzersiz sırasında veya sonrasında hava yolu daralması ile karakterizedir. Tanı kriteri: egzersiz sonrası FEV1'de ≥%10 düşüş (hafif), ≥%25 (orta), ≥%50 (ağır). Elite sporcularda prevalans %30–70'e ulaşır. Yüksek dakikaventilas-yon egzersizlerinde (koşu, bisiklet) risk daha yüksektir (Rundell 2008; Anderson 2020).

Egzersiz Öncesi FEV1 (L)

Egzersiz Sonrası En Düşük FEV1 (L)

Ölçüm zamanı (egzersiz bitişinden sonra)

Egzersiz Türü

Ortam Koşulu

EIB Risk Taraması — Semptom ve Risk Faktörü Skoru

Spirometri yapılamadığında, klinik soru formu EIB olasılığını değerlendirmek için kullanılabilir. Ancak semptom formunun duyarlılığı düşüktür — pozitif sonuç kesin tanı için spirometri gerektirir. Yalnızca negatif tarama amaçlıdır (Parsons 2013; Tecklenburg 2008).

Aşağıdaki sorulara Evet/Hayır cevaplayın:

EIB için Isınma Protokolü

Yoğun aralıklı ısınma (sprint serisi) EIB'ye karşı "refrakter dönem" oluşturabilir — 45–90 dakika boyunca bronkospazm yanıtını azaltır. Bu etki, erken mediator tüketimi ile açıklanır (Stickland 2012; Rundell 2008).

Protokol	İçerik	Süre	Etki
Aralıklı ısınma	%80 MKA'da 6–8 × 30sn sprint + 90sn dinlenme	15–20 dk	Refrakter dönem oluşturur (%50–60 koruma)
Gradual aerobik	%50→70→80 MKA kademeli artış	20 dk	Orta koruma, spirometri düzelmesi
Nazal nefes	Isınma süresince ağız yerine burundan nefes	Tüm ısınma	Havayı ısıtır ve nemlendirir
Yüz maskesi	Soğuk/kuru havada maske veya balaklava	Soğuk koşullar	Nemli hava koruması

Kaynak: Stickland 2012 (Med Sci Sports Exerc); Rundell 2008 (Chest); Anderson 2020 (ERJ).

Spora Göre EIB Riski

Spor	EIB Prevalansı	Neden?	Risk
Kış sporları (kayak, buz pateni)	%35–50	Soğuk kuru hava, yüksek VE	Çok Yüksek
Orta/uzun mesafe koşu	%25–45	Yüksek VE, açık ortam	Yüksek
Bisiklet (yol/dağ)	%20–40	Yüksek VE, kirlilik maruziyeti	Orta-Yüksek
Futbol / Takım sporları	%15–30	Aralıklı yoğunluk	Orta
Yüzme (havuz)	%13–30	Klorin irritasyonu, nemli hava	Orta
Kürek/Kano	%15–25	Yüksek VE, nem	Orta
Kuvvet / ağırlık	%5–15	Kısa süreli yüksek VE	Düşük
Golf / okçuluk	%5–10	Düşük VE	Çok Düşük

VE = dakika ventilasyonu. Kaynak: Dallago 2019; Parsons 2013 (Br J Sports Med); Molis 2004.

EIB Tanı Eşikleri ve Ciddiyeti

FEV1 Düşüşü	EIB Derecesi	Yönetim
<%10	EIB yok / negatif	İzlem, belirtilerse tekrar test
%10–24	Hafif EIB	Isınma protokolü, gerekirse bronkodilatör
%25–49	Orta EIB	Egzersiz öncesi SABA (salbutamol), uzman konsültasyonu
≥%50	Ağır EIB	Acil pulmoner değerlendirme, ICS/LABA

Doping notu: Salbutamol inhaler dozları WADA kurallarına göre sınırlıdır (≤1600 mcg/24 saat). TUE (Terapötik Kullanım Muafiyeti) gerekebilir. Her yarışma öncesi güncel WADA listesini kontrol edin.