Sporcu Kan Biyokimyası | Monitorizasyon Araçları

Kas Hasarı & İltihap Belirteçleri

Sporcularda standart laboratuvar referans aralıkları yanıltıcı olabilir — antrenmanın kendisi CK, LDH, AST ve ALT yükseltir. Klinisyen bu bağlamı bilmeden sonuçları patolojik yorumlayabilir.

CK (Kreatin Kinaz) U/L

LDH (Laktat Dehidrojenaz) U/L

AST (SGOT) U/L

ALT (SGPT) U/L

CRP (C-Reaktif Protein) mg/L

Son Antrenman

Enerji & Hormon Belirteçleri

Kortizol, testosteron (E/T oranı), ferritin ve hemoglobin — aşırı antrenman ile toparlanma durumunu yansıtır. Tekil ölçüm değil, trend önemlidir.

Ferritin (µg/L)

Hemoglobin (g/dL)

Kortizol (sabah, nmol/L)

Testosteron (nmol/L)

Cinsiyet

Antrenman Dönemi

Sporculara Özgü Kan Parametresi Referans Aralıkları

Standart lab referans aralıkları sedanter popülasyon içindir. Sporcular bu değerlerin dışına çıkabilir ve bu normal olabilir.

Parametre	Standart Aralık	Sporcu Aralığı	Antrenman Etkisi
CK (erkek)	30–200 U/L	200–2000 U/L (yüksek yoğunluk sonrası)	Yüksek — kas dönüşümü
CK (kadın)	30–150 U/L	100–1500 U/L	Yüksek (erkekten az)
LDH	120–240 U/L	200–500 U/L	Yüksek — anaerobik baskı
AST (SGOT)	10–40 U/L	30–100 U/L	Orta — kas + karaciğer
ALT (SGPT)	7–56 U/L	15–70 U/L	Düşük–orta
Hematokrit (E)	%40–52	%42–54 (yüksek irtifa)	Artar
Hemoglobin (E)	13.5–17.5 g/dL	14–18 g/dL	Artar (irtifa, yüksek hacim)
Ferritin (E)	30–300 µg/L	>50 µg/L sporcu eşiği	Azalır (koşucular, kadınlar)
Ferritin (K)	13–150 µg/L	>35 µg/L öncelikli hedef	Azalır — footstrike hemoliz
Kortizol (sabah)	138–690 nmol/L	Kronik <300 = aşırı antrenman riski	Akut artar; kronik baskılanma
Testosteron (E)	9–30 nmol/L	12–35 nmol/L (güç sporcusu)	Azalır: overtraining, RED-S
E/T oranı (Kortizol/Test)	—	<5: anabolik; >20: katabolik risk	Yüksek = aşırı antrenman işareti
CRP	<3 mg/L	2–10 mg/L (antrenman sonrası)	Akut yükselir; kronik yüksek = sorun

Kaynak: Banfi 2012 (sporcu biyokimyası); Peeling 2013 (demir); Urhausen 1995 (E/T oranı aşırı antrenman); Kenttä 1998 (kortizol sporcular).