ANTRENMAN MONİTÖRİZASYONU · HAFTA 2

Ölçümün Bilimi:
Güvenirlik ve Anlamlı Değişim

Sıçrama 2 cm düştü: sporcu mu değişti, ölçüm mü?
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi
Antrenörlük Eğitimi Bölümü · 2026–2027
Bugün

Dersin Yol Haritası

Üç farklı sıçrama cihazını karşılaştıran güncel bir çalışmadan başlıyoruz; ölçüm hatasının kaynaklarını, güvenirlik ölçülerini, en küçük anlamlı değişimi ve saptanabilir değişimi görüp bir sporcunun haftalık verisinde kararı canlı veriyoruz.
01

Her ölçümde hata var

02

TE, CV, ICC, Bland–Altman

03

SWC ve MDC

04

Canlı: bireysel değişim kararı

05

Geçerlik ve cihaz uyumu

06

Protokol standardı

Bugünün sonunda "sıçrama düştü" cümlesini ölçüm hatası ve anlamlı değişimle birlikte kurabileceksiniz.
Önce Temel · Ölçüm Hatası, Kesinlik, Doğruluk ve Kalibrasyon

Okçunun Okları Kümelenmiş Ama Merkezde Değil

Bir okçu bütün oklarını hedefin merkezinin iki parmak sağına atıyor. Oklar birbirine yakın: okçu kesin, ama merkezden sapıyor: doğru değil. Sıçrama ölçen cihazlar için de aynı ayrım geçerlidir.
Ölçüm hatası

Gerçek ile ölçülen arasındaki fark

Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ), yani önce çömelip hemen yukarı sıçrama testinde Ali'nin gerçek sıçraması 38 cm olsa bile ölçüm 37 ya da 39 cm çıkabilir. Bu küçük oynamanın hepsi hatadır.

Kesinlik

Tekrarlayınca aynı sayı

Aynı sporcuyu art arda ölçünce 37,9, 38,1, 38,0 cm çıkıyorsa cihaz kesindir. Güvenirlik bu özelliğin adıdır; sayı gerçeğe yakın olmasa da olur.

Doğruluk

Gerçeğe yakın sayı

Cihaz 38, 38, 38 gösteriyor ama gerçek sıçrama 40 cm ise ölçüm kesin ama doğru değildir: hep 2 cm eksik gösteriyor. Hata hep aynı yöne kayıyorsa buna sistematik sapma denir.

Kalibrasyon

Cihazı referansla ayarlamak

Bilinen bir ağırlığı platforma koyup cihazın o ağırlığı gösterip göstermediğine bakılır. Gösterdiği sayı gerçekten sapıyorsa ayar yapılır; düzenli yapılmazsa sapma yavaşça büyür.

Kesin olmayan cihaz doğru olamaz; kesin bir cihaz ise yanlış yere tutarlı gidebilir.
Bu Haftanın Dünyası · Pazartesi Sabahı

"Ali'nin Sıçraması 2,3 cm Düştü"

Bir profesyonel takımda pazartesi sabahı karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) ölçümü yapılıyor. Ali'nin dört haftalık ortalaması 38,7 cm, bugün 36,4 cm. Kondisyoner "yorgun, bugün hafif çalışsın" diyor; antrenör "bir ölçüm neyi kanıtlar?" diye soruyor.

Görünen

Tek bir sayı ve bir düşüş.

Görünmeyen

Ölçümün kendi hatası, en küçük anlamlı değişim, cihazın ve protokolün tutarlılığı.

Bu haftanın sorusu

Bir değişimin gerçek ve önemli olduğuna hangi ölçütle karar veririz?

Önce Temel · Sıçrama Cihazları, Sistematik Sapma, ICC ve MDC

Aynı Sıçrama, Üç Cihaz, Farklı Sayılar

Aynı sporcular iki ayrı günde aynı testi tekrarlarsa buna test–tekrar denir. Bu derste bir test–tekrar çalışması okuyacağız; önce kullandığı aletler ve hesap yöntemleri neyi ölçüyor, ona bakalım.
Kuvvet platformu

Zemine basan kuvveti kaydeder

Sporcu üzerinde sıçrarken zemine uyguladığı kuvvet saniye saniye yazılır. Kuvvetle zamanın çarpımından (impuls) kalkış hızı bulunur; yükseklik = hız² ÷ (2 × 9,81). Kalkış hızı 2,4 m/s ise yükseklik 29,4 cm.

Uçuş süresi

Havada kalma süresinden yükseklik

Sporcu havada 0,50 s kalırsa: 0,50 × 0,50 × 9,81 ÷ 8 = 0,307 m, yani 30,7 cm. Telefon uygulamaları genellikle bu yolu kullanır. İki yöntem aynı sıçramada farklı cm verebilir.

Sistematik sapma

Hep aynı yöne kayan fark

Bir cihaz diğerinden her ölçümde 2 ile 3 cm fazla gösteriyorsa bu şans değildir, yönü belli bir farktır. Cihaz değişince eski değerlerle karşılaştırma bu yüzden bozulur.

ICC ve MDC95

İki kısa tanım

ICC (sınıf içi korelasyon katsayısı), sporcuların iki günde aynı sırada kalıp kalmadığını 0 ile 1 arasında söyler; 1'e yakınsa sıralama korunuyor. MDC95 (saptanabilir en küçük değişim, %95 güvenle), ölçüm hatasının ötesinde görülebilen en küçük değişimdir; 2,79 cm ise daha küçük bir artış hatadan ayırt edilemez.

Bir cihazın sonucu, hangi yöntemle hesaplandığını bilmeden yorumlanmaz.
Araştırma ne diyor? · 2026

Üç Cihaz, Aynı Sıçrama: Aynı Sonuç mu?

Wilczyński ve ark. (2026) 20 profesyonel voleybolcunun sıçramalarını kuvvet platformu (VALD ForceDecks), akıllı telefon uygulaması (MyJump Lab 3) ve giyilebilir sensörle (Baiobit) aynı anda kaydetti; 12 gün sonra testi tekrarladı.
+1,9 – +4,2 cm

Uygulamanın sapması

MyJump, platformun impuls–momentum yüksekliğini sistematik olarak fazla buldu; uçuş süresiyle karşılaştırınca fark neredeyse kayboldu: hesap yöntemi farkı.

ICC 0,929

Platformda test–tekrar

İki yönlü sıçramada en yüksek güvenirlik kuvvet platformundaydı.

MDC95 2,79 cm

Saptanabilir en küçük değişim

Bu değerin altındaki değişim, platformla bile ölçüm hatasından ayırt edilemez.

Cihaz, görev ve değişken değiştikçe hata da değişir: aynı sporcu, aynı cihaz, aynı değişken kuralı.
Görsel · Üç Cihazın Karnesi

Fark Cihazdan Değil, Formülden Geliyor

Telefon uygulamasının platforma göre sapması (cm)0+1+2+3+4+5Referans:impuls–momentum+1,88+4,16Referans:uçuş süresifark ihmal edilebilirFark cihazdan değil hesaptan geliyor:aynı sıçrama, iki formül, iki yükseklik.Karşılaştırma aynı yöntemle yapılır.Platform, iki yönlü KHS, 12 gün araylaICC 0,929sıralama çok tutarlıMDC95 2,79 cmsaptanabilir en küçükMDC95 = 1,96 × √2 × TE2,79 = 2,77 × TE → TE ≈ 1,01 cmOkuma:ICC mükemmel olsa da tek ölçümde2,8 cm'den küçük düşüş hatadan ayrılmaz.Ali'nin −2,3 cm'si bu eşiğin altında.
Wilczyński ve ark. (2026), Front Physiol: 20 profesyonel voleybolcu. TE (tipik hata), yayımlanan MDC95 değerinden geriye hesaplandı (hesap örneği).
Ne anlama geliyor?Aynı sıçrama iki formülle 4 cm'ye kadar farklı çıkabilir. Platformda bile tek ölçümde saptanabilecek en küçük değişim yaklaşık 2,8 cm; Ali'nin 2,3 cm'lik düşüşü bu eşiğin altında kalıyor. Bu eşik iki tek ölçümü kıyaslar; Bölüm 2'de Ali'nin bugünkü değeri dört haftalık ortalamasıyla kıyaslanınca hesap değişir.
Geri Getirme · 5 Dakika

Önceki Haftalardan Ne Kaldı?

Notlara bakmadan cevapları bir kâğıda yazın, sonra açın. Hatırlamaya çalışmak, yeniden okumaktan daha kalıcı öğrenme sağlar (Roediger ve Karpicke, 2006).
Hafta 1

Seans algılanan zorluk (AZ / RPE) dış yük mü, iç yük mü?

Cevabı göster

İç yük: işin sporcuda yarattığı algılanan zorluk.

Hafta 1

İzleme döngüsü hangi adımla başlar?

Cevabı göster

Soruyla. Ölçüm, analiz, karar ve geri bildirim soruya hizmet eder.

Hafta 1

Byberg ve ark. (2026): veri toplamada en sık engel?

Cevabı göster

Oyuncuların yanıt vermemesi; geri bildirim olmadan yanıt oranı düşer.

Önce Temel · Standart Sapma, Gürültü, Sinyal ve Yüzde

Ölçümün Kendi Titreşimini Sayıya Dökmek

Aynı kiloyu art arda tartınca terazi 70,1, 69,9, 70,0 gösterir; bu küçük titreşim terazinin gürültüsüdür. Terazide 1 kg'lık gerçek bir değişim olunca sayının belirgin biçimde kayması ise sinyaldir. Gürültünün büyüklüğünü sayıya dökmek için standart sapma kullanılır.
Ortalama

Toplayıp sayıya bölmek

Ali'nin beş sabahlık sıçraması 38, 40, 37, 39, 41 cm. Toplam 195, bölü 5 eşittir 39 cm. Ortalama tek bir merkez sayısıdır, oynamayı söylemez.

Standart sapma (SS)

Ortalamadan tipik uzaklık

Sayıların ortalamadan farkı −1, +1, −2, 0, +2 cm. Bu farkların karelerinin toplamı 10, 10 bölü 4 eşittir 2,5, kökü yaklaşık 1,6 cm. Sayılar ortalamadan tipik olarak 1,6 cm uzaktır. (5 değil 4'e bölünür: ortalama aynı sayılardan hesaplandığı için sapmalar biraz küçük çıkar; n − 1 bunu düzeltir.)

Gürültü ve sinyal

Oynama ve gerçek değişim

Sıçrama 39 cm'den 38 cm'ye inerse 1 cm'lik fark SS'nin altındadır: gürültü sayılır. 33 cm'ye inerse 6 cm'lik fark SS'nin dört katına yakındır: sinyal olma ihtimali yüksek.

Yüzde (CV)

Oynamayı ortalamaya bölmek

Değişim katsayısı, oynamanın ortalamaya oranıdır. Halterci 140 kg'lık squatta 3 kg oynarsa 3 ÷ 140 × 100 ≈ %2,1. Yüzdeyle farklı birimli testler birbiriyle kıyaslanabilir.

Sayının oynaması biliniyorsa değişimin gürültü mü sinyal mi olduğu söylenebilir.
Görsel · Titreşimi Ölçmek

Beş Sabah, Bir Sayı: SS = 1,58 cm

353637383940414243cmortalama 39 cm±1 SS = ±1,58 cmPzt 38 (−1)Sal 40 (+1)Çar 37 (−2)Per 39 (0)Cum 41 (+2)Farklar: −1, +1, −2, 0, +2Kareleri toplamı: 10÷ (5 − 1) = 2,5√2,5 = 1,58 cmCV = 1,58 ÷ 39 = %4,1
Hesap örneği: önceki slayttaki beş değer; örneklem SS (n − 1 ile).
Ne anlama geliyor?Ali'nin sıçraması tipik olarak ortalamadan 1,6 cm uzaklaşıyor. Tek bir sabah 37 cm görmek alarm değildir; bant içindedir.
Önce Temel · Dört Kavram

Güvenirlik, Geçerlik, Duyarlılık, Anlamlı Değişim

Terazi benzetmesi: aynı kiloyu art arda tartınca aynı sayıyı veriyorsa güvenir, gerçek kiloyu gösteriyorsa geçerli, 100 g'lık değişimi görebiliyorsa duyarlıdır.

Güvenirlik

Değişmeyen bir şeyi tekrar ölçünce aynı sonucu alma. Ölçüsü: tipik hata (TE), CV, ICC.

Geçerlik

Ölçmek istediğimiz şeyi ölçme. Altın standartla uyum (ölçüt geçerliği) ve kuramla uyum (yapı geçerliği).

Duyarlılık

Önemli bir değişimi görebilme. Hatanın (TE) önemli değişime (SWC) oranıyla değerlendirilir.

Anlamlı değişim

SWC: en küçük anlamlı değişim (pratikte önemli olan fark). MDC: ölçüm hatasının ötesinde saptanabilen en küçük değişim.

Güvenir olmayan bir ölçüm geçerli olamaz; ama güvenir bir ölçüm yanlış şeyi de tutarlı ölçebilir.
Hafta 02 · Öğrenme Çıktıları

Bu Hafta Sonunda Yapabilmeniz Gerekenler

Her çıktı, haftanın sonundaki uygulama görevinde ölçülür.
  • Ölçüm hatasının biyolojik, teknik ve protokol kaynaklarını ayırt etmek.
  • İki günlük test verisinden tipik hatayı ve CV'yi hesaplamak; ICC ile farkını açıklamak.
  • SWC ve MDC'yi hesaplayıp bir sporcunun değişimini gerçek, olası, önemsiz ya da belirsiz olarak sınıflamak.
  • Cihazlar arası uyumu (sapma, uyum sınırları) yorumlamak; cihaz değişiminin tuzağını açıklamak.
  • Bir izleme testi için standart protokol yazmak.
KISIM 01

Her Ölçümde
Hata Var

Kaynaklar ve güvenirlik ölçüleri.

Bölüm 1 · Hatanın Kaynakları

Gözlenen Değer = Gerçek Değer + Hata

Atkinson ve Nevill (1998) ile Hopkins (2000): hatanın bir kısmı sporcunun günlük biyolojik dalgalanmasından, bir kısmı cihazdan ve uygulamadan gelir.
KaynakÖrnekNasıl azaltılır?
Biyolojik değişkenlikUyku, sirkadiyen ritim, önceki günün yükü, motivasyonAynı saat, aynı gün sırası; birkaç denemenin ortalaması
Teknik hataCihazın örnekleme hızı, algoritma, kalibrasyonAynı cihaz ve aynı değişken; düzenli kalibrasyon
ProtokolIsınma farkı, kol salınımı serbest mi, deneme sayısıYazılı standart protokol ve eğitimli uygulayıcı
Gözlemci / kayıtFarklı kişi sayıyor, veri elle giriliyorTek sorumlu; otomatik aktarım; veri denetimi

Ne anlama geliyor?

Hata sıfırlanamaz, ama bilinebilir ve küçültülebilir. İzlemenin ilk görevi, kullandığımız testin kendi "titreşimini" bilmektir.

Önce Temel · ICC, Bland–Altman, Korelasyon ve Altın Standart

Sıralama Tutarlı, Sayı Yine de Kayık Olabilir

Yarışmada koşucuların sıralaması iki gün üst üste aynı çıkabilir, ama ikinci gün herkesin süresi bir saniye kısa olabilir. Sıralamanın tutarlılığı ile sayıların uyumu ayrı sorulardır.
ICC

Sıralama tutarlılığı

Sekiz sporcu iki günde aynı sırada kalıyorsa ICC yüksek çıkar. Grupta herkes birbirine çok yakınsa sıralama oynar ve ICC düşer; bu yüzden ICC tek başına yetmez.

Uyum sınırları

Farkların %95'i nerede

Bland–Altman yöntemi iki cihazın farkına bakar. Telefonla platformun farkı 8 sporcuda 3,1, 2,4, 3,6, 2,9, 3,3, 2,5, 3,0, 3,4 cm ise ortalama fark 3,0 cm ve uyum sınırları yaklaşık 2,2 ile 3,8 cm olur. Hesap: farkların SS'si 0,42 cm; 3,0 ± 1,96 × 0,42 = 3,0 ± 0,8 cm.

Korelasyon

Birlikte artıp azalma

İki cihaz r = 0,95 ile ilişkili olsa bile biri diğerinden hep 3 cm fazla gösterebilir; korelasyon sayıların aynı olduğunu değil, aynı yönde hareket ettiğini söyler.

Altın standart

Kıyas ölçüsü

Bir ölçümü doğrulamak için güvenilen en iyi yöntem. Sıçrama yüksekliğinde kuvvet platformu altın standart kabul edilir; telefon uygulaması ona göre değerlendirilir.

Uyum soruldu mu fark ve sınırlar bakılır; yalnız korelasyona güvenilmez.
Bölüm 1 · Güvenirlik Ölçüleri

Dört Ölçü, Dört Ayrı Soru

Mutlak ve göreli güvenirlik aynı şey değildir. İzlemede bireysel değişime karar vereceğimiz için mutlak hata (TE) önceliklidir.
ÖlçüNe sorar?BirimTuzak
Tipik hata (TE, SEM) (SEM: ölçümün standart hatası)Bir sporcunun ölçümü günden güne ne kadar oynar?Testin birimi (cm, s)Farklı gruplarda farklı olabilir
Değişim katsayısı (CV)Bu oynama ortalamaya göre yüzde kaç?%Ortalaması çok farklı gruplar arasında karşılaştırma için
ICCSporcuların sıralaması iki günde korunuyor mu?Birimsiz (0–1)Grup ne kadar farklıysa o kadar yüksek çıkar
Bland–Altman uyum sınırlarıİki ölçüm (ya da cihaz) arasındaki farkların %95'i nerede?Testin birimiSistematik sapmayı da gösterir

ICC için kaba kılavuz (Koo ve Li, 2016)

< 0,50 zayıf · 0,50–0,75 orta · 0,75–0,90 iyi · > 0,90 mükemmel. Koo ve Li bu sınırları tek ICC sayısına değil, ICC'nin %95 güven aralığına uygular. Ancak yüksek ICC, bireysel değişimi görmeye yetecek kadar küçük hata anlamına gelmez.

Hızlı yoklama · 1 dakika

ICC Yüksek, Karar Verebilir miyiz?

Bir sıçrama testinin ICC'si 0,95; tipik hatası 3,0 cm. Takım için en küçük anlamlı değişim 1,2 cm.

DOĞRU CEVAP: A

Yüksek ICC, sporcuların sıralamasının korunduğunu söyler. TE (3,0 cm) SWC'nin (1,2 cm) iki katından fazla: tek sporcunun önemli bir değişimi bu testle görülemez.

Kavramı Açalım · ICC Neden Grubun Yayılımına Bağlı?

Aynı Test, Aynı Hata, İki Farklı ICC

ICC bir orandır: sporcular arasındaki gerçek farkların büyüklüğü, bu farklarla ölçüm hatasının toplamına bölünür. Hata aynı kalsa da ölçülen grup değişince oran değişir.
Oran

Gerçek fark ÷ (gerçek fark + hata)

Farklar SS'nin karesiyle (varyans) girer. Sporcular arası gerçek SS 6 cm, TE 1 cm ise 6² = 36, 1² = 1; ICC = 36 ÷ (36 + 1) = 0,97. Hata payı 37'de 1: çok küçük.

Geniş grup

U17 ve A takımı birlikte: 0,97

Oyuncular arasında 6 cm'lik farklar var; 1 cm'lik ölçüm hatası bu sıralamayı bozamaz. ICC "mükemmel" çıkar.

Dar grup

Yalnız A takımı: 0,80

Kadro birbirine benziyor, gerçek SS 2 cm; TE yine 1 cm. ICC = 4 ÷ (4 + 1) = 0,80, yani "iyi". Cihaz ve protokol değişmedi; ICC yalnız grup benzeştiği için düştü.

Yoklamadaki test

ICC 0,95 ile TE 3 cm

Bu ikili ancak gerçek SS'si yaklaşık 13 cm olan çok karışık bir grupta (ör. 12–30 yaş) çıkar: 13² = 169, 3² = 9, 169 ÷ 178 = 0,95. Sıralama korunur, birey için 3 cm hata yine büyüktür.

ICC grubun yayılımını da taşır; tek sporcu hakkındaki karar TE ile verilir.
Yöntem Tartışması · Hangi ICC?

ICC Tek Bir Hesap Değil, On Ayrı Hesap

Koo ve Li (2016) ICC'nin 10 biçimi olduğunu, her birinin farklı varsayımla hesaplandığını yazar. Raporda yazılım ile "model", "tür" ve "tanım" seçimi belirtilir; biçimi yazılmayan bir ICC başka çalışmanınkiyle kıyaslanamaz.
SeçimSorduğu soruSıçrama örneği
ModelÖlçen cihaz ya da uygulayıcı, olası pek çok cihazdan rastgele biri mi, yoksa yalnız bu cihaz mı ilgilendiriyor?Kulüp yalnız kendi platformunu kullanacaksa sonuç o platform için geçerlidir; başka kulübün cihazına genellenmez.
Tür (tek ölçüm / ortalama)Karar tek denemeyle mi, birkaç denemenin ortalamasıyla mı verilecek?Üç denemenin ortalamasının ICC'si tek denemeninkinden yüksek çıkar; sahada tek deneme yapılıyorsa tek ölçüm ICC'si kullanılır.
Tanım (tutarlılık / mutlak uyum)İkinci gün herkes 2 cm yukarı kayarsa bu hata sayılsın mı?Tutarlılık ICC'si ortak kaymayı görmez; mutlak uyum ICC'si onu hata sayar ve daha düşük çıkar.

Eşikler güven aralığına uygulanır

Koo ve Li (2016) 0,50 / 0,75 / 0,90 sınırlarını ICC tahmininin %95 güven aralığına göre okur. ICC 0,92 bulunmuş ama aralığı 0,78–0,97 ise güvenle söylenebilen "iyi"dir, "mükemmel" değil.

Bölüm 1 · Tarif

Tipik Hatayı Dört Adımda Hesaplamak

Sekiz oyuncu, iki gün (aynı saat, aynı ısınma), karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ). Günler arasında gerçek değişim beklenmeyen bir aralık seçilir.
1

İki ölçüm

Her oyuncu için 1. ve 2. gün değeri

→
2

Fark

Her oyuncu için 2. gün − 1. gün

→
3

Farkın SS'si

Örneğimizde 1,41 cm

→
4

TE ve CV

TE = 1,41 ÷ √2 = 1,0 cm · CV = 1,0 ÷ 38,7 × 100 = %2,6

Neden √2?

Farkın içinde iki ölçümün hatası birlikte vardır. Tek ölçümün hatasını bulmak için farkın SS'si √2'ye bölünür. Ortalama farkın sıfırdan uzak olması ise öğrenme ya da yorgunluk etkisini (sistematik sapma) gösterir.

Görsel · Tarifin Resmi

Sekiz Çizgi, Bir Tipik Hata: 1,0 cm

343638404244KHS (cm)1. gün2. gün1 · Farklar−2, +2, +1, −1, +1, −1, +1, −1 cm2 · Farkın SS'si1,41 cm3 · TE = SS ÷ √21,41 ÷ 1,41 = 1,00 cm4 · CV = TE ÷ ortalama1,00 ÷ 38,7 = %2,6Ortalama fark 0: sistematik sapma yok.
Öğretim amaçlı veri: farklar önceki slayttaki SS'yi (1,41 cm) verecek biçimde seçildi; hesaplar betikte.
Ne anlama geliyor?Çizgilerin yarısı yukarı, yarısı aşağı gidiyor ve ortalama fark sıfır: kimse gerçekten değişmedi, gördüğümüz oynama testin kendisi. Bu oynamanın tek ölçüm karşılığı yaklaşık 1 cm.
Araştırma ne diyor? · 2020

Güvenirlik Çalışmasının Kendisi de Denetlenir

COSMIN (sağlık ölçüm araçlarının seçimi için uzlaşıya dayalı standartlar), ölçme özelliklerinin adlarını ve ölçütlerini belirleyen uluslararası bir girişimdir. Mokkink ve ark. (2020) 52 uzmanla üç turlu bir Delphi (yazılı uzman oylaması) çalışmasıyla, güvenirlik ve ölçüm hatası çalışmalarının kalitesini puanlayan bir araç geliştirdi; araç sıçrama, sprint gibi performans testlerini de kapsar.
İki ayrı özellik

Güvenirlik ve ölçüm hatası

COSMIN ikisini ayrı başlıklarda değerlendirir. Güvenirlik sporcuları birbirinden ayırma gücüdür (ICC); ölçüm hatası tek sporcunun sayısındaki oynamadır (TE / SEM, uyum sınırları, MDC). Bu destedeki ICC–TE ayrımı budur.

Hata kaynakları

Sonucu ne değiştirir?

Uzlaşı, sonucu değiştiren bileşenleri tanımladı: cihazın türü ve ayarı, talimatın veriliş biçimi, uygulayıcının testi yürütme ve puanlama biçimi. Bölüm 1'deki hata kaynakları tablosunun teknik, protokol ve gözlemci satırlarıyla örtüşür.

Tasarım

Hangi kaynağı ölçtünüz?

Araçta 5 tasarım ölçütü, güvenirlik için 3, ölçüm hatası için 2 istatistik ölçütü var. İki günde farklı uygulayıcı ölçtüyse TE uygulayıcı farkını da içerir; aynı kişi ölçtüyse içermez.

Saha için

Makaledeki TE'yi kopyalamadan önce

Wilczyński ve ark. (2026) profesyonel voleybolcuları 12 gün arayla ölçtü. Takımınız, cihazınız ve test aranız farklıysa o TE size birebir uymaz; haftanın uygulama görevindeki test–tekrar ölçümü bu yüzden yapılır.

Bir TE değeri, hangi koşulda ölçüldüğü biliniyorsa kullanılabilir.
Sade Dille · Her Ölçümde Hata Var

Her Ölçümde Hata Var Bir Bakışta

Her ölçüm gerçek değere küçük bir hata ekler. Hatanın büyüklüğünü bilmeden bir sayının anlamı yorumlanamaz.
1 · Hata nereden gelir

Dört kaynak

Sporcunun günlük dalgalanması, cihaz, uygulama biçimi ve kaydı tutan kişi. Hata sıfırlanmaz ama küçültülebilir.

2 · Hata nasıl ölçülür

TE, CV, ICC, uyum sınırları

Tipik hata günden güne oynamayı cm olarak, CV yüzde olarak, ICC sıralama tutarlılığını söyler.

3 · Hesap tarifi

Fark, SS, bölü √2

İki gün ölçülür, farkların SS'si alınır, √2'ye bölünür: 1,41 ÷ √2 = 1,0 cm; CV = %2,6.

Yabancı kelimeler

Güvenirlik: tekrarlanınca aynı sonucu verme. Tipik hata (TE, SEM): bir sporcunun ölçümünün günden güne oynaması. CV: oynamanın ortalamaya yüzdesi. ICC: sıralamanın korunması. Bland–Altman: iki ölçüm arasındaki farkın ortalaması ve sınırları. Kalibrasyon: cihazın referansla ayarlanması. Sirkadiyen ritim: günün saatine bağlı biyolojik dalgalanma.

KISIM 02

Anlamlı
Değişim

SWC, MDC ve karar.

Önce Temel · SWC, Etki Büyüklüğü ve Güven Aralığı

Önemli Değişim ile Görülebilir Değişim Aynı Şey Değildir

Sprinterin süresi 0,01 s iyileşirse zaman sayacı bunu görmeyebilir; 0,30 s iyileşirse herkes görür. Antrenör için soru, değişimin hem gerçek hem de işe yarar büyüklükte olup olmadığıdır.
SWC

En küçük anlamlı değişim (pratikte önemli)

Antrenör 30 m sprintte 0,05 s'lik farkın önemli olduğuna karar verirse SWC 0,05 s olur. Değer sporun gereğinden gelir, cihazdan değil.

Etki büyüklüğü

Farkı SS ile kıyaslamak

Takımın karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) SS'si 6 cm ise 0,2 × 6 = 1,2 cm'lik fark "küçük ama gerçek" sayılır. 0,2, Cohen'in küçük etki için koyduğu eşiktir. Cohen'in eşikleri: 0,2 küçük, 0,5 orta, 0,8 büyük etki.

Güven aralığı (GA)

Değişimin olası aralığı

Ali'nin düşüşü −2,3 cm ve hata payı hesaba katılınca %90 güvenle aralık (platform TE ≈ 1,0 cm) −4,1 ile −0,5 cm çıkıyorsa aralık sıfırı içermez: düşüş ölçüm hatasıyla açıklanamaz. Ara sayılar bu bölümde, "Ali'nin Güven Aralığı" slaytında açılır.

%90 ve %95

Emin olma düzeyi

%90 güven için 1,645, %95 için 1,96 katsayısı kullanılır. Katsayı büyüdükçe aralık genişler, karar daha temkinli olur.

Önce değişim önemli mi (SWC), sonra hata payını aşıyor mu (MDC, GA) sorulur.
Bölüm 2 · En Küçük Anlamlı Değişim (SWC)

Ne Kadar Değişim Önemlidir?

SWC istatistikten değil, sporun gereğinden gelir. Hangi yaklaşımın kullanıldığı raporda yazılmalıdır.
YaklaşımHesapNe zaman?
Sporcular arası SS'nin 0,2 katıSWC = 0,2 × SS (Hopkins; Cohen'in küçük etkisi)Takım sporlarında kapasite testleri (KHS / CMJ: karşı hareket sıçraması, sprint)
Yarış performansı CV'sinin 0,3 katıSWC = 0,3 × yarıştan yarışa CV (Hopkins ve ark., 1999)Bireysel sporlarda madalya şansını değiştiren fark
Sporcunun kendi değişkenliğiSWC = 0,5 × bireysel SS (çoğu KAD / HRV: kalp atım değişkenliği uygulaması)Günlük izleme değişkenleri (KAD, iyi oluş)
Uzman uzlaşısı / sahaAntrenörle belirlenen değer (ör. 0,05 s)Standart bir yaklaşımın olmadığı yeni ölçümler

Örnek

Takımın KHS SS'si 6 cm ise SWC = 0,2 × 6 = 1,2 cm. Ali'nin 2,3 cm'lik düşüşü SWC'den büyük; ama bu düşüş ölçüm hatasından da büyük mü? Cevap MDC ve güven aralığında.

Kavramı Açalım · SWC Neden 0,2 × SS?

0,2 Katsayısı Takımdaki Sırayı Ne Kadar Değiştirir?

SS, takımdaki oyuncuların ortalamadan tipik uzaklığıdır: takımın "bir basamağı". 0,2 × SS'lik bir ilerleme, ortadaki oyuncuyu sıralamada fark edilir ama küçük bir adım öne taşır; Cohen bu büyüklüğe "küçük etki" adını verdi.
Takımın yayılımı

SS = 6 cm

Takımın sıçrama ortalaması 38,7 cm, SS'si 6 cm ise oyuncuların yaklaşık üçte ikisi 32,7 ile 44,7 cm arasındadır. 6 cm, bu takımda bir basamak farktır.

Beşte bir basamak

1,2 cm ne demek?

Tam ortadaki oyuncu takımın %50'sini geçer. 1,2 cm gelişirse normal dağılımda yaklaşık %58'ini geçer: 100 kişilik sırada 8 kişi öne. Küçük ama sahada fark edilir bir adım.

Grup değişirse

SWC de değişir

Birbirine benzeyen elit bir kadroda SS 3 cm ise SWC = 0,2 × 3 = 0,6 cm. Aynı 1,2 cm'lik gelişim bu kadroda iki SWC eder. SWC bu yüzden hangi gruptan hesaplandığıyla birlikte yazılır.

Bireysel sporlar

Yarış CV'sinin 0,3 katı

100 m serbest yüzücünün yarıştan yarışa CV'si %0,8 olsun: SWC = 0,3 × 0,8 = %0,24; 60,00 s'lik yarışta 0,14 s. Rakiple sıralama bu kadar küçük farklarla değiştiği için yarış değişkenliği temel alınır.

0,2 bir doğa yasası değil, uzlaşılmış bir eşiktir; dayanağı raporda yazılır.
Bölüm 2 · Saptanabilir En Küçük Değişim (MDC)

Hatanın Ötesinde Görülebilen Değişim

İki ölçüm arasındaki fark iki hatayı taşır: MDC = z × √2 × TE. Hafta 2 okuma notundaki TEM ile aynı mantık. (TEM: teknik ölçüm hatası; antropometride tipik hatanın adı.)
TE (cm)MDC90 (1,645 × √2 × TE)MDC95 (1,96 × √2 × TE)Yorum
0,51,2 cm1,4 cmKüçük değişimler de görülebilir
1,02,3 cm2,8 cmWilczyński ve ark. (2026) platformda 2,79 cm buldu
1,53,5 cm4,2 cmYalnız büyük değişimler görülebilir
3,07,0 cm8,3 cmİzleme için kullanışsız

SWC ile MDC karşılaştırması

MDC > SWC ise test, önemli bir değişimi tek ölçümde ayırt edemez. Çözüm: birkaç denemenin ortalaması, birkaç günlük eğilim ya da daha güvenir bir test.

Görsel · Hata ve Eşik

Tek Ölçümde 1,2 cm'yi Görmek İçin TE ≈ 0,4 cm Gerekir

0123456780,00,51,01,52,02,53,0TE (cm)saptanabilir en küçük değişim (cm)SWC = 1,2 cmMDC95 = 1,96 × √2 × TEMDC90 = 1,645 × √2 × TETE ≤ 0,43 cmplatform: 2,79 cm
Hesap: MDC = z × √2 × TE; yeşil bant SWC (0,2 × 6 cm). Platform noktası Wilczyński ve ark. (2026).
Ne anlama geliyor?Kırmızı çizgi yeşil bandın üstündeyse test önemli değişimi tek ölçümde ayıramaz. SWC 1,2 cm için TE'nin 0,43 cm'ye inmesi gerekir; platform bile (TE ≈ 1 cm) bunun üstünde, bu yüzden birkaç ölçümün ortalaması ve eğilim kullanılır.
Kavramı Açalım · √2 ve 1,96 Nereden Geliyor?

√2 Bir Yerde Bölüyor, Bir Yerde Çarpıyor

Tipik hata hesabında farkın SS'si √2'ye bölünür (1,41 → 1,0 cm); MDC hesabında TE √2 ile çarpılır (1,0 → 1,41 cm). İkisi aynı yolun dönüşü ve gidişidir.
İki hata

Neden 2 değil de 1,41?

Her ölçümün hatası ±1 cm olsun. Dört eşit olası durum: +1 ve +1 → fark 0; +1 ve −1 → −2; −1 ve +1 → +2; −1 ve −1 → 0. Hatalar yarı yarıya birbirini götürür; farkın tipik büyüklüğü √((0 + 4 + 4 + 0) ÷ 4) = √2 = 1,41 cm.

Dönüş

Farktan tek ölçüme: TE

Tarif slaytında ölçülen şey iki günün farkıdır (SS 1,41 cm). Tek ölçümün hatasına dönmek için √2'ye bölünür: 1,41 ÷ 1,41 = 1,0 cm.

Gidiş

Tek ölçümden farka: MDC

MDC yine iki ölçümün farkı hakkındadır; TE bu yüzden √2 ile çarpılır: 1,0 × 1,41 = 1,41 cm. MDC95 = 1,96 × 1,41 = 2,77 cm; Wilczyński ve ark. (2026) platformda 2,79 cm buldu.

Yüzde 95

1,96 sınırı

Rastgele hatalar çan eğrisi biçiminde dağılır; değerlerin %95'i ortalamadan 1,96 SS uzaklık içinde kalır. Ali hiç değişmeseydi 100 ölçüm çiftinin yaklaşık 95'inde fark ±2,8 cm içinde, 5'inde dışında çıkardı.

MDC95 = 1,96 × √2 × TE = 1,96 × farkın SS'si: değişmeyen sporcuda farkların %95'inin sınırı.
Kavramı Açalım · Ali'nin Güven Aralığı

MDC Eşiği Aşılmadı, Aralık Sıfırı Dışlıyor: Hangisi Doğru?

Üç cihazın karnesinde Ali'nin −2,3 cm'si MDC95'in (2,79 cm) altında kaldı; güven aralığı kartında ise %90 aralık (−4,1 ile −0,5 cm) sıfırı içermiyordu. İki hesap farklı karşılaştırmaları yanıtlar.
AdımMDC95 (cihaz karnesi)Ali'nin %90 GA'sı (karar aracı)
Neyle kıyaslanır?Tek ölçüm ile tek ölçümBugünkü tek ölçüm ile 4 haftanın ortalaması
Başlangıcın hatası1,0 cm1,0 ÷ √4 = 0,5 cm (dört ölçümün ortalaması)
Farkın hatası√(1,0² + 1,0²) = 1,41 cm√(1,0² + 0,5²) = 1,12 cm
Katsayı ve pay1,96 × 1,41 = 2,77 cm1,645 × 1,12 = 1,84 cm → −2,3 ± 1,84 = −4,1 ile −0,5 cm

Ne anlama geliyor?

Başlangıç dört ölçümün ortalaması olunca hatası yarıya iner ve aynı 2,3 cm'lik düşüş hatadan ayrılır; %95 katsayısıyla da aralık −4,5 ile −0,1 cm olur, kıl payı sıfırı dışlar. Aralığın ucu (−0,5) SWC bandının (−1,2) içinde kaldığı için karar "gerçek" değil "olası kötüleşme"dir. Araçtaki formül: değişim ± 1,645 × TE × √(1 + 1/k), k = başlangıçtaki ölçüm sayısı. Karar aracı aynı sekiz haftayı kullanır; ilk dört hafta başlangıçtır (38,8 + 39,1 + 38,0 + 38,9 = 154,8; ÷ 4 = 38,7 cm) ve araç 6. hafta için aynı sonucu gösterir: değişim −2,3 cm, %90 GA −4,1 ile −0,5 cm, olası kötüleşme.

Bölüm 2 · Veriyi Gör

Sinyal mi, Gürültü mü?

Aynı gözlenen değişim (−2,3 cm), üç farklı güvenirlikteki testte. Çubuk: %90 güven aralığı; gri bant: ±SWC (1,2 cm).
Aynı değişim, üç farklı tipik hata: karar nasıl değişiyor?
başlangıç ± SWC (1,2 cm) 0+1,2−1,2−4 TE = 0,5 cmGA [−3,2; −1,4]Gerçek kötüleşme TE = 1,0 cmGA [−4,1; −0,5]Olası kötüleşme TE = 2,0 cmGA [−6,0; +1,4]Belirsiz Ne anlama geliyor? Gözlenen düşüş her üçtestte de −2,3 cm.Karar, sayıya değiltestin hatasına bağlı.TE büyüdükçe aynısayı daha az şey söyler.%90 GA = değişim ±1,645 × TE × √(1+1/4)
Performans Merkezi · Canlı

Ali'nin Haftalık Sıçramasına Karar Verin

1

Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) örneği: başlangıç 38,7 cm, SWC 1,2 cm (0,2 × 6), TE 1,0 cm. 6. hafta −2,3 cm → olası kötüleşme.

2

TE'yi 0,5 cm yapın (daha güvenir test, üç–dört denemenin ortalaması): karar nasıl değişti?

3

TE'yi 2,0 cm yapın (telefon uygulaması, tek deneme): kaç hafta "belirsiz" oldu?

4

"30 m sprint" örneğine geçin: yönü "düşük iyi" olan bir testte gelişme nasıl görünüyor?

Bireysel Değişim Karar AracıYeni sekmede aç ↗
Yöntem Tartışması · Büyüklük Temelli Çıkarım

"Olası Kötüleşme" Teşhis Değil, Uyarıdır

Karar aracının "gerçek / olası / belirsiz" dili, Swinton ve ark. (2018) çerçevesine dayanır: tipik hatadan güven aralığı kurulur, aralık SWC ile kıyaslanır. Benzer etiketler, araştırmada grup sonuçları için Hopkins'in büyüklük temelli çıkarımında (BTÇ / MBI) da kullanıldı ve sert eleştiri aldı.
Bireysel çerçeve

Swinton ve ark. (2018)

Tek sporcu için üç adım: ölçüm hatasından GA kurmak, GA'yı SWC ile kıyaslamak, günlük biyolojik dalgalanmayı hesaba katmak. Bu destedeki karar aracı ilk iki adımı uygular.

Eleştiri

Sainani (2018)

Küçük–orta örneklemlerde BTÇ'nin, gerçekte etki yokken "etki var" deme oranı (I. tip hata) standart testin 2 ile 6 katı. Sonuç: yöntem kullanılmamalı. Sainani ve ark. (2019) BTÇ'nin Bayesçi de olmadığını gösterdi.

Uygulamada

Lohse ve ark. (2020)

BTÇ kullanan 232 makalede grup başına ortanca 10 kişi vardı. Grup başına 8–15 kişide "olası" etiketine dayanan iddiaların I. tip hata oranı %22–45 hesaplandı: gerçekte etki yokken bu tür 100 çalışmanın 22 ile 45'i "olası etki" bildirir.

Bizim için anlamı

Uyarı ve ikinci bakış

Tek sporcuda "olası kötüleşme" bir alarm ışığıdır: ertesi gün tekrar ölçüm ya da algılanan zorluk (AZ / RPE), iyi oluş anketi gibi ikinci bir gösterge ister. Araştırmada grup farkı iddiası standart testle sınanır.

Etiket karar vermeyi kolaylaştırır; yanlış alarm olasılığını ortadan kaldırmaz.
Hızlı yoklama · 1 dakika

Eylülde Platform, Ekimde Telefon

Ali eylülde kuvvet platformunda 38,7 cm, ekimde telefon uygulamasıyla 41,5 cm sıçradı.

DOĞRU CEVAP: A

Wilczyński ve ark. (2026): uygulama, platformun impuls–momentum yüksekliğini 1,9–4,2 cm fazla buldu. Cihaz ya da hesap yöntemi değişince önceki değerle karşılaştırma yapılamaz.

Sade Dille · Anlamlı Değişim

Anlamlı Değişim Bir Bakışta

Bir değişimin işe yarar ve ölçüm hatasından büyük olması gerekir. İkisini ayrı ayrı sormak karar doğruluğunu artırır.
1 · SWC

Önemli mi?

Sporun gereğinden gelir; karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) için 0,2 × 6 = 1,2 cm gibi. Yaklaşımı raporda yazmak gerekir.

2 · MDC

Hatanın ötesinde mi?

MDC = z × √2 × TE. TE 1,0 cm ise MDC95 2,8 cm; MDC, SWC'den büyükse tek ölçümde karar verilemez.

3 · Karar

Gerçek, olası, belirsiz

Aralık tümüyle bandın ötesindeyse gerçek, bandı yalnızca değiyorsa olası, sıfırı içeriyorsa ve bandın dışına da taşıyorsa belirsiz; aralık tümüyle bandın içindeyse önemsiz.

Yabancı kelimeler

SWC: en küçük anlamlı değişim, yani pratikte önemli olan fark. MDC: hatadan ayırt edilebilen en küçük değişim. GA: değişimin olası aralığı. TE/SWC oranı: testin önemli değişimi görme gücü. Gürültü: ölçümün kendi oynaması. Sinyal: gerçek değişim.

KISIM 03

Geçerlik ve
Standart

Cihaz uyumu, bireysel norm, protokol.

Bölüm 3 · Geçerlik

Ölçtüğümüzü Sandığımız Şeyi mi Ölçüyoruz?

Korelasyon yüksek diye iki cihaz birbirinin yerine kullanılamaz; uyum ayrıca sınanır.
Geçerlik türüSoruMonitörizasyon örneği
Ölçüt (eşzamanlı)Altın standartla aynı sonucu veriyor mu?Telefon uygulaması ile kuvvet platformu: sapma ve uyum sınırları
YapıKurama uygun davranıyor mu?Yoğun haftadan sonra kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) düşüyor, dinlenmede yükseliyor
EkolojikSahadaki koşulu yansıtıyor mu?Laboratuvar koşu bandı testi ile maç içi yüksek şiddetli koşu
Duyarlılık (yanıt verme)Beklenen değişimi yakalıyor mu?Saw ve ark. (2016): öznel ölçüler yük değişimine nesnel ölçülerden daha duyarlı

Korelasyon tuzağı

İki cihaz r = 0,95 ile ilişkili olup yine de 3 cm sistematik sapma gösterebilir. Uyum için Bland–Altman sapması ve uyum sınırları raporlanır.

Görsel · Korelasyon Tuzağı

r = 0,98, Yine de 3,3 cm Fark

2828343440404646eşitliktelefon (cm)platform (cm)r = 0,98−10123456fark: telefon − platform (cm)sapma +3,3üst sınır +5,2alt sınır +1,528344046iki cihazın ortalaması
Öğretim amaçlı simülasyon (sabit tohum, 20 sporcu): telefon = platform + 3 cm + rastgele hata. r, sapma ve uyum sınırları betikte hesaplandı.
Ne anlama geliyor?Soldaki grafik iki cihazı neredeyse mükemmel ilişkili gösteriyor; sağdaki Bland–Altman grafiği telefonun her sıçramayı ortalama 3,3 cm fazla ölçtüğünü açığa çıkarıyor. İlişki yüksek, uyum yok: cihazlar birbirinin yerine kullanılamaz.
Bölüm 3 · Bireysel Norm

Grup Ortalaması Değil, Sporcunun Kendisi

İzleme kararları bireysel referansa göre verilir: sporcunun kendi başlangıç ortalaması ve kendi değişkenliği.

Kişisel başlangıç

Sezon öncesi ya da yüklenmesiz bir dönemdeki 3–5 ölçümün ortalaması. Tek günlük değer başlangıç olamaz.

Bireysel z

z = (bugün − kişisel ortalama) ÷ kişisel SS. −1,5'in altı sarı, −2'nin altı kırmızı gibi eşikler yaygındır; eşik önceden yazılır.

Kayan pencere

Ortalama son 4–8 haftadan hesaplanır; sporcu geliştikçe referans da güncellenir.

Önce SWC, sonra z

Kişisel SS çok küçükse küçük sapmalar büyük z üretir: z kararı SWC ve TE ile birlikte okunur.

Görsel · Kişisel Norm

Altıncı Hafta: z = −2,6

+2+10−1−2−3sarı: z < −1,5kırmızı: z < −238,81. hf39,12. hf38,03. hf38,94. hf37,95. hf36,46. hf37,67. hf38,78. hfbireysel zKişisel başlangıç: 38,80 cmKişisel SS: 0,92 cm (5 ölçüm)
Öğretim amaçlı veri: kişisel başlangıç sezon öncesi 5 ölçümden (grafikte yok); z = (bugün − kişisel ortalama) ÷ kişisel SS. Eşikler önceki slayttaki örnek eşikler.
Ne anlama geliyor?Altıncı hafta kırmızı bölgede (z = −2,6), ama aynı 2,4 cm'lik düşüş (38,80 → 36,4) platformun MDC95'inden (2,79 cm) küçük. Kişisel SS dar olduğunda z abartır; z bu yüzden TE ve SWC ile birlikte okunur. Not: Kişisel başlangıç (38,80 cm, SS 0,92 cm), grafikte gösterilmeyen beş sezon öncesi ölçümünden hesaplandı; grafikteki 1–5. haftalar bu başlangıçla kıyaslanan sezon ölçümleridir. Pazartesi sabahı senaryosundaki 38,7 cm ise ilk dört haftanın ortalamasıdır (38,8 + 39,1 + 38,0 + 38,9 = 154,8; ÷ 4 = 38,7). Aynı 36,4 cm, sezon öncesine göre 2,4, ilk dört haftaya göre 2,3 cm düşüş verir. Titreşimi Ölçmek görselindeki 1,58 cm ise art arda beş sabahın günlük oynamasıdır.
Bölüm 3 · Standart Protokol

Bir İzleme Testi İçin Kontrol Listesi

Claudino ve ark. (2017) meta-analizine göre karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) yüksekliğinin denemeler ortalaması, en iyi denemeden daha duyarlıdır.
  • Zaman: aynı gün sırası (ör. antrenman öncesi) ve aynı saat aralığı.
  • Isınma: yazılı, kısa ve her seferinde aynı (ör. 3 dk hafif koşu + 3 alt maksimal sıçrama).
  • Talimat: kollar belde mi serbest mi, çömelme derinliği serbest mi; tek cümlelik standart talimat.
  • Deneme: 3 deneme, 30–60 s ara; değerlendirmede ortalama (ya da en iyi iki denemenin ortalaması).
  • Cihaz ve değişken: her zaman aynı cihaz, aynı yazılım sürümü, aynı hesap yöntemi.
  • Kayıt: uygulayıcı, saat, olağan dışı durum (ağrı, uyku) not edilir.
Görsel · Ortalamanın Gücü

Üç Denemenin Ortalaması: MDC 2,8'ten 1,6 cm'ye

0,00,51,01,52,02,53,0cm1 deneme2 deneme3 deneme4 deneme5 deneme2,771,961,601,391,241,000,710,580,500,45MDC95TESWC 1,2 cm
Hesap örneği: rastgele hata bağımsızsa k denemenin ortalamasında TE ÷ √k. Günlük biyolojik dalgalanma bu yolla azalmaz; gerçek kazanç bu eğriden küçük olabilir.
Ne anlama geliyor?Tek deneme yerine üç denemenin ortalaması, saptanabilir değişimi yaklaşık 2,8 cm'den 1,6 cm'ye indirir. Maliyeti birkaç sıçrama; kazancı daha erken ve daha güvenilir karar.
Sade Dille · Geçerlik ve Standart

Geçerlik ve Standart Bir Bakışta

Güvenir bir test yanlış şeyi ölçebilir; geçerlik bunu sorar. Standart protokol ise hatayı küçülten en ucuz önlemdir.
1 · Geçerlik

Doğru şeyi mi ölçüyor

Altın standartla uyum, kurama uygunluk, sahaya benzerlik ve değişime duyarlılık ayrı ayrı sorulur.

2 · Bireysel norm

Sporcunun kendi ortalaması

Kişisel başlangıç 3–5 ölçümün ortalamasıdır; bireysel z, kişisel SS'ye göre farkı söyler.

3 · Protokol

Her seferinde aynı

Aynı saat, aynı ısınma, aynı talimat, 3 deneme ve aynı cihaz. Cihaz değişirse eski değerle kıyas yapılmaz.

Yabancı kelimeler

Geçerlik: ölçmek istediğini ölçme. Ölçüt geçerliği: altın standartla uyum. Yapı geçerliği: kurama uygun davranma. Ekolojik geçerlik: sahadaki koşulu yansıtma. KAD / HRV: kalp atımları arasındaki sürenin değişkenliği. Bireysel z: kişisel ortalamadan kaç SS uzakta olduğu. Protokol: testin yazılı uygulama tarifi.

KISIM 04

Uygulama

Mitler, eşli çalışma, görev ve tartışma.

Mit mi, Gerçek mi?

Sahada Duyacağınız Dört Cümle

Her birine bu haftanın kavramlarıyla cevap verin.
Mit

"ICC 0,90'ın üstündeyse test izleme için yeterlidir."

ICC sıralamayı anlatır. Bireysel karar için TE'nin SWC'ye oranına bakılır.

Mit

"Telefon uygulaması ile kuvvet platformu aynı sonucu verir."

Wilczyński ve ark. (2026): hesap yöntemine bağlı 1,9–4,2 cm sistematik sapma.

Kısmen

"SWC'den büyük her değişim gerçektir."

Değişim SWC'yi aşsa da ölçüm hatası büyükse aralık sıfırı içerebilir: belirsiz.

Gerçek

"Birkaç denemenin ortalaması tek denemeden daha güvenirdir."

Ortalama almak rastgele hatayı küçültür; Claudino ve ark. (2017) ortalamanın daha duyarlı olduğunu gösterdi.

Eşli uygulama · 12 dakika

Sıra Sizde: Bir Testin Karnesini Çıkarın

İkişerli çalışın. Kulübünüzde kullanılan bir izleme testini seçin (KHS / CMJ: karşı hareket sıçraması, 10 m sprint, KAD / HRV: kalp atım değişkenliği, iyi oluş).
3 dk

Hata

Bu test için bildirilmiş TE ya da CV nedir? Kaynağı nedir?

→
3 dk

SWC

Hangi yaklaşımla ve kaç birim olmalı?

→
3 dk

Oran

TE / SWC oranı kaç? Test tek ölçümde karar verdirir mi?

→
3 dk

Protokol

Hatayı küçültmek için protokolde neyi değiştirirsiniz?

Bir testin değeri, hatasının önemli değişime oranıyla ölçülür.
Performans Merkezi'nde Uygula

Bu Haftanın Araçları

Güvenirlik hesabından bireysel karara kadar.
Hafta 02 · Uygulama Görevi

Görev: Kendi Testinizin Güvenirliği

Gelecek derse kadar, dörtlü gruplar. En az 8 kişiyle, 2–7 gün arayla aynı protokolle iki ölçüm yapın.

1. Ölçüm ve hesap

  1. Yazılı bir protokol hazırlayın ve iki günde aynen uygulayın.
  2. Test–tekrar aracıyla TE, CV, ICC ve Bland–Altman sınırlarını hesaplayın.
  3. SWC'yi 0,2 × sporcular arası SS ile bulun; TE / SWC oranını yorumlayın.

2. Karar

  1. Bir üyenin 4 haftalık verisini bireysel değişim aracına girin.
  2. Her hafta için karar verin ve gerekçesini yazın.
  3. Protokolde hatayı azaltacak bir değişiklik önerin.
Uygulama Görevi · Puanlama Rubriği

Görevinizi Nasıl Değerlendireceksiniz?

Her ölçüt 0–2 puan: 0 eksik, 1 gelişiyor, 2 yetkin; toplam 8. Önce kendi görevinizi, sonra bir arkadaşınızınkini puanlayın.
Ölçüt1 · Gelişiyor2 · Yetkin
ProtokolProtokol yazılmış.Zaman, ısınma, talimat, deneme ve cihaz standardı eksiksiz.
HesapTE ya da ICC hesaplanmış.TE, CV, ICC ve uyum sınırları doğru; sistematik sapma yorumlanmış.
Anlamlı değişimSWC verilmiş.SWC gerekçeli; TE/SWC oranı ve MDC yorumlanmış.
KararKarar var.Her hafta için gerekçeli karar; belirsizlik açıkça belirtilmiş.

Akran değerlendirmesi

Arkadaşınızın görevine bir güçlü yön ve bir somut geliştirme önerisi yazın. Puan, önerinin gerekçesini göstermek içindir.

Tartışma · Sınıfta 15 Dakika

"Sıçrama Düştü, Oyuncuyu Dinlendir"

Kulübün kuralı: pazartesi karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) kişisel ortalamanın %5 altındaysa oyuncu o gün kısıtlı çalışır. Telefon uygulamasıyla tek deneme yapılıyor.
1 · Hata

Kural ne kadar güvenilir?

Tek denemeli telefon ölçümünün hatası %5'lik eşikle kıyaslanınca ne olur?

2 · Sonuç

Yanlış alarm

Gerçekte yorgun olmayan kaç oyuncu gereksiz yere kısıtlanır? Antrenörün güveni?

3 · Tasarım

Daha iyi kural

Deneme sayısı, cihaz, SWC ve ikinci bir gösterge ile kuralı nasıl yeniden yazarsınız?

Kulüp kuralı

"%5 düşüş = yorgunluk; kural basit ve herkese aynı."

VS

Sizin cevabınız

Ölçüm hatası, SWC ve bireysel referansa dayanan iki cümle.

Çıkış kontrolü · 2 soru

Aklınızda Ne Kaldı?

1. İki günlük test farklarının SS'si 1,4 cm ise tipik hata yaklaşık kaçtır?

DOĞRU CEVAP: B

TE = farkın SS'si ÷ √2 = 1,4 ÷ 1,41 ≈ 1,0 cm.

2. Wilczyński ve ark. (2026): telefon uygulaması ile platform arasındaki fark neden kaynaklanıyordu?

DOĞRU CEVAP: A

Uçuş süresine göre karşılaştırınca sapma neredeyse kayboldu.

Kendini Sına

Soru Seti

Her soruda cevaptan sonra açıklama açılır.
Hafta 02 · Özet

Akılda Kalması Gerekenler

  • Gözlenen değer = gerçek değer + hata; hata biyolojik, teknik ve protokol kaynaklıdır.
  • Bireysel izlemede mutlak hata (TE, CV) esastır; ICC sıralamayı anlatır, bireysel kararı değil.
  • SWC sporun gereğinden gelir (ör. 0,2 × SS); MDC = z × √2 × TE hatanın ötesindeki en küçük değişimdir.
  • Karar: %90 GA tümüyle SWC ötesinde → gerçek; sıfırı içermiyor ama banda değiyor → olası; bandın içinde → önemsiz.
  • Cihaz, yazılım ve hesap yöntemi değişince eski değerlerle karşılaştırma yapılmaz.
Görsel · Haftanın Tek Sayfası

Bir Sayıya Güvenmenin Dört Koşulu

HataGözlenen = gerçek + hatadört kaynakTE ve CV8 oyuncu: TE 1,0 cmEşikSWC önemli mi?0,2 × 6 = 1,2 cmMDC gerçek mi?1,96 × √2 × TEKararAralıkla karargerçek, olası, belirsizKişisel normz tek başına yetmezStandartAynı cihaz, aynı formültelefon +1,9–4,2 cmOrtalama al3 deneme: MDC 1,6 cmDeğişim hem SWC'den hem hatadan büyükse karar ver.
Haftanın özeti; kaynaklar ilgili slaytlarda.
Ne anlama geliyor?Soldan sağa okuyun: ölçümün hatası ne, hangi değişim önemli, karar nasıl verilir ve hata nasıl küçültülür?
Kaynaklar

Bu Haftanın Kaynakları

  1. Hopkins WG. Measures of reliability in sports medicine and science. Sports Med. 2000;30(1):1-15.
  2. Atkinson G, Nevill AM. Statistical methods for assessing measurement error (reliability) in variables relevant to sports medicine. Sports Med. 1998;26(4):217-238.
  3. Wilczyński B, Środa T, Sikorski M, Gepfert M, Jarosz J, Zorena K. Agreement and reliability of force-plate, smartphone-based, and wearable-sensor countermovement jump assessments for neuromuscular monitoring in male professional volleyball players. Front Physiol. 2026;17:1902583.
  4. Koo TK, Li MY. A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. J Chiropr Med. 2016;15(2):155-163.
  5. Bland JM, Altman DG. Statistical methods for assessing agreement between two methods of clinical measurement. Lancet. 1986;1(8476):307-310.
  6. Claudino JG, Cronin J, Mezêncio B, ve ark. The countermovement jump to monitor neuromuscular status: a meta-analysis. J Sci Med Sport. 2017;20(4):397-402.
  7. Hopkins WG, Hawley JA, Burke LM. Design and analysis of research on sport performance enhancement. Med Sci Sports Exerc. 1999;31(3):472-485.
  8. Swinton PA, Hemingway BS, Saunders B, Gualano B, Dolan E. A statistical framework to interpret individual response to intervention: paving the way for personalized nutrition and exercise prescription. Front Nutr. 2018;5:41.
  9. Saw AE, Main LC, Gastin PB. Monitoring the athlete training response: subjective self-reported measures trump commonly used objective measures: a systematic review. Br J Sports Med. 2016;50(5):281-291.
  10. Roediger HL, Karpicke JD. Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychol Sci. 2006;17(3):249–255.
  11. Byberg M, Sandgren SS, Tønnessen E, Myklebust H. Athlete monitoring in Norwegian elite women's football: an exploratory study of current practices and perceptions. Int J Sports Physiol Perform. 2026 (çevrim içi önce).
Kaynaklar · 2

Ek Kaynaklar: Ölçme Standartları ve Yöntem Tartışması

  1. Mokkink LB, Boers M, van der Vleuten CPM, ve ark. COSMIN Risk of Bias tool to assess the quality of studies on reliability or measurement error of outcome measurement instruments: a Delphi study. BMC Med Res Methodol. 2020;20(1):293.
  2. Sainani KL. The problem with "magnitude-based inference". Med Sci Sports Exerc. 2018;50(10):2166-2176.
  3. Sainani KL, Lohse KR, Jones PR, Vickers A. Magnitude-based inference is not Bayesian and is not a valid method of inference. Scand J Med Sci Sports. 2019;29(9):1428-1436.
  4. Lohse KR, Sainani KL, Taylor JA, ve ark. Systematic review of the use of "magnitude-based inference" in sports science and medicine. PLoS One. 2020;15(6):e0235318.
Prof. Dr. İzzet İNCE · AYBÜ Spor Bilimleri Fakültesi · Hafta 2 — Ölçümün Bilimi: Güvenirlik ve Anlamlı Değişim