Bilimsel Araştırma Yöntemleri

Hafta 1

Bunu Nereden Biliyoruz?

Bilgi yolları, bilimsel bir iddianın özellikleri, şans ve kanıtın ağırlığı

Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi · 2026–2027

Bir reklam

“Dengeni %30 artırır! 10.000+ sporcu kullanıyor. Bilimsel olarak kanıtlandı.”

Bir sporcu hemen inanıyor: “Ünlü bir futbolcu takıyor.”
Arkadaşı soruyor: “Kim ölçmüş? Takmayanlarla karşılaştırılmış mı?”

Reklam ve ürün hayalidir; benzerleri sosyal medyada her gün görülür.

Bu derste

Ders sonunda şunları yapabileceksiniz

1Bir bilginin hangi yoldan geldiğini ayırt etmek.
2Deneyimi yanıltan üç tuzağı örnekle tanımak.
3Sınanabilir bir iddiayı sınanamayandan ayırmak.
4Tümevarım ile tümdengelimi ayırt etmek.
5Az kişiyle bulunan bir farkın şans olabileceğini açıklamak.
6İlişkiyi nedenden ayırmak ve kanıtın ağırlığını tartmak.

BÖLÜM 1

Bilgi Nereden Gelir?

Soyunma odasında duyduğumuz her cümlenin arkasında bir kaynak var.

Altı yol

Bilgiyi altı yoldan ediniriz

Gelenek

“Hep böyle yapılır.”

Otorite

“Hocam öyle söyledi.”

Sezgi

“Yetenekli olduğu gözünden belli.”

Kişisel deneyim

“Bana iyi geldi.”

Akıl yürütme

“Protein kas yapar; çok protein, çok kas.”

Bilimsel yöntem

“30 sporcuda ölçtük, karşılaştırdık.”

3 dk. Kolonlar tek tek açılır. Her birinde bir saha örneği verin:

Gelenek: Güreşte tartıdan önce sauna ve sıvı kısıtlamasıyla kilo düşürmek. Uzun süre yapılması güvenli olduğunu göstermez. Otorite: “Çocuklara 14 yaşından önce ağırlık çalıştırılmaz.” Bugünkü uzlaşı gözetimli, yaşa uygun kuvvet antrenmanını destekliyor. Sezgi: Yaşıtlarından erken gelişmiş çocuk “yetenekli” görünebilir. Deneyim: Tek kişi; iyileşme başka nedenden olabilir. Akıl yürütme: Öncül eksik: belli bir miktardan sonra ek protein ek kas getirmez.

Vurgulayın: Bilim diğer beşini çöpe atmaz. Gelenek ve deneyim soru üretir, sezgi bakılacak yeri gösterir. Bilim bunları ölçerek sınar ve kendi hatasını arar.

Sorun: “Bugün antrenmanda yaptığınız bir şeyi hangi yoldan öğrendiniz?”

Önce temel · altı bilgi yolu

Altı yol tek tek: ne demek, sahada nasıl, zayıf yanı ne?

Yol	Ne demek?	Sporda örnek	Zayıf yanı
Gelenek	Hep böyle yapıldığı için doğru sayılan bilgi	Güreşte tartıdan önce saunada kilo düşmek	Eski olması doğru olduğunu göstermez
Otorite	Güvendiğimiz biri söylediği için kabul edilen bilgi	“Hocam 14 yaşından önce ağırlık yok dedi.”	Uzman da yanılır; bilgisi eskiyebilir
Sezgi	Gerekçesi söylenemeyen iç his	“Bu çocukta yetenek var, gözünden belli.”	Erken gelişen çocuğu yetenekli sanabilir
Kişisel deneyim	Kendi başımıza gelenden çıkardığımız sonuç	“Bu bant bana iyi geldi.”	Tek kişi; kimseyle karşılaştırılmadı
Akıl yürütme	Doğru sanılan bir cümleden mantıkla sonuç çıkarmak	“Protein kas yapar; çok protein, çok kas.”	İlk cümle eksikse sonuç da yanlış çıkar
Bilimsel yöntem	Ölçmek, karşılaştırmak, kendi hatasını aramak	30 sporcu iki gruba ayrılır, aynı testle ölçülür	Yavaş ve zahmetli; sonuç “kesin” değil, “desteklendi”

İlk beş yol soru üretir; altıncısı o soruyu sınar.

Kavram

Kanıt

evidence

Bir iddianın doğru mu yanlış mı olduğunu gösteren, başkasının da kontrol edebileceği ölçülmüş bilgi.

Örnek: “Bandajla daha iyi kaldırıyorum” bir histir. Aynı 20 haltercinin bandajlı ve bandajsız koparma derecelerinin karşılaştırılması kanıttır.

Yoklama · 1 dakika

Bir voleybol antrenörü: “15 yıldır maçtan önce 10 dakika statik germe yaptırırım; oyuncularım hep iyi sıçrar.” Bu bilgi hangi yoldan geliyor?

Doğru: C. Germesiz günlerle karşılaştırma yok; belki germeseler daha iyi sıçrarlardı. A yanlış: yıllarca izlemek karşılaştırmanın yerini tutmaz.

BÖLÜM 2

Deneyim Neden Yanıltır?

Dürüst bir antrenör de yanılır. Gözlemi bozan üç tuzak

Önce temel · kavram

Yanlılık

bias · Türkçesi: taraflılık, sapma

Sonucu hep aynı yöne kaydıran hata. Düşünürken yaptığımız böyle hatalara bilişsel yanlılık denir.

Örnek: Terazi her tartıda 2 kg fazla gösteriyorsa yüz kez tartmak da düzeltmez. Taraftar kendi takımının faulünü görmez, rakibinkini hemen görür.

Kavram

Doğrulama yanlılığı

confirmation bias

İnandığımızı doğrulayan örnekleri fark edip hatırlamak, çürütenleri görmezden gelmek ya da açıklayıp geçmek.

Örnek: Statik germeye inanan bir antrenör, germeden sonra iyi sıçranan maçları hatırlar; kötü sıçranan maçları “yorgun gündü” diye geçer.

Kavram

Hayatta kalan yanlılığı

survivorship bias

Yalnız elemeden geçenlere bakıp sonuç çıkarmak. Bırakanlar, sakatlananlar ve elenenler veride görünmez.

Örnek: “Milli takımdaki haltercilerin çoğu 8 yaşında başlamış; 8 yaşında başlayan şampiyon olur.” 8 yaşında başlayıp bırakan yüzlerce çocuk bu listede yok.

Kavram

Ortalamaya gerileme

regression to the mean

Çok uç bir ölçümden sonraki ölçüm, hiçbir şey yapılmasa da ortalamaya daha yakın çıkma eğilimindedir.

Örnek: Bir koşucu sezonun en kötü haftasında yeni bir takviyeye başlıyor; ertesi hafta süreleri düzeliyor. Takviye mi, kötü haftanın geçmesi mi?

Önce temel · gözlemi bozan tuzaklar

Beş tuzak tek tek: günlük hayatta ve sahada

Tuzak	Ne olur?	Günlük örnek	Sporda örnek
Doğrulama yanlılığı	İnandığını destekleyeni görür, gerisini unutur	Burca inanan, tutan yorumu hatırlar	Germeye inanan antrenör iyi maçları hatırlar
Hayatta kalan yanlılığı	Yalnız elemeden geçenlere bakar	“Eski binalar sağlamdı”: yıkılanlar görünmez	Şampiyonlar 8 yaşında başlamış; bırakanlar yok
Ortalamaya gerileme	Uç sonuçtan sonra sonuç kendiliğinden ortalamaya döner	En kötü sınavın ardından not biraz yükselir	Kötü haftada başlanan takviye “işe yaradı” sanılır
Hale etkisi	Tek parlak özellik her şeyi iyi gösterir	Sevilen oyuncunun reklam yaptığı içeceğe güvenmek	“Ünlü futbolcu takıyor, demek işe yarıyor.”
Çoğunluk etkisi	Herkes yapıyor diye doğru sanmak	Kalabalık lokantayı iyi sanmak	“10.000+ sporcu kullanıyor.”

Açılıştaki reklam son ikisini kullanıyor: ünlü futbolcu ve satış sayısı.

Yoklama · 1 dakika

Bir basketbol takımı ligdeki en kötü 5 maçlık serisinden sonra antrenörünü değiştiriyor; sonraki 5 maçta 3 galibiyet geliyor. Yönetim: “Yeni antrenör işe yaradı.” En güçlü itiraz hangisi?

Doğru: C. Uç kötü seri kısmen şanstır; şans tekrar etmez, sonuçlar ortalamaya döner. B çekici ama yanlış: veri değersiz değil, karşılaştırma eksik.

BÖLÜM 3

Bilimi Bilim Yapan Nedir?

Bir iddianın bilimsel olması için önce yanlış çıkabilmesi gerekir.

Kavram

Yanlışlanabilirlik

falsifiability

Bir iddia, yanlış çıkabileceği bir sınama düşünülebiliyorsa bilimseldir.

Örnek: “Bu ayakkabı 30 m süresini kısaltır” sınanabilir: aynı sporcular iki ayakkabıyla koşar. “Herkeste farklı çalışır” hiçbir sonuçla çürütülemez.

Bir sıçrama testi

Bilimsel bilginin dört özelliği

Gözleme dayanır

Tahmin değil, ölçüm.

“İyi sıçrar” değil: 42 cm.

Sistematiktir

Herkese aynı kural.

Aynı ısınma, 3 deneme, en iyisi kaydedilir.

Tekrar edilebilir

Başkası da yapabilir.

Başka sınıf aynı kuralla ölçer.

Yanlışlanabilir

Yanlış çıkabilir.

“Bileklik sıçramayı artırır” sınanabilir.

Sistematik: önceden yazılmış bir kurala göre, her seferinde aynı biçimde yapılan.

Bilimsel bilgi · devam

Üç özellik daha: nesnel, birikimli, kamusal

Nesnel

Sonuç, ölçen kişiye bağlı değil.

“Çok koştu” değil: konum cihazıyla 10,4 km.

Birikimli

Her çalışma öncekilerin üzerine kurulur.

Germe çalışmaları derlemelerle birleştirildi.

Kamusal

Yöntem açık yazılır, uzmanlar inceler.

Firmanın “iç araştırması” kamusal değil.

Bu üçü bilimi tek bir kişinin değil, bir topluluğun işi yapar.

Derleme: bir konudaki çalışmaları toplayıp birlikte değerlendiren yayın. Nesnel: kişiden bağımsız.

Bilimsel yöntem

Yedi basamak, bir döngü

Hipotez: ölçmeden önce yazılan, sınanabilir tahmin. Analiz: toplanan sayıları hesapla incelemek.

Bilginin yapı taşları

Olgu, hipotez, kuram, yasa

Olgu

Defalarca gözlenmiş durum.

Yokuş aşağı koşudan 1–3 gün sonra kas ağrısı.

Hipotez

Sınanabilir tahmin.

Yükü birden artan futbolcu daha sık sakatlanır.

Kuram

Olguları bağlayan açıklama.

Öz-belirleme kuramı: seçim hakkı isteği artırır.

Yasa

Hep geçerli ilişki.

F = m × a: yere daha çok kuvvet, daha çok ivme.

Yoklama · 1 dakika

Bir öğrenci projesine şu cümleyi yazıyor ama henüz hiç ölçmedi: “Kreatin alan halterciler 8 haftada almayanlardan daha çok kuvvet kazanır.” Bu cümle hangisi?

Doğru: A. Gerekçeli ve sınanabilir bir tahmin; ama veri yok. B yanlış: başka çalışmalar benzerini bulmuş olsa da bu öğrencinin cümlesi henüz bir öngörü.

Akıl yürütmenin iki yönü

Tümevarım ve tümdengelim

Tümevarım

Özelden genele: tek tek gözlemlerden genel bir fikir.

40 maçın videosu: kazanılan setlerde servis karşılama daha isabetli → “iyi karşılama set kazandırır.”

Tümdengelim

Genelden özele: genel bir ilkeden tek bir duruma öngörü.

Aşırı yüklenme ilkesi → 6 hafta kademeli yük alan haltercinin kuvveti artmalı; ölçülür.

Bin beyaz kuğu “hepsi beyaz” demeyi kanıtlamaz; tek siyah kuğu sarsar.

2 dk. İngilizceleri: induction, deduction. Tümevarımla çıkan genelleme henüz bir hipotezdir: kazanılan setlerde rakip zayıf da olabilir. Nitel görüşmeler de çoğu zaman bu yönde çalışır: 15 judocuyla görüşmeden “rutin kaygıyı azaltabilir” fikri çıkar.

Bilim iki yönü birlikte kullanır: gözlemden hipotez kurar (tümevarım), hipotezden sınanabilir bir öngörü indirir (tümdengelim), öngörüyü ölçümle sınar. Buna hipotetik-tümdengelimli yöntem denir.

Siyah kuğu örneği Popper'la anılır: Avrupalılar Avustralya'da siyah kuğu görene kadar bütün kuğuları beyaz sanıyordu. Bu yüzden bilim “kanıtlandı” değil, “desteklendi” der.

Sınıfa: “Yedi basamağın hangisi tümevarım, hangisi tümdengelim?” Cevap: 1–3 gözlemden hipoteze; 3–4 hipotezden öngörüye ve ölçüme.

Önce temel · araştırma türleri

Araştırmalar üç soruya göre ayrılır: amaç, veri, desen

Tür	Hangi soruya göre?	Ne demek?	Sporda örnek
Temel	Amaç	Bir şeyin nasıl işlediğini anlamak	Kas yorgunluğu hücrede nasıl oluşur?
Uygulamalı	Amaç	Sahadaki bir sorunu çözmek	Hangi ısınma 20 m sprinti iyileştirir?
Nicel	Veri	Sayı toplar: süre, kg, cm, puan	40 futbolcunun 20 m sprint süresi
Nitel	Veri	Söz ve gözlem toplar; anlamı arar	15 judocuyla maç öncesi kaygı görüşmesi
Karma	Veri	Sayıyı ve sözü birlikte kullanır	Kaygı anketi puanı + görüşme
Deneysel	Desen	Araştırmacı bir şeyi değiştirir, sonucu ölçer	Takımlar kurayla iki ısınma programına
Gözlemsel	Desen	Hiçbir şeye dokunmaz, olanı kaydeder	Bir sezon uyku ve sakatlık kaydı

Her çalışma üç soruda birer yer alır. Isınma çalışması: uygulamalı, nicel, deneysel.

Hangi durumda hangisi?

Soruya bak, türü seç

Soru	Uygun tür	Neden?
Bant sıçramayı artırır mı?	Deneysel, nicel	Etki sorusu: bandı biz verip ölçmeliyiz
Az uyuyan daha sık sakatlanır mı?	Gözlemsel, nicel	Uykuyu zorla kısaltmak etik olmaz; izleriz
Takımda kaç kişi kahvaltı yapmıyor?	Gözlemsel, nicel	Durum tespiti; hiçbir şey değiştirmiyoruz
Sakatlıktan dönen oyuncu ne yaşıyor?	Nitel	Deneyim sorusu; sayı değil, anlatım gerekir
Program neden tutmadı?	Karma	Hem sonuç ölçülür hem sporcu dinlenir
Kas kasılırken hücrede ne olur?	Temel	Saha sorunu değil, işleyişi anlamak

Etik: araştırmada kişiye zarar vermeme ve haklarına saygı kuralları.

Tahmin · 1 dakika

Bir antrenör, ön çapraz bağ ameliyatından dönen voleybolcuların sahaya dönerken neler hissettiğini anlamak istiyor. Hangi araştırma türü uygun?

Doğru: B. Soru “ne hissediyor?”; cevap sayıda değil, oyuncunun anlatımında. C de yararlı bir bilgi verir ama hissi göstermez.

BÖLÜM 4

Şans mı, Etki mi?

Hiçbir şey yapmasak da iki grup farklı çıkar. Bilimsel yöntem bu yüzden var.

Kavram

Kontrol grubu

control group

Denenen uygulamayı almayan ama aynı testle ölçülen grup. Etkiyi ancak onunla karşılaştırarak görürüz.

Örnek: Bileklik denemesinde kontrol grubu, bilekliği takmayan ama aynı denge testine giren sporculardır. Reklam bu grubu hiç anmıyor.

Önce temel · kavram

Şans bandı

uygulama hiç işe yaramasa da yalnız şansla çıkabilecek farkın sınırı

İki grup asla tam eşit çıkmaz. Grup küçükse şansın yarattığı fark büyük, grup büyükse küçük olur.

Örnek: Parayı 10 kez atınca 7 tura gelebilir; 1000 kez atınca 700 tura neredeyse hiç gelmez. Beş sporcunun ortalaması da tek bir iyi ya da kötü günle kayar.

Temel fikir

Az kişide şans büyük fark üretir

Öğretim amaçlı hesap: sporcular arası yayılım 5 cm varsayıldı.

Yayılım: aynı testte sporcuların sonuçlarının birbirinden ne kadar farklı olduğu.

Önce temel · kavram

Değişken

variable

Kişiden kişiye ya da zamanla değişen ve ölçülebilen özellik. Gizli değişken: ölçülmemiş ama iki şeyi birlikte etkileyen üçüncü özellik.

Örnek: Squat kilosu, antrenman yılı, protein tozu kullanımı birer değişkendir. Antrenman yılı hem squat'ı hem toz kullanımını artırıyorsa gizli değişkendir.

Kavram

İlişki ≠ neden

correlation / causation

İki şey birlikte artıyorsa aralarında ilişki vardır. Birinin ötekini değiştirdiğini söylemek neden-sonuç iddiasıdır ve deney ister.

Örnek: Salonda protein tozunu sık kullananların squat'ı daha yüksek. Arkada gizli bir değişken var: antrenman yılı.

Kavram

Plasebo

placebo

Etkin öğesi olmayan ama gerçeği gibi görünen uygulama. İnanmak da performansı değiştirebilir.

Örnek: Kafein çalışmasında bir gruba kafein, diğerine görünüşü ve tadı aynı kafeinsiz kapsül verilir. Fark ancak böyle kafeine bağlanır.

Önce temel · araştırma okuma sözlüğü

Sonraki araştırmayı okumak için altı kelime

Terim	Ne demek?	Bileklik araştırmasında
Katılımcı	Araştırmada ölçülen kişi	42 gönüllü
Kurayla belirleme	Kimin neyle başlayacağını şansa bırakmak	Hangi bileklikle başlanacağı kurayla seçildi
Çapraz desen	Her kişi iki koşulu da sırayla dener	Herkes önce birini, bir hafta sonra ötekini taktı
Anlamlı fark	Şansla açıklanamayacak kadar büyük fark	“Anlamlı değişim yok” = fark şans bandında
Hakemli dergi	Makaleyi yayından önce başka uzmanların incelediği dergi	Journal of Bodywork and Movement Therapies
Kaynak satırı	Yazarlar · başlık · dergi · yıl;cilt(sayı):sayfa	2011;15(3):298–303

Günlük dilde “anlamlı” önemli demektir; araştırmada yalnız “şans değil” demektir.

Gerçek bir araştırma

Hologramlı bileklik dengeyi değiştirir mi?

Soru: Hologramlı bileklik, görünüşü aynı sahte bilekliğe göre dengeyi artırır mı?
Ne yapıldı: 42 gönüllü iki bilekliği de taktı; hangisiyle başlayacakları kurayla belirlendi.

Fark yok

Ne gerçek ne sahte bileklik dengede anlamlı bir değişim yarattı.

Ünlü yüzler ve yorumlar bu soruyu cevaplayamazdı; cevabı sahte bilekliğe karşı yapılan karşılaştırma verdi.

Brice SR, Jarosz BS, Ames RA, Baglin J, Da Costa C. The effect of close proximity holographic wristbands on human balance and limits of stability: a randomised, placebo-controlled trial. J Bodyw Mov Ther. 2011;15(3):298–303.

Önce temel · kanıt türleri

Altı kanıt türü tek tek: ne yapılır, zayıf yanı ne?

Tür	Ne yapılır?	Sporda örnek	Zayıf yanı
Uzman görüşüanekdot	Bir kişinin görüşü ya da tek hikâye	Ünlü antrenörün röportajı	Ölçüm ve karşılaştırma yok
Vaka raporu	Tek kişi ayrıntılı anlatılır	Ameliyattan dönen tek halterci	Tek kişiden genelleme yapılamaz
Kesitsel	Herkes bir kez, aynı anda ölçülür	Bir günde 300 öğrenciye anket	Hangisi önce geldi, bilinmez
Kohort	Bir grup zaman içinde izlenir	Oyuncular bir sezon izlenir	Gizli değişken karışabilir
Kurayla deney	Kurayla gruplara ayrılır, birine uygulama verilir	Takımlar kurayla iki programa	Pahalı; her soruya yapılamaz
Meta-analiz	Benzer çalışmaların sonuçları hesapla birleştirilir	Germe çalışmalarını birleştiren derleme	Birleştirilenler kötüyse sonuç da kötü

Anekdot: ölçülmemiş, kulaktan kulağa dolaşan tek hikâye.

Kanıtın ağırlığı

Her kanıt aynı ağırlıkta değildir

Yoklama · 1 dakika

Yeni bir ısınmayı deneyen antrenör, 6 hafta sonra oyuncularının 20 m sprintinin %3 iyileştiğini görüyor. Bunu ısınmaya bağlamak için en çok neye ihtiyaç var?

Doğru: B. Oyuncular 6 haftada başka antrenmanlarla da gelişmiş olabilir. D yanlış: daha iyi ölçüm karşılaştırmanın yerini tutmaz.

Önce temel · kavram

Tekrar çalışması

replication study · Türkçesi: yineleme

Yayımlanmış bir çalışmayı başka bir ekibin aynı yöntemle yeniden yapması. Sonuç yine çıkarsa bulgu güçlenir.

Örnek: Bir tarif bir mutfakta güzel oldu; başka aşçı aynı tarifle de güzel yapıyorsa tarif iyidir. Bir laboratuvarda bulunan kafein etkisi başka ülkede, başka koşucularda da görülüyor mu?

Spor bilimlerinde tekrar · Murphy ve ark., 2025

Yayımlanan her bulgu tekrar ediliyor mu?

7 / 25

çalışma aynı yöntemle yeniden yapılınca aynı sonucu tam olarak verdi (%28). Etkiler çoğu zaman küçüldü.

2016–2021 arasında spor bilimlerinin üst çeyrek dergilerinde yayımlanmış uygulamalı çalışmalar.

Üst çeyrek dergi: alanındaki dergiler en çok atıf alandan en aza dizilince ilk dörtte birde kalanlar. Atıf: bir makalenin başka makalelerde kaynak gösterilmesi. ve ark.: “ve arkadaşları”.

Reklama dönüyoruz

Sahte bilimin altı işareti

Ünlü yüz, yorumKanıt yerine popülerlik.

Karşılaştırma yokKontrol grubundan hiç söz edilmiyor.

Yuvarlak sayıKaynağı belirsiz “%30”.

Adsız “kanıt”“Bilimsel olarak kanıtlandı” ama çalışma yok.

Sınanamaz kaçış“Herkeste farklı çalışır.”

Komplo“Uzmanlar bunu saklıyor.”

Kanıta dayalı uygulama · Sackett ve ark., 1996

İyi karar üç ayak üzerinde durur

Kanıt

Desenine göre tartılmış en iyi araştırma.

60 sn'den uzun statik germe sıçramayı biraz düşürür.

Deneyim

Antrenörün sahadaki uzmanlığı.

Takım germeye alışık; ısınma düzeni oturmuş.

Sporcu

Sporcunun tercihi ve durumu.

Bazı oyuncular germeden hazır hissetmiyor.

Germe kalır ama kısalır; ardından dinamik ısınma.

KENDİNİZİ SINAYIN

Sekiz Soru

Her soruda bir durum var. Önce kendi cevabınızı verin, sonra şıkka bakın.

Kendinizi sınayın · Soru 5

Dört satıcı ürettikleri taytı anlatıyor. Hangisinin iddiası bilimsel olarak sınanabilir?

Doğru: D. Süre ölçülür; aynı koşucular iki taytla koşar, iddia yanlış çıkabilir. B yanlış: şampiyonların tercihi popülerliği gösterir, etkiyi değil.

Kendinizi sınayın · Soru 6

Beşer kişilik iki grupta yeni ısınmayı yapan grup 3 cm daha yüksek sıçradı. Sıçrama kişiden kişiye yaklaşık 5 cm değişiyor. En doğru yorum hangisi?

Doğru: A. Beşer kişide yalnız şansla ±6 cm'ye kadar fark çıkabilir. C yanlış: etki olabilir de; bu az kişiyle ayırt edilemiyor.

Kendinizi sınayın · Soru 7

Bir ortaokulda spor kulübüne katılan öğrencilerin matematik notları, katılmayanlardan yüksek çıkıyor. Hangi yorum en doğru?

Doğru: B. Birlikte görülmek nedeni göstermez; arkada üçüncü bir değişken olabilir. A yanlış: bunu söylemek için öğrencileri kurayla kulübe ayırmak gerekir.

Kendinizi sınayın · Soru 8

Kinezyo bandın sıçramaya etkisi sınanacak. Bandın etkisini sporcunun beklentisinden ayırmak için karşılaştırma grubuna ne yapılmalı?

Doğru: C. Sahte bant aynı görüntüyü ve hissi verir; fark ancak böyle banda bağlanır. A yanlış: bantsız grup beklentiyi ayıramaz.

Kendinizi sınayın · Soru 9

Uyku süresinin sakatlık riskini değiştirip değiştirmediği soruluyor. Neden-sonuç için en güçlü kanıt hangisi olur?

Doğru: D. Kura gizli değişkenleri gruplara eşit dağıtır; fark uykuya bağlanabilir. A çekici ama izlemede uykusu uzun olanlar başka yönlerden de farklı olabilir.

Kendinizi sınayın · Soru 10

Hakemli bir dergide 12 kişilik yeni çalışma: “Soğuk su banyosu toparlanmayı hızlandırır.” Bir antrenör bu bulguyu nasıl değerlendirmeli?

Doğru: A. Spor bilimlerinde yeniden yapılan 25 çalışmanın yalnız 7'si aynı sonucu tam olarak verdi. B yanlış: hakem denetimi ilk süzgeçtir, hatayı sıfırlamaz.

Kendinizi sınayın · Soru 11

“Ağrıyı laktik asit yapıyorsa, laktik asit yükselmeyen koşuda ağrı olmamalı.” Yokuş aşağı koşuda laktik asit yükselmedi, iki gün sonra ağrı oldu. Bu ne gösterir?

Doğru: B. Açıklama yanlışlanabilirdi ve karşı gözlem onu çürüttü (Schwane, 1983). C yanlış: beklenmeyen sonuç ölçüm hatası sayılıp atılmaz.

Kendinizi sınayın · Soru 12

Bir araştırmacı 15 elit judocuyla görüşüyor; çoğunun maç öncesi aynı küçük rutini kullandığını görüp “rutin kaygıyı azaltır” fikrini öneriyor. Bu hangi akıl yürütme, fikrin durumu ne?

Doğru: D. Tek tek görüşmelerden genel bir fikre çıkıldı; fikir başka sporcularda sınanmalı. B çekici ama yanlış: gözlem sayısı ne olursa olsun tümevarım kanıtlamaz; tek karşı örnek sarsar.

Özet

Bugün altı şey öğrendik

1Altı bilgi yolundan yalnız bilim kendini sınamaya açar.
2Deneyimi üç tuzak yanıltır: doğrulama, hayatta kalan, ortalamaya gerileme.
3Bilimsel iddia yanlışlanabilir: hangi sonucun onu çürüteceği söylenebilir.
4Bilim tümevarımla fikir kurar, tümdengelimle sınar; “desteklendi” der.
5Kontrol grubu ve yeterli kişi yoksa fark şans olabilir.
6İlişki neden değildir; kanıtlar aynı ağırlıkta değildir.

Derslikten çıkmadan

Telefonunuzda gördüğünüz bir spor iddiasını yazın ve iki soru sorun: Kim ölçmüş? Kiminle karşılaştırmış?

Gelecek hafta · Hafta 2: Meraktan Araştırma Sorusuna

Ayrıntılı okuma: Hafta 1 ders notu (lisans destesi) · altı bilgi yolu, araştırma türleri, kanıt piramidi.