Bilimsel Araştırma Yöntemleri
Hafta 2

Meraktan Araştırma Sorusuna

Bir merakı, bir dönemde cevaplanabilecek tek bir soruya çevirmek
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi · 2026–2027
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Danışman odasında
“Hocam, germeyi araştırmak istiyoruz.”

Danışman üç soru soruyor: Hangi germe? Kimde? Neye etkisi?
Öğrenciler hiçbirine cevap veremiyor.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Bu derste

Ders sonunda şunları yapabileceksiniz

  1. 1Konu, problem ve araştırma sorusunu ayırt etmek.
  2. 2Literatür boşluğunu ve problem durumunun dört cümlesini tanımak.
  3. 3Bir soruyu dört parçaya ayırmak: kim, ne, neyle, ne ölçülecek.
  4. 4Bir soruyu beş ölçütle sınamak.
  5. 5Sorunun türünü tanımak, araştırılamayan soruyu dönüştürmek.
  6. 6Araştırmayı amacına ve verisine göre sınıflamak, soruya desen seçmek.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 1

Konudan Soruya

Geniş bir merak, ölçülebilir tek bir cümleye nasıl iner?

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Problem
research problem
Bilinmeyen ya da çelişkili olan ve bir yerde sorun yaratan durum.
Örnek: Konu: ısınma. Problem: Genç basketbolcularda germenin sıçramaya etkisi bilinmiyor; koçlar yine de her maçtan önce germe yaptırıyor.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Daraltmak

Konudan soruya dört basamak

1 · İlgi alanı: Isınma 2 · Konu: Maç öncesi statik germe 3 · Problem: Etkisi bilinmiyor 4 · Ölçülebilir soru

3. basamakta durmayın: problem henüz soru değildir.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Araştırma sorusu
research question
Problemin, ölçülerek cevaplanabilecek tek cümlelik hâli. Soru işaretiyle biter.
Örnek: “Germenin etkileri” bir başlıktır. “60 sn statik germe, dinamik ısınmaya göre dikey sıçramayı değiştirir mi?” bir sorudur.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

Dört öğrenci aynı ilgi alanından bir cümle yazdı. Hangisi bir dönemde ölçülerek cevaplanabilir?

Doğru: A. Kim, karşılaştırma ve ölçülecek şey (sıçrama) belli. C ilginç ama çok geniş ve ölçüm yok.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 2

Problem Nereden Doğar?

Araştırmacılar problemlerini çoğu zaman altı kaynaktan bulur.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · kavram
Literatür
literature · Türkçesi: alanyazın
Bir konuda bugüne kadar yayımlanmış bilimsel çalışmaların tümü: makaleler, kitaplar, tezler.
Örnek: Bir şehrin bütün haritaları gibi: nereye gidildiğini ve hangi sokağın boş kaldığını gösterir. “Kafein ve sprint literatürü”: bu konuda yazılmış yüzlerce çalışma.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Altı kaynak

Problem altı yerden doğar

Saha gözlemi

Hentbolcularda omuz ağrısı artıyor.

Literatürde boşluk

Kafein ergen kızlarda az çalışılmış.

Kuram

Seçim hakkı derse katılımı artırır mı?

Tekrar, genişletme

Profesyonelde işe yarayan, amatörde de yarar mı?

Yeni teknoloji

Telefon uygulaması doğru ölçüyor mu?

Kurumun ihtiyacı

Yeni üyeler neden ilk aylarda bırakıyor?

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · altı kaynak

Altı kaynak tek tek: ne demek, nasıl soruya döner?

KaynakNe demek?Sporda örnekSoruya dönüşü
Saha gözlemiAntrenmanda, maçta göze çarpan durumHentbolcularda omuz ağrısı artıyorHangi atış sayısında başlıyor?
Literatürde boşlukÇalışmaların henüz cevaplamadığı yerKafein ergen kızlarda az çalışılmışKafein ergen kızların 30 m süresini değiştirir mi?
KuramKuramın öngördüğünü sahada sınamakSeçim hakkı isteği artırırOyunu öğrenci seçerse aktif süre artar mı?
TekrargenişletmeAynı çalışmayı yeniden ya da başka grupta yapmakNordic profesyonelde işe yaradıAmatörde de sakatlığı azaltır mı?
Yeni teknolojiYeni bir ölçüm aracının doğruluğuTelefonla sıçrama ölçen uygulamaKuvvet platformuyla aynı sonucu verir mi?
Kurumun ihtiyacıKulübün, okulun, belediyenin sorunuYeni üyeler ilk aylarda bırakıyorHangi ayda, hangi nedenle bırakıyorlar?

Kuvvet platformu: üzerine basılınca yere uygulanan kuvveti ölçen plaka; sıçramayı en doğru ölçen araçlardan.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Literatür boşluğu
research gap
Okunan çalışmaların henüz cevaplamadığı soru. Makalelerde “henüz bilinmiyor” ya da “az çalışılmış” cümlesi boşluğun işaretidir.
Örnek: Nordic egzersizinin sakatlığı azalttığı profesyonel futbolda gösterilmişti; amatör futbolda hiç sınanmamıştı.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Boşluğun türü

Dört tür boşluk

Bilgi boşluğuhiç çalışılmamışKonu bu grupta ya da bu koşulda hiç ölçülmemiş.
Çelişkili bulgukanıt boşluğuÇalışmalar ters sonuç vermiş; germe çalışmaları uzun süre böyleydi.
Grup boşluğukatılımcılar farklıYetişkin erkekte bilinen, kadında ya da çocukta bilinmiyor.
Yöntem boşluğudesen zayıfYalnız kontrol grupsuz ya da çok az kişili çalışmalar var.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · arka uyluk sözlüğü

Sonraki araştırmayı okumak için altı kelime

TerimNe demek?Bu araştırmada
Arka uylukhamstringUyluğun arkasındaki üç kas; dizi büker, kalçayı açarFutbolda sprintte en sık zorlanan kaslar
Nordic egzersiziDiz çökülür, ayak bilekleri tutulur, gövde yavaşça öne bırakılır10 hafta kademeli, sonra haftada bir
EksantrikKasın uzarken kuvvet ürettiği çalışmaGövde öne düşerken arka uyluk frenler
Olağan antrenmanTakımın her zamanki programı, ek yokKontrol grubunun yaptığı
Küme kurasıKişiler değil, hazır gruplar kurayla ayrılır50 takım kurayla ikiye ayrıldı
Sakatlık sıklığıBelli sayıda kişide, belli sürede görülen sakatlık100 oyuncu-sezonda 3,8'e karşı 13,1

Oyuncu-sezon: bir oyuncunun bir sezonu. 100 oyuncu-sezon: 100 oyuncunun bir sezonu ya da 50 oyuncunun iki sezonu.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Gerçek bir araştırma

Sahadan doğan problem: arka uyluk sakatlığı

Soru
Nordic hamstring egzersizi, olağan antrenmana göre futbolcularda arka uyluk sakatlığını azaltır mı?
Ne yapıldı
50 takım, 942 oyuncu; takımlar kurayla ikiye ayrıldı ve bir sezon izlendi.
52 → 15

Kontrol grubunda 52, Nordic grubunda 15 sakatlık. Oran yaklaşık üçte bire indi.

Sık ve tekrarlayan bir saha sorunu, dört parçası belli tek bir soruya döndü.

Petersen J, Thorborg K, Nielsen MB, Budtz-Jørgensen E, Hölmich P. Preventive effect of eccentric training on acute hamstring injuries in men's soccer: a cluster-randomized controlled trial. Am J Sports Med. 2011;39(11):2296–2303.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

“Kulübümüzde hentbolcuların omuz sakatlıkları artıyor ve bunun hangi antrenman yükünde başladığını bilmiyoruz.” Bu cümle hangi basamakta?

Doğru: B. Bilinmeyen (hangi yükte başladığı) ve yarattığı sorun (artan sakatlık) birlikte söylenmiş. D yanlış: soru işareti, karşılaştırma ve ölçüm yok.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Problem durumu

Önerinin ilk paragrafı dört cümledir

1 · Bilinengenel durum + kaynakBurkulma voleybolda en sık sakatlıklardandır.
2 · Sorunneden önemli?Sporcuyu antrenmandan uzak tutar, tekrarlar.
3 · BilinmeyenboşlukKısa bir denge ısınmasının genç kadın voleybolcularda etkisi bilinmiyor.
4 · Bu araştırmaamaç15–17 yaş kadın voleybolcularda 10 dk denge ısınmasının burkulma sıklığına etkisini incelemek.

Araştırma önerisi: araştırmaya başlamadan önce ne, kimde, nasıl yapılacağını anlatan yazılı plan.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 3

Soruyu Dört Parçayla Kurmak

Kim? Ne yapılıyor? Neyle karşılaştırılıyor? Ne ölçülüyor?

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Dört parça (PICO): katılımcı, uygulama, karşılaştırma, sonuç

İyi bir sorunun dört parçası

P · Kim?

17 yaş altı erkek basketbolcular

I · Ne yapılıyor?

Kas başına 60 sn statik germe

C · Neyle?

Yalnız dinamik ısınma

O · Ne ölçülüyor?

Dikey sıçrama yüksekliği (cm)

“17 yaş altı erkek basketbolcularda 60 sn statik germe, dinamik ısınmaya göre dikey sıçramayı değiştirir mi?”

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · PICO harf harf

Dört harf, dört soru

HarfİngilizcesiTürkçesiNe sorar?Germe sorusunda
PParticipantspopulationKatılımcılarKimde?17 yaş altı erkek basketbolcular
IInterventionUygulama, müdahaleNe yapılıyor?Kas başına 60 sn statik germe
CComparisonKarşılaştırmaNeyle kıyaslanıyor?Yalnız dinamik ısınma
OOutcomeSonuçNe ölçülüyor?Dikey sıçrama yüksekliği (cm)

Müdahale: araştırmacının katılımcıya bilerek uyguladığı şey. Statik germe: kası gerip kımıldamadan beklemek. Dinamik ısınma: hareket ederek yapılan ısınma.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Aynı dört parça üç branşta

Branş değişir, dört soru değişmez

ParçaFutbolHalterYüzme
P · Kim?Amatör erkek futbolcular20–30 yaş erkek halterciler13–15 yaş yüzücüler
I · Ne yapılıyor?Sezon boyu Nordic egzersizi4 hafta kreatin8 hafta kara antrenmanında sıçrama çalışması
C · Neyle?Olağan antrenmanGörünüşü aynı sahte tozYalnız havuz antrenmanı
O · Ne ölçülüyor?Arka uyluk sakatlığı sayısıKoparmada en çok kaldırılan kiloÇıkıştan 15 m'ye varış süresi

Halter sorusu tek cümlede: “Erkek haltercilerde 4 hafta kreatin, sahte toza göre koparmada kaldırılan en yüksek kiloyu artırır mı?”

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Tahmin · 1 dakika

“Kadın voleybolcularda 6 hafta denge antrenmanı, olağan ısınmaya göre ayak bileği burkulma sayısını azaltır mı?” Bu soruda O (sonuç) hangisi?

Doğru: D. Ölçülen şey burkulma sayısı. A katılımcı (P), B uygulama (I), C karşılaştırma (C).
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · soru türleri ve yeni harfler

Sonraki slayttaki yedi kelime

TerimNe demek?Sporda örnek
Etki sorusu“X, Y'yi değiştirir mi?” Uygulamayı araştırmacı verirBeta-alanin 400 m süresini kısaltır mı?
İlişki sorusu“X ile Y birlikte mi değişiyor?”Az uyuyanlar daha sık mı sakatlanıyor?
Betimsel soru“Ne kadar? Kaç?” Durumu sayıyla anlatırU14 voleybolcuların kaçında burkulma öyküsü var?
Nitel soru“Nasıl yaşıyor?” Yaşantının anlamını ararFutbolcu sahaya dönüşü nasıl yaşıyor?
E · maruziyetAraştırmacının vermediği, kişinin zaten yaşadığı durumAz uyku, sıcakta antrenman
I · ilgi odağıNitel soruda anlaşılmak istenen yaşantıYeniden sakatlanma korkusu
Co · bağlamYaşantının geçtiği yer ve dönemSahaya dönüş dönemi

Beta-alanin: kasta asidi tamponlayan karnozinin yapımını artıran takviye. U14: 14 yaş altı. Öykü: geçmişte yaşanmış olması.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Soru türüne göre çerçeve

Her soru dört parçaya uymaz

Etki sorusuPICOKatılımcı, uygulama, karşılaştırma, sonuç: beta-alanin mi plasebo mu, 400 m süresi.
İlişki sorusuPEOKatılımcı, maruziyet, sonuç: az uyuyan futbolcularda sakatlık sıklığı.
Betimsel sorukatılımcı + sonuç14 yaş altı voleybolcuların kaçında burkulma öyküsü var?
Nitel soruPICoKatılımcı, ilgi odağı, bağlam: futbolcuların korkusu, sahaya dönüşte.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kavram
Karşılaştırma
comparison
Uygulamanın neyle kıyaslandığı. İyi karşılaştırma uygulamadan yalnız tek bir şeyle ayrılır.
Örnek: Kafeinli kahveyi suyla değil, kafeinsiz kahveyle karşılaştırın. Suyla kıyaslanırsa fark kafeinden mi, sıcak içecekten mi, bilinmez.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Beş ölçüt (FINER) · Hulley ve ark.

Soruyu yazdınız; şimdi beş ölçütle sınayın

  1. 1Yapılabilir mi? Kişi, araç, zaman ve para yeter mi?
  2. 2İlginç mi? Cevabı başkaları da merak ediyor mu?
  3. 3Yeni mi? Bilinene bir şey ekliyor mu?
  4. 4Etik mi? Katılımcıya zarar riski var mı?
  5. 5İşe yarar mı? Sonuç bir kararı değiştirir mi?
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · FINER harf harf

Beş ölçüt tek tek: geçen soru, takılan soru

HarfNe sorar?GeçerTakılır
Ffeasible · yapılabilirKişi, araç, zaman, para yeter mi?Kulüpteki 20 güreşçide 4 hafta sabah tartısıMilli takımda 2 yıl kas biyopsisi
Iinteresting · ilginçCevabı başkaları da merak ediyor mu?Antrenörlerin sorduğu ısınma sorusuYalnız öğrencinin kendisini ilgilendiren
Nnovel · yeniBilinene bir şey ekliyor mu?Kafeinin ergen kız sprinterlerde etkisiYüzlerce kez cevaplanmış, gerekçesiz tekrar
Eethical · etikKatılımcıya zarar riski var mı?Kilo düşürme alışkanlığına isimsiz anketGüreşçiye 3 günde %5 kilo verdirmek
Rrelevant · işe yararSonuç bir kararı değiştirir mi?Isınma programını değiştirebilecek sonuç“Uğurlu çorap şans getirir mi?”

ve ark.: “ve arkadaşları”; çok yazarlı çalışmada ilk yazarın adından sonra yazılır. Biyopsi: iğneyle küçük doku parçası almak.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Düzeltme atölyesi

Aynı merak, iki cümle

Cevaplanamaz

“Yüzmenin çocuklara etkisi”

Hangi etki? Hangi çocuk? Neyle karşılaştırılıyor?

Cevaplanır

“8–10 yaş çocuklarda 12 hafta yüzme, yalnız beden eğitimine göre 20 m mekik koşusu skorunu artırır mı?”

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Sorunun türü

Sorunun ilk kelimeleri yöntemi seçer

Betimsel · Ne kadar?

14 yaş altı yüzücüler haftada kaç saat çalışıyor?

İlişkisel · Birlikte mi?

Kavrama kuvveti ile yürüme hızı ilişkili mi?

Etki · Değiştirir mi?

Beta-alanin 400 m süresini kısaltır mı?

Nitel · Nasıl yaşıyor?

Sakatlıktan dönen judocu ilk maçı nasıl yaşıyor?

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Bilimin sınırı

“-meli mi?” sorusunu veri cevaplamaz

Değer yargısı

“Çocuklar 10 yaşından önce tek branşta uzmanlaşmalı mı?”

Araştırılabilir

Erken tek branşa yönelen ve çok branşta oynayan 12–14 yaş sporcuların aşırı kullanım sakatlığı farklı mı?

Değer yargısı: neyin iyi ya da doğru olduğuna dair karar. Uzmanlaşma: tek branşa yönelmek. Aşırı kullanım sakatlığı: darbe olmadan, aynı hareketin çok tekrarıyla oluşan sakatlık.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

“Haftada 3 gün kuvvet antrenmanı yapan ve yapmayan kadın hentbolcuların atış hızı farklı mı?” Antrenmanı araştırmacı vermiyor. Bu soru hangi türde?

Doğru: C. Sporcular antrenmanı zaten yapıyor ya da yapmıyor. B yanlış: nedeni göstermek için antrenmanı araştırmacının vermesi gerekir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
BÖLÜM 4

Araştırmanın Türü ve Deseni

Amacına göre, verisine göre ve sorunun türüne göre

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · kavram
Araştırma deseni
research design
Verinin kimden, ne zaman, nasıl toplanacağını ve grupların nasıl kurulacağını gösteren plan.
Örnek: Ev yapmadan önce çizilen proje gibi. 40 futbolcu kurayla ikiye ayrılır, 6 hafta önce ve sonra 20 m sprint ölçülür: bu bir desendir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Amacına göre

Temel, uygulamalı, eylem

Temel

Bir olgunun işleyişini anlamak.

Yorgunlukta sinir sisteminin payı ne kadar?

Uygulamalı

Sahadaki somut sorunu çözmek.

Nordic egzersizi arka uyluk sakatlığını azaltır mı?

Eylem

Kendi ortamını döngüyle iyileştirmek.

Antrenör bırakan çocuk sayısını izleyip programını düzeltir.

Üçü de bilimseldir; fark, sonucun kime ve ne kadar çabuk yarayacağıdır.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Verisine göre

Nicel, nitel, karma: aynı konu, üç yol

Nicel

Sayıyla ölçer, çok kişiden veri toplar.

1.200 gence anket: bırakma oranı kaç?

Nitel

Söz ve gözlemle anlamı arar; az kişi, derin görüşme.

Sporu bırakan 12 gençle görüşme.

Karma

İkisini aynı çalışmada birleştirir.

Önce anket, sonra en riskli gruptan görüşme.

Hangisi daha bilimsel diye sorulmaz; soru seçer.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Sorudan desene

Sorunun türü deseni seçer

Betimselne kadar? kaç?Tarama, tek seferlik ölçüm · Hafta 8
İlişkiselbirlikte mi değişiyor?İlişkisel desen, izleme (kohort) · Hafta 8
Var olan gruplarfark var mı?Nedensel-karşılaştırmalı; nedeni kesin göstermez
Etkideğiştirir mi?Deney: gruplar kurayla kurulur · Hafta 9
Nitelnasıl yaşıyor?Görüşme, gözlem · Hafta 10
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Önce temel · desenler tek tek

Altı desen: ne yapılır, neyi gösteremez?

DesenNe yapılır?Sporda örnekNeyi gösteremez?
TaramaBir grup bir kez ölçülür ya da ankete alınır300 öğrencinin haftalık spor saatiNeden ve zamanla değişim
İlişkiselİki ölçümün birlikte değişip değişmediğine bakılırKavrama kuvveti ile yürüme hızıHangisinin hangisine yol açtığı
İzlemekohortAynı kişiler zaman içinde izlenirBir sezon uyku ve sakatlık kaydıKura yok; gizli değişken karışabilir
Var olan gruplarnedensel-karşılaştırmalıHazır gruplar karşılaştırılırElit ve amatör yüzücülerin kulaç sayısıFark gruptan mı, başka bir şeyden mi
DeneyGruplar kurayla kurulur, birine uygulama verilirNordic ve olağan antrenmanZararlı ya da imkânsız uygulamayı sınayamaz
Nitelgörüşme, gözlemAz kişiyle derinlemesine konuşulur, izlenirSakatlıktan dönen judocuyla görüşmeKaç kişide olduğunu, genellemeyi

Anket: herkese aynı soruların yazılı sorulduğu form. Genelleme: bulguyu çalışılmayan kişilere de uygulamak.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Yoklama · 1 dakika

Bir beden eğitimi öğretmeni kendi 7. sınıfında kızların derse katılımının düşük olduğunu görüyor; oyun seçimini değiştiriyor, katılımı sayıyor, öğrencilerle konuşuyor, dersi yeniden düzenliyor. Bu çalışma hangisi?

Doğru: C. Öğretmen kendi sınıfında “planla, uygula, gözle, düşün” döngüsünü yürütüyor; hem sayıyor hem konuşuyor. D çekici ama yanlış: eylem araştırmasının sonucu o sınıfa özgüdür.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
KENDİNİZİ SINAYIN

Sekiz Soru

Her soruda bir durum var. Önce kendi cevabınızı verin, sonra şıkka bakın.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 5

“65 yaş üstü kadınlarda 12 hafta tai chi, germe ve yürüyüşe göre 6 aydaki düşme sayısını azaltır mı?” Bu soruda karşılaştırma (C) hangisi?

Doğru: D. Tai chi'nin etkisi germe ve yürüyüşle kıyaslanıyor. B çekici ama tai chi denenen uygulamadır (I), karşılaştırma değil.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 6

Beta-alanin kapsülünün 400 m süresine etkisi sınanacak. Fark yalnız beta-alanine bağlanabilsin diye karşılaştırma grubu ne almalı?

Doğru: B. İki grup yalnız beta-alaninle ayrılır; kapsül yutmanın beklentisi iki grupta da var. A yanlış: hiçbir şey almayan grup beklentiyi ayıramaz.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 7

Bir öğrenci, hızlı kilo vermenin zararını görmek için güreşçilere 3 günde %5 kilo verdirmeyi öneriyor. Bu soru önce hangi ölçüte takılır?

Doğru: D. Zararı görmek için zarar verdiren soru beklemeye alınır. Daha iyi hâli: yarış öncesi kilo düşürme alışkanlıklarını isimsiz anketle betimlemek.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 8

“Futbolda en iyi diziliş hangisi?” sorusu bu hâliyle araştırılamaz. Aşağıdakilerden hangisi onun araştırılabilir bir hâlidir?

Doğru: A. “En iyi” yerine ölçülebilir bir ölçüt ve karşılaştırma konmuş. C yanlış: “güzel ve keyifli” tanımsızdır, ölçülemez.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 9

Bir araştırmacı, ön çapraz bağ ameliyatından dönen futbolcuların yeniden sakatlanma korkusunu nasıl yaşadığını anlamak istiyor. Hangi soru uygun?

Doğru: C. Amaç sayı değil yaşantının anlamı; bu nitel bir sorudur ve görüşmeyle cevaplanır. A yanlış: “kaçında” betimsel bir sorudur, deneyimi anlatmaz.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 10

Yeni bir telefon uygulaması sıçrama yüksekliğini kamerayla ölçüyor. Bir araştırmacının bu uygulama hakkında soracağı ilk soru ne olmalı?

Doğru: A. Yeni bir ölçüm aracında ilk soru doğru ölçüp ölçmediğidir. B yanlış: araç doğru ölçmüyorsa onunla bulunan her fark şüphelidir.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 11

Nordic egzersizinin profesyonel futbolcularda sakatlığı azalttığı gösterildi. Bir ekip aynı programı amatör futbolcularda sınıyor. Bu çalışma neden değerli?

Doğru: B. P değişti; I, C, O aynı: genişletme. Amatörlerde de sakatlık 1.000 saatte 0,8'den 0,25'e indi. C yanlış: genişletme de katkıdır.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Kendinizi sınayın · Soru 12

Bir öğrencinin problem durumu üç cümle: “Burkulma voleybolda en sık sakatlıklardandır. Sporcuyu antrenmandan uzak tutar. Bu araştırmanın amacı denge ısınmasının etkisini incelemektir.” Hangi cümle eksik?

Doğru: D. Okuyucu, denge ısınmasının etkisinin zaten bilinip bilinmediğini öğrenemiyor. A çekici ama yanlış: bilinen cümlesi var; eksik olan kaynağıdır, cümlenin kendisi değil.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Özet

Bugün altı şey öğrendik

  1. 1Huni: ilgi alanı → konu → problem → soru.
  2. 2Problem durumu: bilinen, sorun, bilinmeyen, bu araştırma.
  3. 3Dört parça: kim, ne yapılıyor, neyle, ne ölçülüyor.
  4. 4Beş ölçüt: önce yapılabilirlik ve etik.
  5. 5Tür: ne kadar, ilişki, etki ya da nitel; yöntemi soru seçer.
  6. 6Araştırma: temel, uygulamalı, eylem; nicel, nitel, karma.
© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr
Derslikten çıkmadan
Geçen hafta bulduğunuz iddiayı dört parçalı, soru işaretiyle biten tek bir cümleye çevirin.

Gelecek hafta · Hafta 3: Ne Soruyoruz, Ne Bekliyoruz?

Ayrıntılı okuma: Hafta 2 ders notu (lisans destesi) · problem durumu, sayıltı ve sınırlılık.

Sayıltı: araştırmada doğru kabul edilen ama sınanmayan varsayım. Sınırlılık: araştırmanın kapsamadığı ya da kontrol edemediği yan.

© Prof. Dr. İzzet İNCE · izzetince.com.tr