Bilimsel Araştırma Yöntemleri

Hafta 5

Kaynak Bulmak, Okuduğunu Kaydetmek

Arama motorunun ilk sayfasından hakemli bir makaleye ve tek sayfalık bir kaynak kartına

Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi · 2026–2027

Arama kutusunda

“Maçtan önce germe zararlı mı?”

İlk sayfa: bir video, bir ürün sayfası, bir blog, bir haber ve bir sistematik derleme. Hangisine güvenirsiniz?

Sonuç türleri temsilîdir.

Sistematik derleme: bir konudaki çalışmaları kurallı arayıp birlikte değerlendiren yayın.

Bu derste

Ders sonunda şunları yapabileceksiniz

1Kaynakları güvenilirliğine göre sıralamak.
2Hakem sürecini ve yağmacı derginin işaretlerini tanımak.
3Sorunun dört parçasından ve konu başlıklarından arama satırı kurmak.
4Kayıttan çalışmaya tarama akışını okumak.
5Bir makaleyi doğru sırayla okuyup kaynak kartı doldurmak.
6Alıntı, aktarma ve intihali ayırt etmek; kaynakçayı doğru yazmak.

BÖLÜM 1

Hangi Kaynağa Güveniriz?

Literatür: bir konuda daha önce yapılıp yayımlanmış çalışmaların bütünü.

Önce temel · kavram

Makale

article · paper

Bir araştırmanın sorusunu, yöntemini, bulgusunu ve yorumunu anlatan yazı. Bilimsel dergiler makaleleri sayı sayı yayımlar.

Örnek: Spor dergisindeki “Takımın yeni transferi” yazısı bir haberdir. “Nordic egzersizi amatör futbolcularda sakatlığı azaltır mı?” sorusunu ölçüp yanıtlayan yazı bir makaledir.

Kavram

Hakemli dergi

peer-reviewed journal

Makalenin yayımlanmadan önce konunun 2–3 uzmanınca incelendiği dergi.

Örnek: Germe derlemesi (Behm ve ark., 2016) hakemli bir fizyoloji dergisinde yayımlandı: uzmanlar yöntemi eleştirdi, yazarlar düzeltti, sonra yayımlandı.

Güven merdiveni

Yukarı çıktıkça denetim artar

Önce temel · kaynak türleri

Sekiz kaynak türü (1/2): denetimi az olanlar

Tür	Ne demek?	Sporda örnek	Öneride dayanak?
Sosyal medyablog, video	Herkesin denetimsiz paylaştığı içerik	“Germeyi hemen bırakın!” videosu	Hayır; yalnız soru doğurur
Haberpopüler dergi	Gazetecinin bir araştırmayı aktarması	“Bilim insanları açıkladı” haberi	Hayır; asıl makaleyi bul
Ders kitabı	Yerleşik bilgiyi toplu anlatan kitap	Antrenman bilgisi kitabı	Tanım için evet; yeni bulgu için zayıf
Tez	Yüksek lisans ya da doktora araştırması	Türkçe kaygı ölçeği uyarlaması	Evet, dikkatle; denetim dergiden gevşek

Bu dört türden gelen bilgi, öneride ancak dayandığı makale bulunarak kullanılır; tez ve kitap kaynak olarak yazılabilir.

Önce temel · kaynak türleri

Sekiz kaynak türü (2/2): denetim artıyor

Tür	Ne demek?	Sporda örnek	Öneride dayanak?
Gri literatür	Dergi dışında yayımlanan rapor, bildiri	Federasyon raporu, kongre bildirisi	Dikkatle; ayrıntı ve denetim az
Araştırma makalesi	Hakemli dergide yeni veri	Nordic ve sakatlık deneyi	Evet
Derleme	Çalışmaları toplayıp değerlendiren yayın	Germe derlemesi	Evet; sistematik olanı daha güçlü
Meta-analiz	Çalışmaların sayılarını tek sonuçta birleştirir	Kafein ve kuvvet meta-analizi	Evet; içindeki çalışmalar kadar sağlam

Hakemli olmak kesin doğru demek değildir; yalnız denetimden geçmiş demektir.

Yayın türleri

Her yayın türünün ağırlığı farklı

Özgün araştırmabirincilYeni veri: giriş, yöntem, bulgular, tartışma.

Sistematik derlemekurallıKurallı tarama; çalışmaları birlikte değerlendirir.

Anlatı derlemesiseçmeliUzmanın seçtiği çalışmalar; seçim yanlılığı olabilir.

Uzlaşı bildirgesiuzman grubuOrtak öneri: Uluslararası Olimpiyat Komitesi bildirgeleri.

Vaka raporutek kişiNadir bir durum; genellenemez.

Kongre bildirisikısaEn yeni bulgu; yöntem ayrıntısı az.

Ön baskıhakemsizHakemden geçmemiş; dayanak yapılmaz.

Kavram

Sistematik derleme

systematic review · meta-analysis

Bir konudaki çalışmaları önceden yazılmış kurallarla bulup birlikte değerlendiren yayın. Meta-analiz sayıları tek sonuçta birleştirir.

Örnek: Germe derlemesi çok sayıda çalışmayı birleştirdi: statik germeden hemen sonra performans ortalama %3,7 düşük.

Önce temel · kavram

Etki büyüklüğü

effect size

Farkın, sporcular arasındaki olağan yayılıma göre ne kadar büyük olduğu. Kaba ölçü: 0,2 küçük, 0,5 orta, 0,8 büyük.

Örnek: İki grubun sıçrama farkı 2 cm, sporcular arası yayılım 5 cm: 2 ÷ 5 = 0,4, küçük ile orta arası. Meta-analizler sonucu çoğu zaman bu sayıyla verir.

Bilgi ilk elden mi?

Birincil, ikincil, üçüncül kaynak

Birincil

Araştırmacının kendi raporu.

Kafein alan haltercilerle yapılan deneyin makalesi; bir tez.

İkincil

Birincilleri toplar, yorumlar.

Derleme, meta-analiz, kitap bölümü.

Üçüncül

Genel bakış verir.

Ansiklopedi, Vikipedi, ders notu.

Hakem süreci

Bir makale dergiye nasıl girer?

1 · GönderimYazar makaleyi derginin sistemine yükler.

2 · Editör ön incelemesiKonu ya da yöntem uymuyorsa hakeme gitmeden reddedilir.

3 · Hakem değerlendirmesi2–3 uzman okur; çoğu dergide adlar gizli tutulur.

4 · KararKabul, küçük düzeltme, büyük düzeltme ya da ret.

5 · Yanıt ve yayınYazar her eleştiriye yanıt yazar; makale kalıcı kimlik numarasıyla (DOI) yayımlanır.

Editör: makalenin hakeme gidip gitmeyeceğine ve yayımlanacağına karar veren kişi. Hakem: makaleyi inceleyen uzman.

Önce temel · dergi sözlüğü

Sonraki slaytı okumak için altı kelime

Terim	Ne demek?	Örnek
Yağmacı dergi	Ücret almak için hakemliği göstermelik yapan dergi	“3 günde yayın, ücreti şimdi ödeyin”
Dizin	Kalite şartlarını sağlayan dergilerin kayıtlı listesi	TR Dizin, Web of Science, Scopus
Etki faktörü	Derginin makalelerinin ortalama kaç atıf aldığı	Gerçek değeri dizinin sitesinde yazar
Açık erişim	Makaleyi herkesin ücretsiz okuyabilmesi	DOAJ: açık erişimli dergiler dizini
Yayım ücreti	Açık erişim dergisinin yazardan aldığı ücret	Saygın dergide de olabilir; tek başına işaret değil
Yayın kurulu	Derginin editörleri ve danışman uzmanları	Adları, kurumları sitede açık yazılır

Atıf: bir makalenin başka makalelerde kaynak gösterilmesi (Hafta 1).

Yağmacı dergi

Beş işaret: ücret var, hakemlik yok

Davet e-postasıToplu, övgü dolu “makalenizi bekliyoruz” e-postası.

Aşırı hızBirkaç günde hakem ve yayın sözü.

Önce ücretÜcret değerlendirmeden önce ya da gizli.

Sahte dizinUydurma “etki faktörü”; gerçek dizinlerde yok.

Belirsiz kurulEditörler, adres ve hakem süreci açık değil.

Kontrol: dergiyi TR Dizin, PubMed, Web of Science, Scopus ya da Açık Erişimli Dergiler Dizini'nde (DOAJ) arayın.

Önce temel · derleme okuma sözlüğü

Sonraki araştırmayı okumak için altı kelime

Terim	Ne demek?	Bu derlemede
Veri tabanı	Makalelerin künye ve özetlerini aranabilir toplayan site	PubMed, SPORTDiscus vb. dört site
Kayıt	Aramada çıkan tek bir yayının satırı	3462 kayıt
Taramak	Veri tabanlarını belli kelimelerle sistemli aramak	Germe, kuvvet, denge, sakatlık kelimeleri
Dahil etmek	Ölçütlere uyan çalışmayı analize almak	Yalnız kurayla yapılmış 25 deney
Göreli risk	Programlı gruptaki risk ÷ programsız gruptaki risk	0,315: risk üçte birin altında
Künye	Yayının kimlik bilgisi: yazar, yıl, başlık, dergi	Slaytın altındaki kaynak satırı

Göreli risk 1 ise fark yok; 1'in altı daha az, 1'in üstü daha çok sakatlık.

Gerçek bir araştırma

Bir derlemenin içi: sakatlığı önleyen egzersiz

Soru: Germe, kuvvet ve denge çalışmaları spor sakatlıklarını azaltır mı?
Ne yapıldı: Dört veri tabanında 3462 kayıt tarandı; yalnız kurayla yapılmış 25 deney alındı.

0,315

Kuvvet antrenmanında göreli risk: sakatlık üçte birin altına indi. Germede 0,963: fark yok.

Tek bir “germe sakatlığı önler” makalesi yerine kurallı aramanın sonucu okunur.

Lauersen JB, Bertelsen DM, Andersen LB. The effectiveness of exercise interventions to prevent sports injuries: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Sports Med. 2014;48(11):871–877.

Yoklama · 1 dakika

Kreatinin kuvvete etkisi üzerine bir öneri yazıyorsunuz. Dayanak olarak hangisini kullanırsınız?

Doğru: C. Çok çalışmayı birleştirir ve hakem denetiminden geçer. B yanlış: firmanın sayfası çıkar çatışması taşır ve yöntemini kimse denetlemez.

BÖLÜM 2

Doğru Yerde, Doğru Kelimeyle

Sorudan anahtar kelimeye, anahtar kelimeden arama satırına.

Veri tabanları

Nerede aranır?

PubMed

Fizyoloji, sporcu sağlığı, beslenme.

SPORTDiscus

Spora özgü: antrenman, yönetim, psikoloji.

TR Dizin, DergiPark

Türkçe hakemli dergiler.

YÖK Tez Merkezi

Türkçe tezler, ölçekler, normlar.

Web of Science, Scopus

Atıf ağı: bu makaleye kim atıf yaptı?

Google Akademik

En geniş; hakemsiz yayınlar da gelir.

Önce temel · veri tabanları

Altı kapı tek tek: ne bulunur, nasıl girilir?

Veri tabanı	Ne bulunur?	Giriş	Dikkat
PubMed	Tıp, fizyoloji, beslenme, sporcu sağlığı	Ücretsiz	Spor yönetimi, pedagoji az
SPORTDiscus	Antrenman, beden eğitimi, spor psikolojisi, yönetim	Üniversite aboneliği	Kampüs ağından ya da kütüphane girişiyle
Google Akademik	Hemen her şey	Ücretsiz	Hakemsiz yayınlar da gelir; filtresi zayıf
TR DizinTÜBİTAK ULAKBİM	Türkiye'deki hakemli dergiler	Ücretsiz	DergiPark'taki her dergi dizinde değil
YÖK Tez Merkezi	Türkiye'deki yüksek lisans ve doktora tezleri	Ücretsiz	Bazı tezlerin tam metni izinlidir
Web of ScienceScopus	Seçkin dergiler ve atıf ağı	Üniversite aboneliği	“Bu makaleye kim atıf yaptı?” sorusu

İyi bir tarama en az iki veri tabanında yapılır; hiçbiri her şeyi kapsamaz.

Hangi durumda hangisi?

Sorunuza göre ilk kapı

Sorum	İlk bakılacak yer	Neden?
Kreatin kas kuvvetini artırır mı?	PubMed	Beslenme ve fizyoloji burada yoğun
Antrenörün geri bildirimi motivasyonu etkiler mi?	SPORTDiscus	Spor psikolojisi ve pedagoji burada
Türkçe kaygı ölçeği var mı?	YÖK Tez, TR Dizin	Uyarlamalar Türkçe yayımlanır
Türk güreşçilerde kuvvet normları	TR Dizin, YÖK Tez	Yerli örneklem, yerli dergi
Bu ünlü makaleyi kim sınamış?	Web of Science, Scopus	Atıf yapanların listesi
Konuya ilk hızlı bakış	Google Akademik	Geniş; sonra hakemlisini seç

Norm: bir grubun test sonuçlarının dağılımı; bir sporcunun yaşıtlarına göre nerede olduğunu gösterir.

Kavram

Anahtar kelime

keyword

Arama satırına yazılan, sorunun parçalarını tarif eden kelimeler; eş anlamlıları ve İngilizceleriyle.

Örnek: Basketbolcu: basketball player. Statik germe: static stretching. Dikey sıçrama: vertical jump, countermovement jump.

Kavram

Konu başlığı

Medical Subject Headings (MeSH)

PubMed'de her makaleye uzmanlarca verilen sabit sözlük terimi. Yazarlar farklı kelimeler kullansa da makale aynı başlık altında toplanır.

Örnek: “sports injury”, “athletic injury” yazan makaleler “Athletic Injuries” başlığında buluşur: "Athletic Injuries"[MeSH].

İki işleç

AND (ve) daraltır, OR (veya) genişletir

Önce temel · Boole işleçleri ve arama işaretleri

Arama satırının altı işareti tek tek

İşaret	Ne yapar?	Örnek satır	Sonuç
ANDve	İki kavramı birlikte ister	stretching AND sprint	Azalır
ORveya	Eş anlamlılardan birini yeter sayar	soccer OR football	Artar
NOTdeğil	Bir kelimeyi içerenleri atar	football NOT "American football"	Azalır; iyi makaleyi de atabilir
"…"tırnak	Kelimeleri yan yana, bütün arar	"vertical jump"	Daha isabetli
*yıldız, kesme işareti	Kökün bütün eklerini getirir	athlet*	athlete, athletes, athletic
( )parantez	OR'ları bir arada tutar	(soccer OR football) AND injur*	Doğru sırayla işler

Boole işleci: matematikçi George Boole'un mantığından gelen AND, OR, NOT kelimeleri. Veri tabanı bunları büyük harfle bekler.

Tahmin · 1 dakika

Futbol (soccer) sakatlıkları üzerine makale arıyorsunuz; Amerikan futbolu makaleleri gelmesin. Hangi satır bunu yapar?

Doğru: B. NOT, “American football” geçen kayıtları atar. A ikisini de getirir, C yalnız ikisini birlikte anlatanları getirir. NOT, iki sporu karşılaştıran iyi bir makaleyi de atabilir.

Sorudan satıra

Parantez içinde OR, parantezler arasında AND

(caffeine OR coffee) AND
(weightlifting OR "resistance training") AND
(strength OR "one repetition maximum")

Tırnak ifadeyi bütün arar. Kesme işareti kökün bütün eklerini bulur: athlet* → athlete, athletes, athletic.

Raporlama rehberi (PRISMA) · tarama akışı

Kayıttan çalışmaya: beş basamak

1 · Tanımlamaveri tabanlarıBütün kayıtlar sayılır: 3462 kayıt.

2 · KopyalarBirden çok veri tabanında çıkan makale bir kez sayılır.

3 · Başlık ve özetAçıkça ilgisizler elenir; iki kişi bağımsız eler.

4 · Tam metinÖlçütlere göre okunur; her dışlamanın gerekçesi yazılır.

5 · Dahil edilenAnalize giren çalışmalar: 25 deney.

Sayılar: sakatlığı önleyen egzersiz derlemesi (Lauersen ve ark., 2014).

Yoklama · 1 dakika

Bir sistematik derlemede veri tabanlarından 3462 kayıt geldi; sonunda 25 çalışma analize girdi. Bu kadar eleme neyi gösterir?

Doğru: C. Geniş arama bilerek çok kayıt getirir; ölçütler (yalnız kurayla yapılmış deneyler) çoğunu eler. A çekici ama yanlış: dar bir arama önemli çalışmaları kaçırırdı.

Yoklama · 1 dakika

Aynı veri tabanında iki arama: (1) "vertical jump" OR "countermovement jump" (2) "vertical jump" AND creatine AND basketball. Hangisi doğru?

Doğru: A. OR herhangi birini içerenleri getirir. B yanlış: her AND, yayının o kelimeyi de içermesini şart koşar; liste küçülür.

BÖLÜM 3

Okumak, Kaydetmek, Doğru Aktarmak

Okuduğunuzu bir karta yazmazsanız iki hafta sonra hatırlamazsınız.

Okuma sırası

Makale baştan sona değil, bu sırayla okunur

1Başlık (30 sn): konum bu mu?
2Özet (2 dk): kim, ne yapılmış, ne bulunmuş?
3Şekil ve tablolar: sayılar ne söylüyor?
4Tartışma: yorum ve sınırlılıklar.
5Yöntem: çalışmanıza benziyorsa ayrıntılı.

Makale anatomisi

Dört bölüm, dört soru

Girişneden?Bilinen, boşluk ve amaç: Hafta 2'deki problem durumu.

Yöntemnasıl?Katılımcılar, ölçümler, uygulama, analiz; tekrarlamaya yetecek ayrıntı.

Bulgularne bulundu?Sayılar, tablolar, şekiller; yorum yok.

Tartışmane anlama geliyor?Önceki çalışmalarla karşılaştırma, sınırlılıklar, gelecek çalışmalar.

Önce temel · makalenin bölümleri

Yedi bölüm tek tek: içinde ne var, siz ne alırsınız?

Bölüm	İçinde ne var?	Siz ne için okursunuz?
Başlık	Konu, çoğu zaman kim ve ne	Konum bu mu?
Özetabstract	Bütün makale tek paragrafta	Okumaya değer mi?
Giriş	Bilinen, boşluk, amaç	Hipotezime gerekçe
Yöntem	Katılımcı, ölçüm, uygulama, analiz	Ölçüm protokolünü ödünç almak
Bulgular	Sayılar, tablolar, şekiller; yorum yok	Etki büyüklüğü, ortalamalar
Tartışma	Yorum, sınırlılıklar, gelecek çalışmalar	Literatür boşluğu, proje sorusu
Kaynakça	Makalenin dayandığı bütün yayınlar	Yeni kaynak bulmak

Sondaki küçük yazılar da okunur: etik kurul onayı, fon kaynağı, çıkar çatışması.

Kaynak kartı

Her makaleye tek kart, kendi cümlenizle

Ne sormuş, kimde?

Germe sonraki performansı nasıl etkiler? Sağlıklı, aktif kişiler.

Nasıl yapmış?

Sistematik derleme.

Ne bulmuş?

Ortalama %3,7 düşüş; 60 sn ve üzeri germede %4,6.

Benim için anlamı

60 sn eşiğini kullanabilirim; 17 yaş altında veri az.

Önce temel · kavram

İntihal

plagiarism

Başkasının cümlesini, fikrini ya da verisini kaynak göstermeden kendininmiş gibi sunmak.

Örnek: Arkadaşının ödevini kendi adınla vermek gibi. Bir makaledeki cümleyi Türkçeye çevirip kaynak yazmadan öneriye koymak da intihaldir.

Doğru aktarmak

Çeviri, kopyalamayı kendi cümleniz yapmaz

Kötü aktarma

“Kuvvet antrenmanı spor sakatlıklarını 1/3'ün altına indirdi.”

Özgün cümlenin birebir çevirisi; kaynak yok.

İyi aktarma

“Deneyleri birleştiren bir meta-analizde, kuvvet çalışanlarda sakatlık riski üçte birden azdı (Lauersen ve ark., 2014).”

Önce temel · alıntı, aktarma, intihal

Altı yol: hangisi doğru, hangisi intihal?

Yol	Ne yapılır?	Kurala uygun mu?
Doğrudan alıntı	Cümle tırnak içinde, aynen; yazar, yıl, sayfa	Uygun; ama az kullanılır
Aktarma	Okuyup kapatıp kendi cümlenle yazmak + kaynak	Uygun; en sık yol
Özetleme	Uzun bir bölümü birkaç cümleye indirmek + kaynak	Uygun
Kelime değiştirme	Cümlenin birkaç kelimesini değiştirmek + kaynak	İntihal; yapı hâlâ kopya
Çeviri-kopya	İngilizce cümleyi çevirip kaynaksız koymak	İntihal
Kaynaksız veri	Başkasının tablosunu ya da sayısını kendininmiş gibi vermek	İntihal

Metin içi atıf: cümlenin sonundaki (Yazar, yıl) parantezi; okuyucuyu kaynakçaya götürür.

Kaynak yönetimi

Künyeyi elle yazmayın: kaynak yöneticisi

Topla

Tarayıcı eklentisiyle tek tıkla künye ve PDF.

PubMed sayfasından kaydet.

Düzenle

Klasör, etiket, not.

“germe-sıçrama” klasörü, kart notları.

Atıf yap

Metin içi atıf ve kaynakça otomatik.

Biçim seçilir, liste kendiliğinden dizilir.

Zotero ücretsizdir; künyeyi her zaman kalıcı kimlik numarasıyla (DOI) doğrulayın.

Kaynakça · Amerikan Psikoloji Derneği biçimi, 7. baskı

Bir kaynakça satırının altı parçası

YazarlarBehm, D. G., Blazevich, A. J., Kay, A. D., & McHugh, M.

Yıl(2016).

BaşlıkAcute effects of muscle stretching on physical performance… A systematic review.

Dergi, cilt (sayı)Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 41(1),

Sayfa1–11.

Kalıcı kimlik (DOI)https://doi.org/10.1139/apnm-2015-0235

Kaynakça: metinde atıf yapılan bütün kaynakların sondaki listesi. Cilt: derginin bir yılda çıkan sayılarının toplamı.

Yoklama · 1 dakika

Dört öğrenci aynı meta-analizi önerisine dört farklı yolla aktardı. Hangisi intihal sayılmaz?

Doğru: D. Kendi cümlesi ve kaynak birlikte var. C yanlış: kaynak olsa da metin büyük ölçüde kopyadır; birkaç kelimeyi değiştirmek aktarma sayılmaz.

KENDİNİZİ SINAYIN

Sekiz Soru

Her soruda bir durum var. Önce kendi cevabınızı verin, sonra şıkka bakın.

Kendinizi sınayın · Soru 5

Bir spor sitesinde haber: “Araştırmacılar açıkladı: maç öncesi germe sakatlığı azaltmıyor.” Önerinizde bu bilgiyi nasıl kullanırsınız?

Doğru: A. Haber araştırmayı aktarır; asıl kaynak makaledir. C yanlış: haber işe yarar bir ipucudur, yalnız dayanak olamaz.

Kendinizi sınayın · Soru 6

Bir öğrenciye e-posta geliyor: “Makalenizi 3 günde hakemden geçirip 1 haftada yayımlıyoruz; ücreti şimdi ödeyin.” Bu ne gösterir?

Doğru: B. Davet e-postası, 3 günde hakem sözü ve önceden ücret yağmacı dergi işaretleri. C yanlış: açık erişim dergisi de gerçek hakem süreci yürütür.

Kendinizi sınayın · Soru 7

Türkçeye uyarlanmış, güvenirliği bilinen bir sporcu motivasyon ölçeği arıyorsunuz. Önce nereye bakarsınız?

Doğru: C. Türkçe ölçek uyarlamaları ve güvenirlik bilgisi Türkçe tez ve dergilerde yayımlanır. A yanlış: PubMed fizyoloji ağırlıklıdır ve Türkçe uyarlamaları az kapsar.

Kendinizi sınayın · Soru 8

Bir öğrencinin satırı: swimming AND sleep AND elite AND female AND adolescent AND 2024. Sonuç neredeyse sıfır. Sorun ne?

Doğru: B. Her AND bir şart ekler; altı şartı birden taşıyan çalışma çok azdır. Önce 2–3 ana kavramla arayın, yılı filtreye yazın. A yanlış: liste büyümedi, küçüldü.

Kendinizi sınayın · Soru 9

“athlete AND concussion” araması, “player” ve “mild traumatic brain injury” diyen makaleleri kaçırıyor. En iyi düzeltme hangisi?

Doğru: B. (athlet* OR player*) AND (concussion OR "mild traumatic brain injury"). A yanlış: NOT, player diyen makaleleri büsbütün atar.

Kendinizi sınayın · Soru 10

Bir meta-analiz, kafeinin kuvveti plaseboya göre artırdığını buluyor; etki büyüklüğü 0,20. Bu sonuç nasıl okunur?

Doğru: A. Etki büyüklüğü yaklaşık 0,2 küçük, 0,5 orta, 0,8 büyük diye okunur. B yanlış: 0,20 bir yüzde değil, farkın kişiler arası yayılıma oranıdır.

Kendinizi sınayın · Soru 11

Bir proje sorusu arıyorsunuz. Bir makalenin hangi kısmı yeni soruların hazır listesini verir?

Doğru: D. Yazarlar neyin hâlâ bilinmediğini orada yazar: literatür boşluğu. A yanlış: yöntem ölçümü ödünç almak için okunur, soru bulmak için değil.

Kendinizi sınayın · Soru 12

PubMed'de “sports injury” yazan bir öğrenci, “athletic injuries” diyen makalelerin bir kısmını kaçırıyor. En iyi çözüm hangisi?

Doğru: D. Konu başlığı, farklı kelimeler kullanan makaleleri tek başlıkta toplar. A çekici ama yanlış: PubMed'deki makalelerin çoğu İngilizcedir; Türkçe kelime onları hiç getirmez.

Özet

Bugün altı şey öğrendik

1Güven merdiveni: derleme ve hakemli makale üstte, video altta.
2Hakem süreci ilk süzgeçtir; ücret var hakemlik yoksa yağmacı dergidir.
3Arama satırı: parantez içinde OR, arada AND; konu başlığını ekleyin.
4Tarama akışı: kayıt → kopya → özet → tam metin → dahil.
5Okuma: başlık, özet, şekil, tartışma; sonra kart.
6Aktarma: kendi cümleniz + (Yazar, yıl); kaynakçayı yönetici yazar.

Derslikten çıkmadan

Kendi sorunuz için bir arama satırı yazın: dört parça, her parçada en az iki kelime.

Gelecek hafta · Hafta 6: Ölçüme Güvenebilir miyiz?

Ayrıntılı okuma: Hafta 5 ders notu (lisans destesi) · veri tabanları, yağmacı dergi, literatür matrisi, Amerikan Psikoloji Derneği kaynakça biçimi (APA 7).