Enerji Kullanılabilirliği ve SGEY (REDs) Riski

🔢 Enerji Kullanılabilirliği (EA) Hesabı

EA = (Enerji Alımı − Egzersiz Enerji Harcaması) / Yağsız Vücut Kütlesi

Vücut Ağırlığı (kg)

Yağ Yüzdesi (%) Vücut yağı % — yoksa tahmin girin

Cinsiyet

Günlük Enerji Alımı (kcal) 3 günlük beslenme günlüğü ortalaması önerilir

Egzersiz Enerji Harcaması (kcal/gün) Sadece egzersiz kaynaklı; bazal metabolizma değil

🩺 SGEY (REDs) Klinik Semptom Tarama

Aşağıdaki semptomlardan 2+ varsa klinisyene yönlendirme önerilir (Mountjoy 2014).

🚨 Üreme & Hormonal (Kadın)

• Amenore (>3 ay)
• Oligomenore (>35 gün arası)
• Östrojen eksikliği
• Libido azalması

🚨 Hormonal (Erkek)

• Testosteron azalması
• Libido azalması
• Erektil disfonksiyon
• Sabah ereksiyon kaybı

⚠️ Kemik & Metabolizma

• Tekrarlayan stres kırığı
• Düşük kemik mineral yoğunluğu
• Kas kütlesi kaybı
• Kronik yorgunluk

⚠️ Kardiyovasküler & Diğer

• Bradikardi (<50 atım)
• Düşük tansiyon
• Anemi (hemoglobin ↓)
• Bağışıklık zayıflığı

🚨 Kadın Sporcu Triadı → SGEY (REDs)

Eski "Kadın Sporcu Triadı" (düşük enerji kullanılabilirliği + menstrüal disfonksiyon + düşük kemik yoğunluğu) 2014'te IOC tarafından tüm cinsiyetleri kapsayan RED-S çatısına genişletilmiştir (2023 IOC bildirisinden beri adı REDs; Türkçesi sporda göreli enerji yetersizliği, SGEY). Her iki cinsiyette de ciddi sağlık riskleri oluşturabilir.

📊 Referans Eşikleri ve Sağlık Sonuçları

EA (kcal/kg FFM/gün)	Sınıflandırma	Sağlık Sonuçları	Öneri
<30	Kritik LEA	Amenore, kemik kaybı, metabolik çöküş	🚨 Acil müdahale
30–39	Düşük LEA	Hormonal baskılanma, performans düşüşü, iyileşme bozulması	⚠️ Diyetisyen + sporcu sağlığı
40–44	Sınır	Subklinik bozukluklar; dikkatli izleme	⚠️ İzle
45+	Optimal	Sağlık ve performans desteklenmiş	✅ Normal
≥50 (kadın)	Hedef EA	Üreme sağlığı, kemik sentezi için ideal	✅ İdeal

📌 Önemli Notlar

• EA hesabı için yağsız vücut kütlesi (FFM) kullanılır — toplam vücut ağırlığı değil.

• Egzersiz enerji harcaması: sadece antrenman süresi → bazal metabolizma dahil değil.

• 3 günlük beslenme günlüğü, 24 saatlik geri çağırma veya FFQ ile enerji alımı tahmin edilir.

• Tek ölçüm değil; trend izlemesi önemlidir. EA zaman içinde değişkenlik gösterebilir.

• LEA kasıtlı veya kasıtsız olabilir (yoğun antrenman + yetersiz beslenme farkındalığı).