Önce cevabı aklınızdan söyleyin, sonra kartı tıklayın.
Sorunun yanıtı kişisel fikirle değil, sahada veya laboratuvarda toplanacak somut verilerle verilebilmelidir.
Yönsüz: "Grup farkı vardır." Yönlü: "A grubu B grubundan daha yüksek sıçrar." Yön, önceki literatüre dayanır.
Hipotezdeki soyut kavramları ölçülebilir parçalara (değişkenlere) ayırmaya ve bunların sayısal türünü belirlemeye.
Farklı alt disiplinlerde soyut bir kavramı sayıya dökerken ne tür sorunlarla karşılaşırız?
Kişiden kişiye, durumdan duruma farklı değerler alabilen özellik.
Araştırma kapsamındaki tüm bireylerde aynı tutulan değişmez özellik.
Deneyde araştırmacının müdahalesi; gözlemde sonucu açıklaması beklenen faktör.
Araştırmada ölçülen, değişimi takip edilen asıl sonuç değişkeni.
Hem bağımsız hem bağımlı değişkenle ilişkili olup sonucu saptırabilen üçüncü faktör.
Nitel (kategorik) ile Nicel (sayısal: kesikli vs. sürekli) veri ayrımı.
Kavramın sahada hangi araçla, hangi kuralla ölçüleceğini belirten açık reçete.
Sayılarla hangi matematiksel ve istatistiksel işlemlerin yapılabileceğini belirleyen düzey.
Bir özelliğin araştırmadaki görevi, sayının türü ve sonucu bozabilecek üçüncü değişkenler.
Takımda herkesin aynı olduğu bir özellik sabittir; farklılık gösteren her özellik bir değişkendir.
| Sporcu | Branş | Cinsiyet | Boy (cm) | 1TM Squat (kg) | Dikey Sıçrama |
|---|---|---|---|---|---|
| Ahmet | Basketbol | Erkek | 198 | 140 | 52 cm |
| Burak | Basketbol | Erkek | 192 | 125 | 48 cm |
| Cem | Basketbol | Erkek | 204 | 155 | 56 cm |
| Deniz | Basketbol | Erkek | 188 | 115 | 44 cm |
Bir değişkene yalnızca "sıçrama" veya "motivasyon" demek yetmez; araştırmadaki dört yüzünü netleştirmelisiniz.
İlk temel soru: Bu kayıt bir grup adı mı, yoksa ölçülen/sayılan bir miktar mı?
Sayma ve ölçme örnekleriyle iki sayısal veri türünü birbirinden ayıralım.
İngilizcesi: Independent / Explanatory / Predictor Variable
İngilizcesi: Dependent / Outcome / Criterion Variable
Deneysel araştırmalar ile gözlemsel/ilişkisel araştırmalarda değişkenlerin dilini doğru kuralım.
Spor bilimlerinin farklı alanlarından 4 soru. Önce kendiniz bulun, sonra kartı açın.
Bağımsız: Kafein alımı (alındı / plasebo).
Bağımlı: 20 m sprint süresi (saniye - oranlı sürekli).
Bağımsız: Öğretim modeli (Geleneksel vs Oyun temelli).
Bağımlı: Derste aktif geçirilen süre (dakika).
Açıklayıcı: Hijyen algısı (ölçek skoru).
Çıktı: Üyelik yenileme (kategorik: evet/hayır).
Gözlemseldir; anketle incelenir.
Bağımsız / Açıklayıcı: Durumluk kaygı puanı (STAI skoru).
Bağımlı: Serbest atış isabet yüzdesi (%).
Araştırmacının ölçüp sonucuna baktığı değişken blok sıçraması yüksekliğidir. Pliometrik antrenman bağımsız değişken; salon ve sabah saati ise kontrol edilen sabit koşullardır.
Hem açıklayıcı değişkenle hem sonuçla ilişkili olup farkı yanlış nedene bağlatan gizli üçüncü faktör.
Tek başına "kontrol edildi" demek yetmez; araştırmada bu 4 yoldan hangisini kullandığınızı yazmalısınız.
Lisans tezlerinde ve güncel spor araştırmalarında sıkça duyacağınız iki kritik mekanizma rolü.
Bir özelliğin bağımsız mı bağımlı mı olduğunu onun adı değil, araştırma sorusundaki görevi belirler.
Önce kendiniz belirleyin; sonra örnek çözümü açın.
Açıklayıcı: Algılanan destek puanı.
Çıktı: Motivasyon ölçeği toplam skoru.
Ölçek sürümü ve puanlama kuralı yazılır. Korelasyon nedensellik kanıtlamaz.
Açıklayıcılar: Süre (dk - oranlı sürekli), Aidat (TL).
Çıktı: Üyelik yenileme (Kategorik-ikili: 0=Hayır, 1=Evet).
Bireyin Gelir Düzeyi: Geliri yüksek olanlar hem tesise özel araçla rahat ulaşır hem de aidatı önemsemeden üyeliğini yeniler. Gelir kontrol edilmelidir!
Açıklayıcı: Dakika başına verilen olumlu geri bildirim sayısı (kesikli nicel).
Çıktı: Beden Eğitimi Doyum Ölçeği skoru.
Soyut bir kavram sahada herkesin aynı uygulayacağı bir protokole nasıl dökülür ve sayılar hangi kurallarla işlenir?
İngilizcesi: Operational Definition
Açılıştaki 46 cm ile 38 cm farkı bu 5 satır yazılmadığı için ortaya çıkmıştı.
Sporda sık kullandığımız belirsiz kavramları operasyonel tanıma dönüştürelim.
1. Egzersiz sonu Borg 6–20 Algılanan Zorluk Skalası (RPE).
2. Kulak memesinden alınan kan laktat konsantrasyonu (mmol/L).
3. Dinlenik duruma göre dikey sıçrama yüksekliğindeki % kayıp.
Fotocell kapıları arasında 505 Çeviklik Testi tamamlama süresi (saniye). Hangi ayakla dönüldüğü ve zemin türü protokole yazılır.
40 dakikalık beden eğitimi dersinde nabız monitörüyle maksimum nabzın %60'ının üzerinde geçirilen aktif hareket süresi (dakika).
Spor tesisi kullanıcılarına uygulanan 22 maddelik SERVQUAL ölçeğinden elde edilen toplam puan (1-7 Likert ortalaması).
Forma numarası da sayıdır, yarış sırası da, sprint süresi de. Ama hepsiyle aynı matematiksel işlem yapılamaz.
Stevens'ın sınıflaması: Soldan sağa gittikçe sayıyla yapılabilecek matematiksel işlem artar.
Herhangi bir spor değişkenine bakın ve yukarıdan aşağı inin. İlk "hayır" cevabı düzeyi verir.
Spor yöneticiliği ve spor psikolojisinde en sık yapılan metodolojik tartışma.
Zaman değişkeninde gerçek ve mutlak bir sıfır noktası vardır (00:00:00 = sıfır zaman). 2 saat koşan biri, 4 saat koşan birinin tam yarısı kadar sürede bitirmiştir. Dolayısıyla oranlı düzeydedir.
Kullandığınız cihazın doğrudan neyi ölçtüğünü ve neyi hesapladığını bilmek operasyonel tanımın kalbidir.
Yayımlanmış iki çalışmanın değişkenlerini bu haftanın diliyle ayırıyoruz; sonra kendi projemizin tablosunu kuruyoruz.
Stanford Üniversitesi erkek basketbol takımından 11 oyuncu önce 2–4 hafta alışılmış uykusuyla, sonra 5–7 hafta her gece en az 10 saat yatakta kalarak izlendi. Makaledeki değişkenleri bu haftanın diliyle ayıralım.
Gece uykusu ortalama yaklaşık 1 saat 50 dakika uzadı: müdahale gerçekten uygulandı.
Sprint süresi 0,7 sn kısaldı; serbest atış isabeti %9, üçlük isabeti %9,2 arttı.
Karıştırıcı adayı: kontrol grubu yok; uyku uzatma sezonun sonraki haftalarına denk geldi. Antrenman birikimi de aynı yönde etki yapmış olabilir.
Norveç'te 125 futbol kulübü kurayla ikiye ayrıldı: 65 kulüp yapılandırılmış ısınma programını (sonradan FIFA 11+ adını aldı) uyguladı, 60 kulüp alışılmış ısınmasını sürdürdü. 13–17 yaş 1.892 kadın futbolcu bir sezon (8 ay) izlendi.
Programı uygulayan kulüplerde ağır sakatlık riski kontrolün 0,55 katı: yaklaşık %45 daha az.
Karıştırıcı kontrolü: kura kulübe çekildi. Antrenör deneyimi, saha zemini, kulüp bütçesi iki gruba şansla eşit dağıldı (kontrolün 2. yolu: rastgele atama).
Hız neden saatle hesaplanır? Çok oynayan çok sakatlanır. Sakatlık sayısını oynanan saate bölmek, maruz kalmayı eşitler.
Kendi araştırma sorunuz için hazırlayacağınız tablonun 4 sütunlu eksiksiz mimarisi.
| Değişken Adı | Araştırmadaki Rolü | Veri Türü | Ölçüm Düzeyi | Operasyonel Tanım & Protokol | Kontrol Yolu |
|---|---|---|---|---|---|
| Isınma Türü | Bağımsız (Müdahale) | Kategorik | Nominal | 10 dk statik germe vs 10 dk dinamik hareket serisi | Rastgele çaprazlama sıra |
| Dikey Sıçrama | Bağımlı (Sonuç) | Nicel (Sürekli) | Oranlı | Optojump matı, CMJ eller belde, 3 tekrar en iyisi (cm) | Ölçüm saati ve mat sabit |
| Uyku Süresi | Karıştırıcı | Nicel (Sürekli) | Oranlı | Ölçüm sabahı beyan edilen son gece uyku süresi (saat) | Sor-kaydet & ANCOVA |
| Antrenör Desteği | Açıklayıcı | Nicel (Sürekli) | Eşit Aralıklı | Antrenör Davranış Değerlendirme Ölçeği 12 madde toplamı | Geçerliği sınanmış ölçek |
Grubunuzla bir ölçüm protokolü tasarlayın ve sınıfta uygulayın.
“Altı haftalık denge eğitimi, sporcuların tek ayak duruş süresini değiştirir mi?”
Protokol: Flamingo Denge Testi, çıplak ayak, baskın bacak, gözler açık. Süre sporcunun dengesi bozulana kadar saniye cinsinden kaydedilir; 3 tekrarın en iyisi seçilir.
Gerçek: Sadece manipülasyon yapılan kontrollü deneylerde nedensellik iddia edilebilir. Anket ve korelasyonel çalışmalarda yalnızca ilişki (birliktelik) vardır.
Gerçek: Forma numarası (nominal) ve yarış bitirme sırası (ordinal) da sayıdır; ancak ortalamaları matematiksel olarak anlamsızdır.
Gerçek: Rastgele atama (randomizasyon), denek eşleştirme (matching) ve istatistiksel kontrol (ANCOVA) de güçlü kontrol yöntemleridir.
Gerçek: Anket ve gözlem çalışmalarında da bir tutumun hangi ölçek maddeleriyle ve nasıl puanlanacağını tanımlamak operasyonel tanımdır.
Araştırma sorunuzdan veri toplama aşamasına geçerken unutmamanız gereken ilkeler.
"Kafein ile plasebo günleri arasında oyuncuların uyku süresi farklı çıkarsa ne yaparsınız?"
Uykuyu analizde ortak değişken (kovaryat) olarak modele katarız veya analizi benzer uyuyan sporcular üzerinde tekrarlarız.
"Spor yöneticiliği anketinde 'Üyeliğinizi yenilemeyi düşünüyor musunuz? (Evet / Hayır)' sorusu hangi düzeydedir?"
Sınıflama (Nominal) düzeyindedir. İki kategori vardır (ikili / dichotomous nominal). Sayı ve yüzde hesaplanır.
Süre 0,05 saniye değiştiğinde yüksekliğin nasıl katlanarak değiştiğine dikkat edin.
Halı protokolü ve uçuş süresinden hesaplanan yükseklik; normlar protokole uygunluğu kontrol edilerek yorumlanır.
Aç → HesaplayıcıKrampon ve gol: gizli bir değişken iki şeyi birlikte nasıl yükseltir, kura bunu nasıl bozar?
Aç → HesaplayıcıBir sayı hangi ölçüm düzeyinde, onunla hangi özet yapılabilir?
Aç → HesaplayıcıAlgılanan zorluk puanı × süre (dakika): seans antrenman yükü göstergesi.
Aç →