Önce cevabı aklınızdan söyleyin, sonra kartı tıklayın.
İstediği an, gerekçe göstermeden çekilebilme hakkı.
İntihal. Fikir başkasınınsa kaynak gösterilir.
Veri uydurulmaz; eksiklik ve analizdeki kişi sayısı raporda açıkça yazılır.
Giriş, yöntem, bulgular, tartışma: makalenin dört bölümü.
Çalışmanın gerekçesini ve amacını veren bölüm.
Ne yapıldığını tekrar edilebilir ayrıntıyla anlatan bölüm.
Sonuçların yorumsuz sunulduğu bölüm.
Bulguların anlamının ve sınırlarının tartışıldığı bölüm.
Metin içinde kaynağın gösterilmesi: (Behm ve ark., 2016).
Metinde atıf yapılan bütün kaynakların listesi.
Spor bilimlerinde yaygın kaynak gösterme biçimi.
Aynı araştırmanın kongre, tek sayfa ve uzun jüri biçimleri.
Amaç, yöntem, bulgular, sonuç başlıklı kısa özet; çoğu 150–300 kelime.
Veri tabanında bulunmayı sağlayan 3–6 terim.
Başkasının yalnız yöntemi okuyarak aynı çalışmayı yapabilmesi.
Fiilin gücünü desenin gücüne uydurmak: "ilişkili", "gösterdi".
Bulguyu, özellikle anlamlı çıkmayan sonucu, olduğundan olumlu sunmak.
CONSORT, STROBE, COREQ, PRISMA: desene göre madde listesi.
Kısaltmaları, ± ve hata çubuğunun anlamını açıklayan satır.
İngilizcesi: Introduction, Methods, Results, Discussion
IMRAD'ın dört bölümü bir kum saati gibi dizilir: rapor genişten başlar, Ece ve Mert'in tek sorusuna daralır, sonra yeniden genişler.
Giriş: Neden bu çalışma? Ne biliniyor, ne eksik?
Yöntem: Ne yaptık? Başkası tekrar edebilsin.
Bulgular: Ne bulduk? Yorumsuz, sayılarla.
Tartışma: Ne anlama geliyor? Literatür, sınırlılık, öneri.
Rapor sıfırdan yazılmaz. Dönem boyunca ürettiğiniz parçalar bölümlere taşınır.
Her bölüm için Ece ve Mert'in raporundan bir örnek ve bir sık hata.
Girişin görevi okuyucuyu sorunuza getirmektir. Konunun tarihçesi ya da "spor çok önemlidir" cümleleri gereksizdir.
Yöntem geçmiş zamanla ve ayrıntıyla yazılır. Ölçüt: başka bir öğrenci yalnız bu bölümü okuyarak aynı ölçümü yapabilmeli.
Hangi germe, kaç saniye?
Hangi araçla, kaç deneme?
Kaç oyuncu, hangi sırayla?
İngilizcesi: result vs. interpretation
Ece ve Mert'in bulgular paragrafı dört parçadan kurulur: iki ortalama, fark, p ve kaç oyuncuda aynı yön. Parçaları seçin; kırmızı kutu bir yorumdur.
Tartışma bulguyu literatürle konuşturur ve sınırını dürüstçe söyler.
İngilizcesi: citation
İngilizcesi: reference list
Spor bilimlerinde yaygın kullanılan APA 7 biçimi. Solda atfın metin içindeki biçimleri, sağda aynı kaynağın kaynakçadaki satırı.
Tek yazar: (Hopkins, 2000)
İki yazar: (Kay ve Blazevich, 2012)
Üç ve üzeri: (Behm ve ark., 2016)
Cümlede: Behm ve ark. (2016) ... göstermiştir.
Kendi bulgunuzu önceki çalışmalarla karşılaştırmak tartışmanın işidir. Girişte de literatür vardır, ama orada sizin bulgunuz henüz yoktur.
Okuyucunun çoğu yalnız başlığı ve özeti okur. Araştırmanın kaderi bu ilk sayfada belirlenir.
Bir araştırma çoğu zaman önce bildiri ya da poster olarak sunulur, sonra tez olur, en son dergide makale olarak yayımlanır. Biçim değişir, IMRAD iskeleti kalır.
| Biçim | Okuyucu | Uzunluk | Denetim | Spor bilimlerinden örnek |
|---|---|---|---|---|
| Dergi makalesi | Alandaki araştırmacı, uygulayıcı | Dergi kuralına göre; çoğu 3000–6000 kelime | Hakem süreci | Genç halterciler için 8 haftalık programın sonuçları |
| Tez | Jüri, danışman | Uzun; ayrıntılı literatür ve ekler | Tez savunması | Yüksek lisans: yüzücülerde uyku hijyeni eğitimi |
| Bildiri (sözlü) | Kongre dinleyicisi | Kısa özet + 10–15 dk sunum | Özet değerlendirmesi | Ulusal spor bilimleri kongresinde futbol GPS verileri |
| Poster | Yürüyerek geçen kongre katılımcısı | Tek sayfa; 30 saniyede ana mesaj | Özet değerlendirmesi | Okul BE dersinde oyun temelli ısınma |
Başlık, araştırmanın en çok okunan cümlesidir. Veri tabanında aranırken bulunabilmesi için ana değişkenleri, katılımcıyı ve mümkünse deseni taşır. Soru cümlesi, abartı ve gereksiz kalıp ("... üzerine bir araştırma") içermez.
"On İki Haftalık Tai Chi Programının 65 Yaş Üstü Kadınlarda Tek Ayak Denge Süresine Etkisi: Kontrol Gruplu Bir Çalışma." Değişkenler (tai chi, denge süresi), katılımcı (65+ kadın), desen (kontrol gruplu) var.
Özet, makalenin küçük bir kopyasıdır: IMRAD'ın her bölümünden bir-iki cümle. APA 7'de üst sınır genellikle 250 kelimedir; dergiler kendi sınırını verir (çoğu 150–300).
Sayı içerir: n, ana sonuç, birim, güven aralığı ya da p.
Kaynak yok, tablo yok, metinde olmayan bilgi yok.
Sonuç ölçülü: "artırabilir", "ilişkili bulundu". Ölçülmeyen sonuç (performans) iddia edilmez.
Anahtar kelime 3–6 tane: başlıkta olmayan eş anlamlıları da ekleyin; Hafta 5'teki MeSH terimleri iyi bir kaynak.
Kongrelerde araştırmalar poster olarak da sunulur. Kural: yürüyerek geçen biri 30 saniyede ana mesajı anlamalı.
Giriş okuyucuyu soruya getirir; yöntem başkasının tekrar edebileceği tarifi verir; bulgular yorumsuz sayıları sunar. Bu bölümde her birinin ayrıntılı kuralları var.
Kısım 2'deki üç paragraf kuralı başka bir alanda: okul beden eğitiminde oyun temelli ısınma. Huni dört katmandır; her katman bir öncekinden daha dardır.
"Beden eğitimi derslerinde ısınma, ders süresinin önemli bir kısmını alır ve derse katılımı etkiler." (1–2 cümle; tarihçe yok)
"Oyun temelli etkinliklerin ortaokul öğrencilerinde ders içi fiziksel aktiviteyi artırdığını bildiren çalışmalar vardır (Yazar, yıl)."
"Ancak bu çalışmalar ana etkinliğe odaklanmış; yalnız ısınma bölümünün oyunlaştırılmasının etkisi bilinmemektedir."
"Bu araştırmanın amacı, oyun temelli ısınmanın 6. sınıf öğrencilerinde ders içi orta-şiddetli fiziksel aktivite süresine etkisini incelemektir."
Tekrarlanabilirlik ölçütü: başka bir araştırmacı yalnız yöntemi okuyarak aynı çalışmayı yapabilmeli. Her alt başlık için ne yazılır, halter örneğiyle.
Major DH, Røe Y, Grotle M ve ark. (2019). Content reporting of exercise interventions in rotator cuff disease trials: results from application of the Consensus on Exercise Reporting Template (CERT). BMJ Open Sport & Exercise Medicine, 5(1), e000656.
Bulgular bölümünde sayılar ya metinde, ya tabloda, ya şekilde verilir; aynı sayı üçünde birden tekrarlanmaz. Metin tabloyu anlatmaz, ona işaret eder: "Gruplara göre sonuçlar Tablo 2'de verilmiştir."
| Mevki | n | Toplam mesafe (m) | > 19,8 km/sa koşu (m) |
|---|---|---|---|
| Stoper | 6 | 9850 ± 420 | 410 ± 95 |
| Orta saha | 8 | 11 240 ± 510 | 690 ± 140 |
| Kanat | 6 | 10 610 ± 480 | 920 ± 160 |
Numara kalın, başlık italik, ikisi de tablonun üstünde.
Yalnız yatay çizgi; dikey çizgi yok. Her sütunda birim var.
Kısaltmalar ve ± işaretinin anlamı not satırında.
Şekilde eksen adı ve birimi; çubuk grafik sıfırdan başlar.
Hata çubuğunun SS mi, %95 GA mı olduğu şekil notunda yazılır.
Bireysel veriler varsa nokta grafiği tercih edilir (Hafta 11).
Dört alandan dört hatalı bulgu cümlesi. Her birinde neyin eksik ya da fazla olduğunu bulun, sonra doğrusunu yazın.
Sayı, birim, karşılaştırma ve kesinlik yok. Doğrusu: "Serbest atış isabeti deney grubunda %71'den %78'e, kontrol grubunda %70'ten %71'e çıktı (grup farkı 6 yüzde puanı; %95 GA 1–11)." (Öğretim amaçlı sayılar.)
İkinci yarı yorumdur, tartışmaya gider; performans ölçülmediyse orada da "bozmaktadır" denmez. Bulgu: "Günlük karbonhidrat alımı ortalama 4,8 ± 1,1 g/kg idi; 18 bisikletçinin 13'ü 6 g/kg önerisinin altındaydı."
p sıfır olamaz; "p < 0,001" yazılır. Neyin anlamlı olduğu, farkın büyüklüğü ve yönü eksik: "Esneklik sontestte 4,2 cm daha yüksekti (p < 0,001; d = 0,9)."
"Büyük çoğunluk" belirsiz; ölçek ve n yok. Doğrusu: "412 üyenin %68'i (n = 280) genel memnuniyet maddesine 'memnunum' ya da 'çok memnunum' yanıtı verdi."
Tartışma bulguya anlam verir ama onu büyütmez. Ölçülü dil, doğru kaynak gösterme ve desene uygun kontrol listesi bu dengeyi korur.
Kısım 2'deki dört adıma "olası mekanizma" eklenince tartışma tamamlanır. Örnek: kafeinin kürekçilerde 2000 m ergometre süresine etkisi (öğretim amaçlı).
Bilimsel metinde fiilin gücü, desenin gücü kadardır. Kesitsel bir anket "neden olur" diyemez; tek bir deney "kanıtladı" diyemez.
| Desen | Uygun | Uygun değil |
|---|---|---|
| Betimsel tarama | "... olduğu belirlendi" | "... nedeniyle" |
| İlişkisel (korelasyon) | "ilişkili bulundu", "yordadı" | "artırdı", "etkiledi" |
| Deneysel (tek çalışma) | "artırdı", "bu örneklemde gösterdi" | "kanıtladı", "her zaman" |
| Meta-analiz | "birikmiş kanıt desteklemektedir" | "kesin olarak" |
Duygu sıfatı yok: "muhteşem sonuç", "şaşırtıcı biçimde", "çok önemli" yerine sayı.
Özne: Türkçe tezlerde çoğunlukla edilgen ("ölçüldü"); APA 7 birinci çoğul kişiyi ("ölçtük") de kabul eder. Bir metinde biri seçilir.
Zaman: yöntem ve bulgular geçmiş zaman; genel kabul görmüş bilgi geniş zaman.
Kesitsel anket: "kanıtlamıştır" ve "artırdığını" uygun değil. Doğrusu: "Günlük sosyal medya kullanım süresi, sporcuların kaygı puanlarıyla zayıf-orta düzeyde pozitif ilişkili bulundu."
Küçük kurallar, hakemin ilk dikkat ettiği şeylerdir. Tutarsızlık, yöntemde de özensizlik olabileceğini düşündürür.
İlk geçtiği yerde açık yazılır, kısaltma parantezde: "maksimal oksijen kullanımı (VO₂maks)". Sonra yalnız kısaltma.
Özet ve metin ayrı sayılır: özette açtıysanız metinde de yeniden açın.
Az geçen terimi kısaltmayın; APA 7 en az üç kez kullanılacak terimler için kısaltma önerir. Başlıkta kısaltma kullanılmaz.
Ondalık virgül: 0,45; binlik ayraç boşluk ya da nokta: 11 240 m.
Yüzde işareti önde: %15; sayı ile birim arasında boşluk: 100 m, 45 kg, 12 sn.
Cümle sayıyla başlamaz: "24 halterci..." yerine "Araştırmaya 24 halterci katıldı."
(1) Cümle sayıyla başlıyor. (2) 19.4 → 19,4 ve SS eksik. (3) Kısaltma önce, açılım sonra yazılmış; üstelik iki farklı kısaltma (KVA, KAH) kullanılmış: "kalp atım hızı (KAH)" tek biçim olmalı. (4) 45% → %45. (5) "Tablo'da" → "Tablo 2'de": tablo numarası yok.
Boutron I, Dutton S, Ravaud P, Altman DG. (2010). Reporting and interpretation of randomized controlled trials with statistically nonsignificant results for primary outcomes. JAMA, 303(20), 2058–2064.
| Başlık | %18,0 |
| Özet · bulgular | %37,5 |
| Özet · sonuç | %58,3 |
| Metin · bulgular | %29,2 |
| Metin · tartışma | %43,1 |
| Metin · sonuç | %50,0 |
Kısım 2'deki dergi makalesi kalıbına ek olarak kitap, tez ve kurum raporu/web sayfası. Altta metin içi atfın üç özel durumu.
CONSORT, STROBE, COREQ, PRISMA: raporlama kılavuzu, bir desende okuyucunun mutlaka bilmesi gereken maddelerin listesidir. Dergiler makaleyle birlikte doldurulmuş listeyi ister. Hepsi EQUATOR Network sitesinde ücretsizdir.
| Kılavuz | Desen | Sporda örnek |
|---|---|---|
| CONSORT | Randomize kontrollü deney; katılımcı akış şeması | Kafein ve plasebo, kurayla atama |
| STROBE | Gözlemsel: kesitsel, kohort, vaka-kontrol | Bir sezon boyunca sakatlık takibi |
| COREQ | Nitel görüşme ve odak grup (32 madde) | Emekli güreşçilerle görüşme |
| PRISMA | Sistematik derleme ve meta-analiz (2020 sürümü 27 madde) | Pliometri ve sıçrama derlemesi |
| CERT | Egzersiz müdahalesinin içeriği (16 madde) | Yaşlılarda denge programı |
(a) STROBE: kesitsel gözlemsel. (b) COREQ: nitel görüşme. (c) CONSORT, egzersizin içeriği için ek olarak CERT.
Üç alandan üç paragraf. Her birinde hangi bölüme ait olduğunu ve hangi kuralı çiğnediğini bulun; sonra yeniden yazın.
Tarihçe, genelleme ve kişisel gerekçe var; bilinen, boşluk ve amaç yok. Doğrusu: "Uyku süresi kısa olan ergen sporcularda sakatlık riskinin daha yüksek olduğu bildirilmiştir (Yazar, yıl). Ancak yüzücülerde uyku hijyeni eğitiminin etkisi bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı..."
Kimse tekrar edemez: kaç sporcu, kaç hafta, hangi egzersizler, hangi test, kaç deneme, hangi istatistik? Doğrusu: "16 tenisçi 6 hafta, haftada 2 kez 20 dk merdiven ve koni drilleri uyguladı. Çeviklik 5-0-5 testiyle, 2 denemenin en iyisiyle ölçüldü. Öntest-sontest farkı eşli t testiyle analiz edildi."
Ölçülen kavrama kuvvetiyse düşme ölçülmemiştir; "kesin kanıt" tek çalışmada denmez; her çalışmanın sınırlılığı vardır. Doğrusu: "Kavrama kuvvetindeki artış, düşme riskini azaltabilecek bir değişimdir; ancak düşme sayısı ölçülmemiştir. Örneklem bağımsız yaşayan 30 gönüllüyle sınırlıdır."
Gözlemsel (ilişkisel) bir takip "ilişkili bulundu" der; "neden olur" diyemez. Yükü çok artırılan oyuncular zaten daha çok oynayan ya da yorgun oyuncular olabilir. Bu desen için doğru kılavuz STROBE'dur, CONSORT deneyler içindir.
Araç iki ayrı grubun örneğiyle açıldı: pliometri grubu 52,1 ± 2,8 cm, kontrol grubu 48,4 ± 3,2 cm, 15'er kişi. Altta tek cümlelik bulgu.
Cümlede iki ortalama ± SS, fark ve %95 GA [1,45; 5,95], t(28) = 3,37, p = ,002, d = 1,23 var. Anlamı: okuyucu "ne kadar, ne kadar kesin, şans mı?" sorularının cevabını tek cümlede bulur. Ölçüt: araçtaki dört kontrol maddesi.
Örnek: küçük fark, küçük örneklem düğmesine basın: cümle "anlamlı farklılık göstermedi"ye döner (p = ,422) ve araç uyarır: anlamlı değil ≠ etki yok. Araç İngilizce biçimde nokta kullanır; Türkçe raporda virgül yazılır.
Akılda kalsın: "Ece ve Mert aynı oyuncuları iki kez ölçtü; cümleleri eşli t ile kurulur: sıçrama germe koşulunda 1,5 cm (%95 GA [0,79; 2,21]) daha düşüktü, t(13) = 4,58, p < ,001."
Kaynak kartlarınızı kullanarak üç paragraflık bir giriş yazın. Yanınızdakiyle değiştirip dört soruyu sorun.
Giriş okuyucuyu sorunuza getirir: bilinen, eksik, amaç. Üç paragraf yeterlidir.
Bulgular yorumsuz yazılır; yorum tartışmanın işidir.
Kaynakçada yalnız metinde atıf yapılan ve okunan kaynaklar bulunur.
Gereksiz kelime olmamalı; ama başkası tekrar edebilecek kadar ayrıntılı olmalı.
Dört bölüm, dört görev.
Raporu yazarken dört kontrol daha.
Bulgular yalnız ölçüleni söyler; yorum tartışmaya aittir ve orada da "kanıtladı" denmez.
APA 7'de üç ve daha fazla yazarda ilk yazar ve "ve ark." yazılır.
İki grubun ortalama, SS ve n'sinden APA 7 bulgu cümlesi ve kontrol listesi.
Aç → HesaplayıcıEce ve Mert'in deseni: aynı oyuncuların iki ölçümü.
Aç → HesaplayıcıPosterdeki çubuklar sıfırdan başlamazsa 1,5 cm nasıl büyük görünür?
Aç → HesaplayıcıGrafikteki çubuk SS mi, SH mi, güven aralığı mı? Altına yazılır.
Aç →