İSTATİSTİK · HAFTA 20

Odds ve Risk Oranı

Bir egzersiz, üçte bir sakatlık: göreli mi, mutlak mı, kaç oyuncu?
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi
Antrenörlük Eğitimi Bölümü · 2026–2027
Bugün

Dersin Yol Haritası

Nordic hamstring egzersizinin sakatlığı üçte birine indiren deneyinden başlıyoruz; 2×2 tablodan risk, odds, RR ve OR'u, göreli ve mutlak farkı, NNT'yi, deseni ve karıştırıcıyı görüp bir müdahalenin etkisini canlı hesaplıyoruz.
01

2×2 tablo

02

Risk ve odds

03

Göreli, mutlak, NNT

04

OR ne zaman RR'den uzaklaşır?

05

Canlı: risk hesabı

06

Desen ve karıştırıcı

Bugünün sonunda bir önleme programının etkisini göreli, mutlak ve NNT olarak birlikte raporlayabileceksiniz.
Bu Haftanın Dünyası · Nordic Hamstring

Bir Egzersiz, Üçte Bir Sakatlık

Petersen ve ark. (2011) 50 Danimarka futbol takımını (942 oyuncu) kurayla iki gruba ayırdı: Nordic hamstring programı ve olağan antrenman. Bir sezonda kontrol grubunda 52, müdahale grubunda 15 akut arka uyluk sakatlığı oldu. 100 oyuncu-sezon başına sakatlık 13,1'e karşı 3,8; düzeltilmiş oran oranı 0,293 (%95 GA 0,150–0,572).

Görünen

"Nordic sakatlığı %71 azaltıyor."

Görünmeyen

Bu göreli bir azalmadır. Mutlak olarak 100 oyuncu-sezonda yaklaşık 9 sakatlık daha az demektir. İki cümle aynı veriyi farklı büyüklükte gösterir.

Bu haftanın sorusu

Risk, odds, RR, OR ve NNT nasıl hesaplanır, hangisi ne zaman kullanılır?

Üç terim

Oyuncu-sezon: bir oyuncunun bir sezon izlenmesi. Oran oranı burada iki sakatlık hızının oranıdır: 3,8 ÷ 13,1 ≈ 0,29, yani müdahale grubunda sakatlık hızı kontrolün yaklaşık üçte biri; 1 − 0,29 ≈ 0,71 "%71 azalma" cümlesini, 13,1 − 3,8 = 9,3 "yaklaşık 9 sakatlık daha az" cümlesini verir. GA (güven aralığı): tahminin oynayabileceği aralık; ayrıntısı Önce Temel kartlarında.

Araştırma ne diyor? · 2019

Nordic İçeren Programlar Sakatlığı Yarıya İndiriyor mu?

van Dyk, Behan ve Whiteley (2019) Nordic hamstring egzersizi içeren önleme programlarını 15 çalışmada (8459 sporcu) meta-analizle birleştirdi. Meta-analiz, aynı soruyu soran çalışmaların sonuçlarını ağırlıklandırıp tek ortak tahminde birleştirir (Hafta 28). RR (risk oranı) 0,49: program yapan grupta sakatlık, yapmayanın yaklaşık yarısı.
RR 0,49

Tüm çalışmalar

Hamstring sakatlık oranı yaklaşık yarıya iniyor (%95 GA 0,32–0,74).

RR 0,52

Yalnız 8 randomize çalışma

Etki biraz küçülüyor ama sürüyor (GA 0,32–0,85).

RR 0,55

Yüksek yanlılık riski çıkarılınca

Kaliteli çalışmalarda etki daha küçük (GA 0,34–0,89). Yanlılık riski: kurasız gruplama ya da eksik izlem gibi kusurların sonucu bir yöne çarpıtma olasılığı.

Hong ve ark. (2026) futbola özgü ağ analizinde (birden çok programı ortak bir karşılaştırma ağında birlikte sınayan meta-analiz) tek başına Nordic'i anlamlı bulmadı: karşılaştırma ve analiz sonucu değiştirir.
Görsel · Kanıt Tek Eksende

Beş Tahminin Hepsi 1'in Solunda

0,10,20,5121 = fark yokPetersen 2011 · tek RCT0,29 [0,15; 0,57]van Dyk 2019 · 15 çalışma0,49 [0,32; 0,74]· yalnız 8 RCT0,52 [0,32; 0,85]· düşük yanlılık riski0,55 [0,34; 0,89]Bu haftanın öğretim verisi0,33 [0,15; 0,72]← sakatlık azalırartar →
Petersen ve ark. (2011) düzeltilmiş oran oranı; van Dyk, Behan ve Whiteley (2019) RR'leri (özetten). Eksen logaritmik. RCT (randomize kontrollü deneme): oyuncuların gruplara kurayla ayrıldığı deneme; Petersen ve ark. (2011) böyle bir denemedir.
Ne anlama geliyor?Tek denemenin etkisi (0,29) meta-analizden güçlü görünüyor; kaliteli çalışmalara daraldıkça tahmin 0,55'e yaklaşıyor. Yine de hiçbir aralık 1'e değmiyor: yön tutarlı.
Geri Getirme · 5 Dakika

Önceki Haftalardan Ne Kaldı?

Notlara bakmadan cevapları bir kâğıda yazın, sonra açın. Hatırlamaya çalışmak, yeniden okumaktan daha kalıcı öğrenme sağlar (Roediger ve Karpicke, 2006).
Hafta 17

2×2 tabloda χ² neyi söyler?

Cevabı göster

İlişkinin şansla açıklanıp açıklanamayacağını; büyüklüğünü değil.

Hafta 12

Karıştırıcı değişken nedir?

Cevabı göster

Hem maruziyetle hem sonuçla ilişkili, ilişkiyi olduğundan farklı gösteren üçüncü değişken.

Hafta 14

Fark için %95 GA 0'ı içeriyorsa?

Cevabı göster

Veri "fark yok" ile uyumlu; etkisizlik kanıtı değil.

Önce Temel · 2×2 Tablo

İki Grup, İki Sonuç: Dört Kutu

Sezon başında iki grup kurulur: Ali'nin grubu Nordic hamstring egzersizini (dizler üstünde öne kontrollü düşerek arka uyluğu çalıştıran egzersiz) yapar, Veli'nin grubu yapmaz. Sezon sonunda tek soru: sakatlandı mı? Cevaplar dört kutuya yazılır.
2×2 tablo: iki grup, iki sonuç, dört sayı
GrupSakatlandıSakatlanmadıToplamAli'nin grubuprogram yapıldı4a36b40Veli'nin grubuprogram yapılmadı12c28d40Ne anlama geliyor?Satırı topla, grubun büyüklüğünü bul: a + b = 4 + 36 = 40. Sakatlananlar soldaki sütunda (a ve c) toplanır.
Olay

İlgilenilen sonuç

Burada olay sakatlanmaktır. "Olay yaşayan" sakatlanan oyuncu demektir; a ve c kutuları bunları sayar.

Maruziyet

Gruplar arasındaki fark

İncelenen etkene sahip olmak: programı yapmak. Programı yapan grup "maruz", yapmayan grup "kontrol" (karşılaştırma) grubudur.

a, b, c, d

Kutuların adı

a = maruz ve sakat (4), b = maruz ve sağlam (36), c = kontrol ve sakat (12), d = kontrol ve sağlam (28). Sonraki hesapların hepsi bu dört harfle yazılır.

Önce Temel · Risk ve Odds

Risk de Odds da Aynı Bilgidir, İki Ayrı Dille Söylenir

Ali'nin grubunda 40 oyuncudan 4'ü sakatlandı (Hafta 12'deki 10 kişilik esneme örneğinden ayrı, 40 kişilik bir Nordic grubu). "Her 10 oyuncudan 1'i sakatlandı" demek risktir. "Sakatlanan 4'e karşı sağlam 36" demek odds'tur. İkisi aynı veriyi farklı paydayla söyler.
Risk (olasılık)

Payda: herkes

Ali'nin grubunda 4 ÷ 40 = 0,10, yani %10. Risk hep 0 ile 1 arasındadır.

Odds

Payda: olmayanlar

Sakat 4, sağlam 36: 4 ÷ 36 = 0,111. Odds 1'den büyük de olabilir. Bahiste "9'a 1" denen budur (1 sakata karşı 9 sağlam: 4'e 36 ile aynı oran).

Risk → odds

Tarif

Riski (1 − risk)'e böl. Veli'nin grubunda risk 12 ÷ 40 = 0,30; 0,30 ÷ 0,70 = 0,4286. Doğrudan 12 ÷ 28 de 0,4286 verir.

Odds → risk

Ters yön

Odds'u (1 + odds)'a böl: 0,4286 ÷ 1,4286 = 0,30. Risk %50 ise odds 1, risk %80 ise odds 4: olanlar olmayanların 4 katı.

Risk küçükken odds ona çok yakındır (0,10 ve 0,111); risk büyüdükçe odds hızla uzaklaşır (0,30 ve 0,43).
Görsel · Risk ve Odds Eğrisi

Olay Seyrekken Odds Riske Yapışık, Sıklaşınca Kopar

0123450,00,20,40,60,81,0risk (olasılık)oddsodds = risk olsaydı%10 → 0,111Ali'nin grubu%30 → 0,429Veli'nin grubu%50 → 1yazı tura%80 → 4
Hesap: odds = risk ÷ (1 − risk). Kesikli çizgi odds'un risk olduğu hayalî durum.
Ne anlama geliyor?%10'da odds (0,111) riske çok yakın; %50'de 1, %80'de 4 olur. OR'un yaygın olaylarda RR'den uzaklaşmasının kökü bu eğrinin bükülmesidir.
Önce Temel · Oran ve 1 Çizgisi

RR ve OR: 1 Çizgisi "Fark Yok" Demektir

İki grubu birbirine bölerseniz sonuç "kaç kat" olur. İki grup aynıysa bölüm tam 1'dir; 1'in altı "daha az", 1'in üstü "daha çok" demektir.
Ali ve Veli'nin grupları: RR ve OR aynı eksende
1 = fark yokdaha az sakatlıkdaha çok sakatlık0,10,20,512510Oran (logaritmik eksen: 0,5 ve 2, 1'e eşit uzaklıktadır)OR 0,26RR 0,33Ali ve Veli örneği: ikisi de 1'in solunda, yani program sakatlığı azaltmış görünüyor.
RR · risk oranı

Riski riske böl

Maruz grubun riski ÷ kontrolün riski = 0,10 ÷ 0,30 = 0,33. Ali'nin grubunda risk, Veli'ninkinin üçte biri.

OR · odds oranı

Odds'u odds'a böl

0,111 ÷ 0,4286 = 0,26. Kestirme tarif: (a × d) ÷ (b × c) = (4 × 28) ÷ (36 × 12) = 112 ÷ 432 = 0,26.

Okuma

1'in altı, üstü

RR 0,33: risk %67 düşük (1 − 0,33). RR 2: iki kat, RR 0,5: yarı. OR aynı yöne gider ama riskler büyükken (%10 ve %30) RR'den daha uzağa düşer.

Önce Temel · Göreli, Mutlak, NNT

Aynı Gerçek, Üç Ayrı Anlatım

50 liralık ürünle 500 liralık üründe "yüzde 20 indirim" aynı yüzdedir ama lira olarak çok farklıdır. Risk azalması da hem yüzdeyle (göreli) hem puanla (mutlak) söylenir; okuyucunun aklında kalan izlenim ikisine göre değişir.
Göreli azalma

1 − RR

1 − 0,33 = %67: "risk üçte iki azaldı". Etkinin gücünü gösterir ama başlangıç riskini saklar.

Mutlak fark

Yüzde puanı

0,30 − 0,10 = 0,20, yani 20 yüzde puanı. %30'dan %10'a inince "yüzde 20" değil, 20 puan düşülür; göreli azalma %67'dir.

NNT

1 ÷ mutlak fark

1 ÷ 0,20 = 5: 5 oyuncu programı yaparsa ortalama 1 sakatlık önlenir. NNT, "number needed to treat", yani bir olayı önlemek için gereken kişi sayısıdır.

Düşük başlangıç riski

Aynı "üçte bir", başka bedel

Risk %3'ten %1'e inse RR yine 0,33, göreli azalma yine %67; ama mutlak fark 2 puan, NNT 1 ÷ 0,02 = 50.

Oyuncu-sezon nedir?

Bir oyuncunun bir sezon izlenmesi 1 oyuncu-sezondur. "100 oyuncu-sezonda 13 sakatlık", toplam izleme süresi 100 oyuncunun bir sezonu kadar olduğunda 13 sakatlık sayıldı demektir.

Görsel · Aynı Yüzde, Farklı Kazanç

%67 Azalma, Başlangıca Göre 5 de 50 de Olabilir

%0%5%10%15%20%25%30kontrol grubundaki risk25102050100NNT (log ölçek)%3: NNT ≈ 50%12 (bu hafta): NNT = 12,5 → 13%30: NNT ≈ 5Hep aynı RR = 0,33(göreli azalma %67)
Hesap: NNT = 1 ÷ (kontrol riski × (1 − RR)), RR = 0,33 sabit.
Ne anlama geliyor?Göreli azalma hep %67 kaldığı hâlde, sakatlığın nadir olduğu takımda bir sakatlığı önlemek için 50 oyuncunun programı yapması gerekir; sık olduğu takımda 5 oyuncu yeter.
Önce Temel · Güven Aralığı

Tek Sayı Yerine Bir Aralık: Güven Aralığı (GA)

Hava durumu "yarın 22 derece" yerine "yarın 19 ile 25 derece arası" dese daha dürüst olurdu. Örnekten çıkan RR de tek bir tahmindir; güven aralığı o tahminin ne kadar oynayabileceğini gösterir.
Aynı RR, farklı kesinlik: örneklem büyüyünce aralık daralır
1 = fark yok0,10,20,512RR (logaritmik eksen)Gruplar 40'ar oyuncu (4/40 ve 12/40): RR 0,33 [0,12; 0,95]Gruplar 160'ar oyuncu (16/160 ve 48/160): RR 0,33 [0,20; 0,56]
GA nedir?

Tek sayı yerine aralık

RR tek bir tahmindir. %95 güven aralığı (GA) belirsizliğini gösterir: aynı yöntemle kurulan aralıkların yaklaşık %95'i gerçek değeri yakalar.

Aynı RR, farklı aralık

Örneklem büyüyünce daralır

4/40 ve 12/40: RR 0,33, GA [0,12; 0,95]. Gruplar dört kat büyük olsa (16/160 ve 48/160) RR yine 0,33 ama GA [0,20; 0,56].

1 çizgisi

Aralık 1'i içeriyor mu?

İçermiyorsa veri "fark yok" ile uyumlu değildir. İçeriyorsa "fark yok" ile de uyumludur; etkisizlik kanıtlanmış olmaz. İlk örnekte üst uç 0,95: 1'e çok yakın.

Önce Temel · Dört Kavram

Risk, Odds, RR, OR

Hava durumu "yarın yağmur olasılığı %20" der: risk. Bahisçi "1'e 4" der: odds. İkisi aynı bilgiyi farklı biçimde söyler: %20 risk = 20 yağmurlu güne 80 kuru gün = odds 0,25.

Risk

Olay yaşayanlar ÷ gruptaki herkes. 200 oyuncudan 8'i: 0,04.

Odds

Olay yaşayanlar ÷ yaşamayanlar. 8 ÷ 192 = 0,042.

Risk oranı (RR)

Maruz grubun riski ÷ karşılaştırma grubunun riski. 1 = fark yok.

Odds oranı (OR)

İki grubun odds'larının oranı. 1 = fark yok. Olay nadirse RR'ye yakındır.

Hafta 20 · Öğrenme Çıktıları

Bu Hafta Sonunda Yapabilmeniz Gerekenler

Her çıktı, haftanın sonundaki uygulama görevinde ölçülür.
  • 2×2 tablodan risk, odds, RR ve OR'u hesaplamak.
  • Mutlak risk farkını ve NNT'yi hesaplayıp göreli riskle birlikte yorumlamak.
  • Olay sıklaştıkça OR'un RR'den neden uzaklaştığını göstermek.
  • Kohort ve vaka-kontrol desenine göre doğru ölçütü seçmek.
  • Karıştırıcıyı tabakalı tabloyla fark etmek; GA'yı 1 çizgisine göre okumak.
KISIM 01

2×2 Tablo

Risk, odds, RR ve OR.

Bölüm 1 · Tarif

2×2 Tablodan Dört Sayı

🏃 400 oyuncu kurayla ikiye ayrıldı; bir sezon izlendi. (Öğretim amaçlı veri; büyüklükler Petersen ve ark.'na yakın seçildi.)
GrupSakatlandıSakatlanmadıToplamRiskOdds
Nordica = 8b = 1922008 ÷ 200 = 0,048 ÷ 192 = 0,042
Kontrolc = 24d = 17620024 ÷ 200 = 0,1224 ÷ 176 = 0,136
1

RR

0,04 ÷ 0,12 = 0,33 · %95 GA [0,15; 0,72]

→
2

OR

(a × d) ÷ (b × c) = 1408 ÷ 4608 = 0,31

→
3

Mutlak fark

0,12 − 0,04 = 0,08 (8 yüzde puanı)

→
4

NNT

1 ÷ 0,08 = 12,5 → 13 oyuncu

Hızlı yoklama · 1 dakika

Risk Oranı Kaç?

Nordic grubunda 200 oyuncudan 8'i, kontrolde 200'den 24'ü sakatlandı.

DOĞRU CEVAP: C

Risk 8 ÷ 200 = 0,04 ve 24 ÷ 200 = 0,12; RR = 0,04 ÷ 0,12 = 0,33. 0,31 OR'dir, 0,08 mutlak farktır.

Bölüm 1 · Veriyi Gör

Her 100 Oyuncudan Kaçı?

Sayıları kişilere çevirmek, göreli ve mutlak riski aynı anda görmenin en kolay yoludur.
100 oyuncu başına sakatlık: Nordic ve kontrol grubu
Kontrol: 12 / 100 Nordic: 4 / 100 sakatlananNordic ile önlenen (8)sakatlanmayan Her kare bir oyuncu (100 oyuncu başına; veri 200'er oyuncudan). Hesap tablosu Kontrol riski = 24 ÷ 200 = 0,12Nordic riski = 8 ÷ 200 = 0,04RR = 0,04 ÷ 0,12 = 0,33Göreli azalma = 1 − 0,33 = %67Mutlak fark = 0,12 − 0,04 = 0,08NNT = 1 ÷ 0,08 = 12,5 ≈ 13 Ne anlama geliyor?Kırmızı kareler üçte birine indi (göreli),100 oyuncuda 8 kare mora döndü (mutlak).İkisi birlikte tam resmi verir.
Sade Dille · 2×2 Tablo

2×2 Tablo Bir Bakışta

400 oyuncu iki gruba ayrıldı, sezon sonunda sakatlananlar sayıldı: Nordic grubunda 8, kontrol grubunda 24.
1 · Dört kutu

a, b, c, d

a = 8 (Nordic, sakat), b = 192 (Nordic, sağlam), c = 24 (kontrol, sakat), d = 176 (kontrol, sağlam). Her grupta 200 oyuncu var.

2 · Risk ve odds

İki ayrı payda

Risk = sakat ÷ herkes: 8 ÷ 200 = 0,04 ve 24 ÷ 200 = 0,12. Odds = sakat ÷ sağlam: 8 ÷ 192 = 0,042 ve 24 ÷ 176 = 0,136.

3 · RR ve OR

İki oran

RR = 0,04 ÷ 0,12 = 0,33. OR = (8 × 176) ÷ (192 × 24) = 1408 ÷ 4608 = 0,31. İkisi de 1'in altında: Nordic grubunda sakatlık daha az.

Yabancı kelimeler

Olay: ilgilenilen sonuç (sakatlanma). Maruziyet: gruplar arasındaki fark (programı yapmak). Risk: olay yaşayanlar ÷ gruptaki herkes. Odds: olay yaşayanlar ÷ yaşamayanlar. RR (risk oranı): iki grubun riskinin oranı. OR (odds oranı): iki grubun odds'unun oranı. 1: iki grup arasında fark olmadığı değer.

izStat · Uygulama

Nordic Verisi izStat'ta: 400 Satırdan Dört Kutu

Tarifteki 400 oyuncu izStat'a oyuncu başına bir satır olarak girer: Grup sütunu (Nordic ya da Olağan, yani olağan antrenman yapan kontrol grubu) ve Sakatlandı sütunu (Evet ya da Hayır). izStat dört kutuyu bu satırları sayarak kendisi kurar. (Öğretim amaçlı veri.)
Veri satırlarıGrupSakatlandıOyuncuKutu
1–8NordicEvet8a
9–200NordicHayır192b
201–224OlağanEvet24c
225–400OlağanHayır176d

izStat'ta dört adım

  1. Alttaki mor karta tıklayın: 400 satır yüklenir, Çapraz Tablo ekranı açılır.
  2. Satır Değişkeni (kategorik) kutusundan Grup'u, Sütun Değişkeni (kategorik) kutusundan Sakatlandı'yı seçin.
  3. Satır Yüzdeleri işaretli kalsın; Fisher's Exact Test kutusunu da işaretleyin.
  4. Analizi Çalıştır düğmesine basın.

Satırların sırası neden önemli?

izStat düzeyleri alfabetik sıralar: Evet sütunu Hayır'dan, Nordic satırı Olağan'dan önce gelir. Ekrandaki tablo böylece destedeki a, b, c, d düzeniyle aynı olur. Grubu "Kontrol" diye yazsaydık Kontrol satırı üste çıkar, OR ters döner: 1 ÷ 0,31 = 3,27.

izStat

Nordic verisini izStat'ta aç

Grup ve Sakatlandı sütunları (400 oyuncu) yüklenir; Çapraz Tablo açılır.

Aç →
Ne anlama geliyor?Sakatlık kaydı sahada zaten bu biçimde tutulur: her oyuncu bir satır, sezon sonunda "sakatlandı mı?" sütunu. Dört kutuyu elle saymak yerine izStat sayar; 400 satırda sayım hatası payı ortadan kalkar.
izStat · Uygulama

izStat Çıktısından Risk, RR, OR ve NNT

Analizi Çalıştır'dan sonra izStat dört kutuyu, satır yüzdelerini, ki-kare testini ve Fisher kesin testini verir. RR ve NNT için ekrandaki iki satır yüzdesi yeterlidir. izStat ondalıkta nokta kullanır: 4.0% = %4,0.
izStat ekranıDeğerDeste karşılığı
Nordic · Evet (Satır %)8 (4.0%)risk 0,04
Olağan · Evet (Satır %)24 (12.0%)risk 0,12
Ki-Kare (χ²) · sd · p8.6957 · 1 · 0.0032χ² = 8,70; p = 0,003
Phi (φ)0.1474ilişki gücü 0,15
Fisher p (two-sided)0.0050kesin test p = 0,005
Odds Ratio0.3056OR = 0,31

Ekrandan RR ve NNT'ye

  1. RR = 4,0 ÷ 12,0 = 0,33 (izStat RR'yi ayrıca yazmaz; iki satır yüzdesini bölün).
  2. Mutlak fark = 12,0 − 4,0 = 8 yüzde puanı.
  3. NNT = 100 ÷ 8 = 12,5 → 13 oyuncu.
  4. Odds Ratio 0.3056 = elle bulunan 1408 ÷ 4608 = 0,31.

APA biçiminde rapor

Sakatlık riski Nordic grubunda %4,0 (8/200), olağan antrenman grubunda %12,0 (24/200) oldu; χ²(1, N = 400) = 8,70, p = 0,003, φ = 0,15. RR = 0,33, %95 GA [0,15; 0,72]; OR = 0,31; NNT = 13. (GA bu modülde verilmez; Performans Merkezi risk hesaplayıcısı verir.)

izStat

Elle bulunan 0,26'yı doğrulayın

Önce Temel'deki Ali ve Veli'nin grupları (4/40 ve 12/40) yüklenir. Fisher işaretlenince Odds Ratio 0.2593 = 0,26; Fisher p 0.0482 (0,05'in hemen altı: sınırda anlamlı), GA üst ucunun (0,95) 1'e çok yakın olmasıyla uyumlu.

Aç →
Ne anlama geliyor?p = 0,003: program hiç işe yaramasaydı ve aynı deneme 1.000 kez tekrarlansaydı, bu büyüklükte ya da daha büyük bir fark yaklaşık 3'ünde şansla çıkardı; fark şansla açıklanamaz. φ = 0,15 küçük görünür, çünkü sakatlık nadir bir olaydır. Sahadaki büyüklüğü RR ve NNT anlatır: sakatlık riski üçte bire iner, 13 oyuncu programı yaparsa sezonda 1 arka uyluk sakatlığı önlenir.
Performans Merkezi · Canlı

Nordic: Göreli, Mutlak, NNT

1

RR 0,33 [0,15; 0,72], OR 0,31: risk %67 azaldı.

2

100 oyuncuda 8 sakatlık daha az: 13 oyuncu programı yaparsa 1 sakatlık önlenir.

3

"Nadir olay": OR ile RR neredeyse aynı. "Yaygın olay": RR 1,5, OR 2,25.

4

Kontrol riskini %4'e düşürün: aynı RR'de NNT ne oldu?

Risk Oranı, Oran Oranı ve NNTYeni sekmede aç ↗
KISIM 02

Göreli ve
Mutlak

Üç cümle; OR ne zaman sapar?

Bölüm 2 · Göreli ve Mutlak

Aynı Veri, Üç Cümle

Hepsi doğru; ama okuyucuda bıraktığı izlenim çok farklı. İyi bir rapor en az ikisini birlikte verir.
Göreli

"Sakatlık riski %67 azaldı."

1 − RR = 1 − 0,33. Etkinin gücünü anlatır; başlangıç riskini gizler.

Mutlak

"100 oyuncuda 8 sakatlık daha az."

12 − 4 = 8 yüzde puanı. Sahadaki gerçek kazancı anlatır.

NNT

"13 oyuncu programı yaparsa 1 sakatlık önlenir."

1 ÷ 0,08. Maliyet ve zaman kararı için en kullanışlısı.

Başlangıç riski düşükse

Riskler %3 ve %2 olsaydı RR yine 1,5 (ya da %33 azalma) olabilirdi; ama mutlak fark 1 yüzde puanı, NNT 100 olurdu (3 ÷ 2 = 1,5 kat artış; ters yönden 2 ÷ 3 = 0,67, yani %33 azalma; 0,03 − 0,02 = 0,01 fark ve 1 ÷ 0,01 = 100 oyuncu). Göreli risk (iki grubun risk oranı) tek başına verildiğinde küçük etkiler büyük görünür.

Bölüm 2 · OR ve RR

Olay Sıklaşınca OR RR'den Uzaklaşır

Odds paydasında "olay yaşamayanlar" vardır. Olay nadirken bu sayı gruptaki herkese çok yakındır; olay yaygınken değildir.
SenaryoRisk (maruz / değil)RRORYorum
Nadir olay%3 / %21,501,52Neredeyse aynı
Nordic örneği%4 / %120,330,31Yakın
Yaygın olay (sezonda herhangi bir sakatlık)%60 / %401,502,25OR etkiyi abartır

Ne anlama geliyor?

"OR = 2,25, risk 2,25 kat" demek yaygın olaylarda yanlıştır; risk 1,5 kattır. OR, risk oranı gibi okunacaksa olayın nadir olduğu (kabaca %10'un altı) gösterilmelidir.

Görsel · Aynı RR, Kayan OR

Kesikli Çizgi RR, Kalın Eğri OR

0,00,51,01,52,02,5%0%10%20%30%40%50%60karşılaştırma grubundaki riskoranRR = 1,5 (artış)RR = 0,33 (azalış)OR nadir: 1,52OR yaygın: 2,25OR bu hafta: 0,31
Hesap: OR = RR × (1 − p₀) ÷ (1 − RR × p₀); p₀ karşılaştırma grubunun riski. Noktalar tablodaki senaryolar.
Ne anlama geliyor?Olay nadirken iki çizgi neredeyse çakışır. Risk %40'a çıkınca aynı 1,5 katlık artış OR'da 2,25'e şişer; azalışta da OR 1'den daha uzağa düşer (risk %12'de 0,31, %50'de 0,20): iki yönde de etkiyi büyütür.
Sade Dille · Göreli ve Mutlak

Göreli ve Mutlak Bir Bakışta

Aynı veri üç cümleyle anlatılır: yüzde kaç azaldı, kaç puan azaldı, kaç kişide 1 sakatlık önlendi.
1 · Göreli

%67 azalma

1 − 0,33 = %67. Etkinin gücünü gösterir ama başlangıç riskini saklar; %3'ten %1'e inmek de %12'den %4'e inmek de %67'dir.

2 · Mutlak

100 oyuncuda 8

12 − 4 = 8 yüzde puanı: 100 oyuncuda 8 sakatlık daha az. Sahadaki gerçek kazancı gösterir. NNT = 1 ÷ 0,08 ≈ 13.

3 · OR bazen abartır

Olay yaygınsa

Risk %60 ve %40 ise RR 1,5, OR 2,25 çıkar. Risk 2,25 kat değil 1,5 kattır. OR, riskin katı gibi yalnız nadir olaylarda okunur.

Yabancı kelimeler

Göreli azalma: riskin yüzde kaç düştüğü. Mutlak fark: iki riskin çıkarılması. Yüzde puanı: iki yüzdenin farkı. NNT: bir olayı önlemek için programı yapması gereken kişi sayısı. Nadir olay: riskin kabaca %10'un altında olduğu durum.

Aynı Hesap · Başka Branşlar

Voleybolda Ortez, Basketbolda Yük Artışı

Risk, RR, OR ve NNT futbola özgü değildir. Voleybolda soru: ayak bileği ortezi takanlar sezonda daha az burkulma yaşıyor mu (nadir olay, koruyucu etki)? Basketbolda soru: haftalık yükü hızla artırılan oyuncular sezonda daha sık alt ekstremite sakatlığı yaşıyor mu (yaygın olay, zararlı etki)? (Öğretim amaçlı sayılar.)
Branş ve soruMaruz grupKarşılaştırmaRR [%95 GA]ORMutlak farkNNT / NNH
Voleybol: ortez → burkulmaortezli 6/150 (%4)ortezsiz 15/150 (%10)0,40 [0,16; 1,00]0,386 puan azalmaNNT = 1 ÷ 0,06 ≈ 17
Basketbol: yük artışı → sakatlıkartan yük 36/60 (%60)normal yük 24/60 (%40)1,50 [1,03; 2,18]2,2520 puan artışNNH = 1 ÷ 0,20 = 5
izStat

Voleybol verisini izStat'ta aç

Satır: Ortez, Sütun: Burkulma, Fisher işaretli. Beklenen: satır yüzdeleri 4.0% ve 10.0%; χ² p = 0.0417, Fisher p = 0.0680, Odds Ratio 0.3750.

Aç → izStat

Basketbol verisini izStat'ta aç

Satır: Yük, Sütun: Sakatlandı, Fisher işaretli. Beklenen: satır yüzdeleri 60.0% ve 40.0%; χ² p = 0.0285, Fisher p = 0.0442, Odds Ratio 2.2500.

Aç →
Ne anlama geliyor?Voleybol: ortez burkulmayı %60 azaltmış görünür (1 − 0,40); 17 oyuncu ortez takarsa sezonda 1 burkulma önlenir. Ama GA'nın üst ucu 1'e değer (1,003) ve iki p değeri 0,05'in iki yanına düşer: sonuç sınırdadır, karar için daha çok sezon verisi gerekir. Basketbol: Bölüm 2'deki yaygın olay senaryosunun sahadaki karşılığıdır. OR 2,25 "risk 2,25 kat" diye okunmaz; risk 1,5 kattır. NNH (number needed to harm, bir fazladan zarar için gereken kişi sayısı) 5: yükü hızla artırılan her 5 oyuncudan 1'i fazladan sakatlanır. Kartlardaki p = 0.0417 ile .0417 ve 0,0417 aynı sayıdır; Türkçe raporda virgüllü yazılır.
KISIM 03

Desen ve
Güven

Kohort, vaka-kontrol, güven aralığı.

Bölüm 3 · Desen

Kohort mu, Vaka-Kontrol mü?

Hangi ölçütün hesaplanabileceğini desen belirler.
Kohort / kurayla deneme

Maruziyetten sonuca doğru izle

400 oyuncuyu sezon boyunca izle, kimin sakatlandığını say. Riskler gerçek: RR, OR, mutlak fark ve NNT hesaplanır.

Vaka-kontrol

Sonuçtan maruziyete doğru geri bak

60 ön çapraz bağ vakası ve 120 sağlam oyuncu seç, geçmişte diz sakatlığı sor. Vakada 21/60, kontrolde 18/120 maruz. OR = 3,05 [1,47; 6,33].

Vaka-kontrolde risk hesaplanmaz

"Diz sakatlığı öyküsü olanların %54'ü (21 ÷ 39) çapraz bağını kopardı" yanlış olur: vaka ve kontrol sayısını araştırmacı seçti (60'a 120). 1'e 1 seçseydi bu yüzde değişirdi; OR değişmezdi. Bu yüzden vaka-kontrolde OR raporlanır.

Görsel · Kontrol Sayısını Araştırmacı Seçer

Kontrol Sayısı Değişince “RR” Kayar, OR Kıpırdamaz

0123oran60 kontrol1,623,05120 kontrol1,953,05240 kontrol2,303,05480 kontrol2,593,05“RR” gibi hesaplanan (anlamsız)OR (değişmez)Hep aynı 60 vaka (21'i maruz); kontrollerin %15'i maruz
Hesap örneği: destedeki vaka-kontrol verisi (60 vaka, 21'i maruz; kontrollerde %15 maruz) kontrol sayısı değiştirilerek yeniden hesaplandı.
Ne anlama geliyor?Vaka-kontrolde “risk” araştırmacının kaç kontrol seçtiğine bağlıdır: aynı veriyle 1,62 de 2,59 da çıkar. OR ise her durumda 3,05: bu desende raporlanabilecek tek oran budur.
Hızlı yoklama · 1 dakika

Hangisi Hesaplanamaz?

60 ön çapraz bağ vakası ve 120 sağlam oyuncu seçilip geçmişe bakılıyor (vaka-kontrol).

DOĞRU CEVAP: A

Vaka-kontrolde vaka oranını araştırmacı belirler; gerçek risk yoktur. RR ve NNT hesaplanamaz, OR hesaplanır.

izStat · Uygulama

Vaka-Kontrol Verisi izStat'ta: Hangi Yüzde Anlamlı?

Bölüm 3'teki çalışma: 60 ön çapraz bağ (ÖÇB, dizin içindeki ana bağ) vakası ve 120 sağlam oyuncu seçildi, geçmişte diz sakatlığı öyküsü soruldu. izStat her iki yüzdeyi de hesaplar; desene uygun olanı seçmek araştırmacının işidir. (Öğretim amaçlı veri.)
Diz_öyküsüÖÇB_vakasıSağlam_kontrolSatır %
Evet21 (35.0%)18 (15.0%)53.8% vaka
Hayır39 (65.0%)102 (85.0%)27.7% vaka
Toplam60120180

izStat'ta dört adım

  1. Mor karta tıklayın: 180 satır yüklenir, Çapraz Tablo açılır.
  2. Satır: Diz_öyküsü, Sütun: Durum (ÖÇB_vakası ya da Sağlam_kontrol).
  3. Satır Yüzdeleri, Sütun Yüzdeleri ve Fisher's Exact Test işaretli olsun.
  4. Analizi Çalıştır. Beklenen: χ² = 9.4272, p = 0.0021; Odds Ratio = 3.0513.

Satır yüzdesine kanmayın

53.8% satır yüzdesi (%53,8 = 21 ÷ 39), Bölüm 3'te yanlış diye işaretlenen "%54'ü çapraz bağını kopardı" cümlesinin ta kendisidir. Kontrol sayısı 240 olsaydı aynı satır yüzdesi 21 ÷ 57 = %36,8 çıkardı. Bu desende yorumlanacak olan sütun yüzdeleri ve OR'dur.

izStat

Vaka-kontrol verisini izStat'ta aç

Diz_öyküsü ve Durum sütunları (180 oyuncu) yüklenir; Çapraz Tablo açılır.

Aç →
Ne anlama geliyor?Vakaların %35'inde, sağlam oyuncuların %15'inde diz sakatlığı öyküsü var. OR 3,05: öyküsü olanlarda ÖÇB odds'u yaklaşık 3 kat; p = 0,002 bu farkın şansla açıklanamayacağını gösterir. Antrenöre çevirisi: diz sakatlığı geçirmiş oyuncular ÖÇB önleme programında öncelikli gruptur; "yüzde kaçı kopardı" sorusunun cevabı ise bu veriden çıkmaz.
Bölüm 3 · Güven Aralığı

1 Çizgisine Göre Okumak

Oranlar için "etki yok" değeri 1'dir. Oranlar çarpımsal olduğu için eksen logaritmik çizilir: 0,5 ile 2 bu çizgiden eşit uzaklıktadır.
Bu haftanın tahminleri ve %95 güven aralıkları (logaritmik eksen)
0,1 0,25 0,5 1 2 4 10 ← daha az sakatlıkdaha çok sakatlık → Petersen ve ark. (2011)oran oranı, düzeltilmiş: 0,29 [0,15; 0,57] van der Horst ve ark. (2015)odds oranı: 0,28 [0,11; 0,72] Nordic örneği (400 oyuncu)RR: 0,33 [0,15; 0,72] Suni çim, hamRR: 1,63 [1,03; 2,61] Suni çim, düzeye göre düzeltilmişMantel-Haenszel RR: 1,0
Ne anlama geliyor?Üç Nordic tahmini (0,29; 0,28; 0,33) ve aralıklarının tamamı 1'in solunda: program sakatlığı azaltıyor; aralığın genişliği tahminin kesinliğini gösteriyor. Suni çim satırları Bölüm 4'te açılıyor: ham RR 1,63'ün aralığı 1'in sağında kalıyor, oyun düzeyine göre düzeltilince (Mantel-Haenszel: tabakaları birleştiren yöntem) oran tam 1'e iniyor.
Sade Dille · Desen ve Güven

Desen ve Güven Aralığı Bir Bakışta

Hangi ölçütün hesaplanacağını desen belirler; sonucun ne kadar kesin olduğunu güven aralığı söyler.
1 · Kohort ve kurayla deneme

İleriye doğru izle

Gruplar kurulur, sezon boyunca izlenir, sonunda sakatlananlar sayılır. Gerçek risk bilinir: RR, OR, mutlak fark ve NNT hesaplanır.

2 · Vaka-kontrol

Geriye doğru bak

60 sakatlanan ve 120 sağlam oyuncu seçilip geçmişleri sorulur. Sayıları araştırmacı seçtiği için risk hesaplanmaz; OR hesaplanır (3,05).

3 · Güven aralığı

1 çizgisine bak

RR ve OR için "fark yok" değeri 1'dir. Aralık 1'i içermiyorsa veri "fark yok" ile uyumlu değildir; içeriyorsa belirsizlik vardır, etkisizlik kanıtlanmış olmaz.

Yabancı kelimeler

Kohort: bir grubun zaman içinde izlenmesi. Vaka-kontrol: sonucu yaşayanlarla yaşamayanları seçip geçmişe bakmak. Güven aralığı (GA): tahminin belirsizliğini gösteren aralık. Logaritmik eksen: 0,5 ile 2'nin 1'e eşit uzaklıkta görünmesini sağlayan ölçek. Orman grafiği: çalışmaların oranını ve aralığını alt alta gösteren çizim.

KISIM 04

Karıştırıcı ve
Uygulama

Suni çim, mitler, görev, tartışma.

Bölüm 4 · Karıştırıcı

Suni Çim mi, Oyun Düzeyi mi?

🏟️ 360 oyuncu. Ham tabloda suni çimde oynayanlar daha çok sakatlanıyor. Ama profesyonellerin çoğu suni çimde oynuyor ve profesyonellerin sakatlanma riski zaten daha yüksek. (Öğretim amaçlı veri.)
TabloSuni çim: sakat / toplamDoğal çim: sakat / toplamRR
Ham (herkes)34 / 160 (%21)26 / 200 (%13)1,63 [1,03; 2,61]
Yalnız profesyoneller30 / 120 (%25)10 / 40 (%25)1,00
Yalnız amatörler4 / 40 (%10)16 / 160 (%10)1,00
Mantel-Haenszel (düzeye göre düzeltilmiş)Tabakaların ağırlıklı birleşimi1,00

Ne anlama geliyor?

Ham ilişkinin tamamı oyun düzeyinden geliyor: her düzeyin kendi içinde zemin fark yaratmıyor. Hafta 12'deki karıştırıcı, burada sayılarla görünür oldu. Birden çok karıştırıcı için lojistik regresyon (Hafta 21) kullanılır.

Görsel · Tabakaya Ayırınca

Ham RR 1,63, Her Tabakada 1,00

Ham (herkes)%21suni çim34/160%13doğal çim26/200RR = 1,63Profesyoneller%25suni çim30/120%25doğal çim10/40RR = 1,00Amatörler%10suni çim4/40%10doğal çim16/160RR = 1,00Suni çimdeprofesyonel %75Doğal çimdeprofesyonel %20düzey ikisini birden etkiler
Destedeki öğretim verisi (360 oyuncu); oranlar betikte yeniden hesaplandı.
Ne anlama geliyor?Suni çimdeki oyuncuların dörtte üçü profesyonel, doğal çimdekilerin beşte biri. Profesyoneller zaten daha sık sakatlandığı için ham tablo zemini suçluyor; aynı düzeydekiler karşılaştırılınca fark sıfırlanıyor.
Sade Dille · Karıştırıcı

Karıştırıcı Bir Bakışta

Suni çimde oynayanlar daha çok sakatlanıyor gibi görünüyor; asıl fark oyun düzeyinden geliyor.
1 · Ham tablo

Yanıltıcı

Herkes birlikte sayılınca suni çimde %21, doğal çimde %13 sakatlık var: RR 1,63.

2 · Düzeyi ayırınca

Fark kayboluyor

Yalnız profesyoneller: %25 ve %25. Yalnız amatörler: %10 ve %10. Her düzeyin içinde RR 1,00.

3 · Sonuç

Düzeltilmiş RR 1,00

Profesyoneller hem suni çimde daha çok oynuyor hem zaten daha sık sakatlanıyor. Düzeye göre düzeltilince bu veride zemin etkisi görünmüyor.

Yabancı kelimeler

Karıştırıcı: hem maruziyetle hem sonuçla ilişkili olup ilişkiyi olduğundan farklı gösteren üçüncü değişken. Tabaka: her düzey için ayrı hazırlanan tablo. Mantel-Haenszel: tabakaları ağırlıklı birleştirip düzeltilmiş RR veren yöntem. Lojistik regresyon: birden çok etkeni birlikte hesaba katan yöntem (Hafta 21).

izStat · Uygulama

Suni Çim Verisini izStat'ta Tabakalara Ayırın

Karıştırıcıyı izStat'ta görmenin yolu: aynı çapraz tabloyu önce herkes için, sonra her oyun düzeyi için ayrı çalıştırmak. Her kartta Satır: Zemin, Sütun: Sakatlandı seçip Analizi Çalıştır'a basın. (Öğretim amaçlı veri, 360 oyuncu.) izStat düzeyleri alfabetik dizdiği için ekranda Doğal satırı Suni'nin üstünde görünür; RR'yi yine Suni ÷ Doğal diye bölün.
TabloSuni · Evet (Satır %)Doğal · Evet (Satır %)RR (elle)Ki-karep
Ham (360 oyuncu)34 (21.3%)26 (13.0%)21,3 ÷ 13,0 = 1,634.35600.0369
Profesyoneller (160)30 (25.0%)10 (25.0%)1,000.00001.0000
Amatörler (200)4 (10.0%)16 (10.0%)1,000.00001.0000
izStat

1 · Ham tabloyu aç

Zemin ve Sakatlandı, 360 oyuncu.

Aç → izStat

2 · Profesyonelleri aç

Yalnız profesyonel tabaka, 160 oyuncu.

Aç → izStat

3 · Amatörleri aç

Yalnız amatör tabaka, 200 oyuncu.

Aç →
Ne anlama geliyor?Ham tabloda p = 0,037: zemin ile sakatlık ilişkili görünür. Aynı düzeydeki oyuncular karşılaştırılınca iki zeminde risk birebir aynıdır, p = 1,000. Kulüp yönetimine çevirisi: bu veride zemini değiştirmek sakatlığı azaltmaz; profesyonellerin %25'lik riskini düşürecek yük ve önleme programına odaklanın. izStat Mantel-Haenszel birleştirmesini yapmaz; birden çok karıştırıcı için Lojistik Regresyon modülü (Hafta 21) kullanılır.
Mit mi, Gerçek mi?

Sahada Duyacağınız Dört Cümle

Her birine bu haftanın kavramlarıyla cevap verin.
Mit

"OR 2,25 çıktı; risk iki kattan fazla."

Olay yaygınsa (%60'a %40) risk 1,5 kattır. OR yalnız nadir olaylarda RR gibi okunabilir.

Mit

"Riski %50 azaltan program her zaman değerlidir."

Başlangıç riski %2 ise mutlak kazanç 1 puan, NNT 100. Maliyet ve uyum da karara girer.

Kısmen

"GA 1'i içeriyorsa etki yoktur."

Veri etkisizlikle uyumludur ama etkisizlik kanıtlanmış değildir. RR 1,5 [0,26; 8,8] (100'er oyuncuda 3 ve 2 sakatlık: nadir olay senaryosu) hem koruyucu hem zararlı etkilerle uyumlu.

Gerçek

"Nordic hamstring egzersizi kurayla yapılan denemelerde sakatlığı azalttı."

Petersen ve ark. (2011) profesyonel ve amatör, van der Horst ve ark. (2015) amatör futbolda.

Performans Merkezi'nde Uygula

Bu Haftanın Araçları

Sakatlık kaydı tutmak, risk hesabının ilk adımıdır.
Hesaplayıcı

Sakatlık insidansı

1000 saatte sakatlık oranı.

Aç → Hesaplayıcı

Nordic hamstring

Program ve ilerleme.

Aç → Hesaplayıcı

Sakatlık risk skoru

Risk etkenlerini birlikte görmek.

Aç → Uygulama

izStat

2×2 tablo, RR, OR, GA. Çapraz Tablo modülü (Nordic verisi yüklü): satır yüzdeleri riskleri, Fisher seçeneği OR'u verir; RR iki satır yüzdesinin oranıdır.

Aç →
Eşli uygulama · 12 dakika

Sıra Sizde: Bir Haberi Düzeltin

İkişerli çalışın. "X programı sakatlığı %50 azaltıyor" diyen bir haber bulun.
3 dk

Tablo

Çalışmanın 2×2 tablosunu (ya da oranlarını) bulun.

→
3 dk

Hesap

Araçla RR, mutlak fark ve NNT'yi hesaplayın.

→
3 dk

Desen

Kohort mu, vaka-kontrol mü, deney mi? OR mi RR mi uygun?

→
3 dk

Cümle

Göreli ve mutlak değeri birlikte veren bir başlık yazın.

Göreli değer etkiyi, mutlak değer sahadaki kazancı anlatır.
Hafta 20 · Uygulama Görevi

Görev: Bir Önleme Programını Sayılarla Anlatmak

Gelecek derse kadar, dörtlü gruplar. Spor hekimliği literatüründen kurayla yapılmış bir sakatlık önleme denemesi seçin (ör. FIFA 11+, Nordic, denge programı).

1. Hesap

  1. Makaledeki sayılardan 2×2 tabloyu kurun (ya da oranları not edin).
  2. Risk, RR, OR, mutlak fark ve NNT'yi hesaplayın; makaledekiyle karşılaştırın.
  3. Oranın mı, riskin mi raporlandığını belirleyin (oyuncu mu, oyuncu-saat mi?).

2. İletişim

  1. Aynı sonucu antrenöre, oyuncuya ve yöneticiye birer cümleyle yazın.
  2. Göreli ve mutlak etkiyi birlikte veren bir ikon dizisi çizin.
  3. Olası bir karıştırıcıyı ve makalenin onu nasıl ele aldığını yazın.
Uygulama Görevi · Puanlama Rubriği

Görevinizi Nasıl Değerlendireceksiniz?

Her ölçüt 0–2 puan: 0 eksik, 1 gelişiyor, 2 yetkin; toplam 8. Önce kendi görevinizi, sonra bir arkadaşınızınkini puanlayın.
Ölçüt1 · Gelişiyor2 · Yetkin
Tablo ve hesapRR ya da OR doğru.Risk, odds, RR, OR, fark, NNT adım adım; makaleyle tutarlı.
Ölçüt seçimiTek ölçüt, gerekçe yok.Desen ve olay sıklığına göre gerekçelendirilmiş.
İletişimYalnız göreli risk.Göreli ve mutlak etki birlikte; ikon dizisi doğru.
Yorum"Anlamlı" denmiş.GA 1 çizgisine göre, karıştırıcı ve uyum tartışılmış.

Akran değerlendirmesi

Arkadaşınızın görevine bir güçlü yön ve bir somut geliştirme önerisi yazın. Puan, önerinin gerekçesini göstermek içindir.

Tartışma · Sınıfta 15 Dakika

"Etkili Ama Yapılmıyor"

Nordic hamstring egzersizi kurayla yapılan denemelerde sakatlığı azalttı; ama birçok takım programı uygulamıyor ya da yarıda bırakıyor. Denemelerde uyum yüksekti (van der Horst ve ark., 2015: %91).
1 · Sayılar

Ne kadar kazanç?

Takımınızda sezonluk risk %12 ise, 25 kişilik kadroda kaç sakatlık önlenebilir?

2 · Uyum

Deneme ile gerçek hayat

Uyum %40'a düşerse beklenen etki ne olur? Neden?

3 · İkna

Hangi cümle?

Oyuncuları ikna etmek için göreli mi, mutlak mı, NNT mi?

Takım kaptanı

"Zaten az sakatlanıyoruz; bu egzersiz ağrı yapıyor."

VS

Sizin cevabınız

Mutlak risk ve NNT'ye dayanan iki cümle.

Görsel · Uyumun Hesabı

Programı Yapmayan Oyuncuyu Program Korumaz

0123%0%20%40%60%80%100programı yapan oyuncu oranı25 kişide sezonluk sakatlıkprogramsız: 3,0uyum %40: 2,2 sakatlık (0,8 önlenir)deneme uyumu %91: 1,2 sakatlık (1,8 önlenir)
Hesap örneği: 25 kişilik kadro, sezonluk risk %12, programı yapanda RR = 0,33, yapmayanda etki yok varsayımı. Deneme uyumu %91: van der Horst ve ark. (2015).
Ne anlama geliyor?Uyum %91'den %40'a düşünce önlenen sakatlık 1,8'den 0,8'e iner. Denemedeki etki, programın gerçekten yapıldığı koşulun etkisidir; sahada kazancı uyum belirler.
Kendini Sına

Soru Seti

Her soruda cevaptan sonra açıklama açılır.
Bu hafta

Haftanın 10 Sorusu

Anında geri bildirim ve açıklamalı soru seti.

Başla → Ders kaynağı

Hafta 20 okuma notları

2×2 tablo, RR, OR, NNT, karıştırıcılar.

Aç → Deneme

Seviye belirleme sınavı 4

Çıkarımsal istatistik soruları.

Aç →
Çıkış kontrolü · 2 soru

Aklınızda Ne Kaldı?

1. Risk oranının güven aralığı 1'i içeriyorsa ne denir?

DOĞRU CEVAP: B

"Etki yok" değeri oranlarda 1'dir.

2. van Dyk ve ark. (2019): Nordic içeren programların genel RR'si?

DOĞRU CEVAP: B

Yaklaşık yarıya iniyor; kaliteli çalışmalarda 0,55.

Hafta 20 · Özet

Akılda Kalması Gerekenler

  • Risk = olay ÷ herkes; odds = olay ÷ olay yaşamayan. RR ve OR'da 1 = fark yok.
  • Göreli etkiyi mutlak farkla ve NNT ile birlikte verin: RR 0,33 = 8 puan = NNT 13.
  • Olay yaygınsa OR etkiyi abartır; nadirse RR'ye yakındır.
  • Kohort ve denemede RR; vaka-kontrolde yalnız OR.
  • Ham oran karıştırıcıyla yanıltabilir: tabakalara ayırın ya da modelle düzeltin.
Görsel · Haftanın Tek Sayfası

Oranları Dört Adımda Okumak

Tablo2×2: a, b, c, d8 · 192 · 24 · 176Risk ve oddsherkes mi, olmayan mı?OranRR = 0,33GA [0,15; 0,72]OR = 0,31yaygın olayda abartırMutlak8 puan fark100 oyuncuda 8 sakatlıkNNT = 12,5 → 13başlangıca bağlıDesenVaka-kontrolyalnız ORKarıştırıcıtabakaya ayırGöreli etkiyi mutlak farkla ve NNT ile birlikte söyle; deseni ve karıştırıcıyı unutma.
Haftanın özeti; sayılar betikte yeniden hesaplandı.
Ne anlama geliyor?Soldan sağa: tabloyu kur, oranı hesapla, mutlak kazanca çevir, desenin ve karıştırıcının izin verdiği kadar yorumla.
Kaynaklar

Bu Haftanın Kaynakları

  1. Petersen J, Thorborg K, Nielsen MB, Budtz-Jørgensen E, Hölmich P. Preventive effect of eccentric training on acute hamstring injuries in men's soccer: a cluster-randomized controlled trial. Am J Sports Med. 2011;39(11):2296–2303.
  2. van der Horst N, Smits DW, Petersen J, Goedhart EA, Backx FJ. The preventive effect of the Nordic hamstring exercise on hamstring injuries in amateur soccer players: a randomized controlled trial. Am J Sports Med. 2015;43(6):1316–1323.
  3. Roediger HL, Karpicke JD. Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychol Sci. 2006;17(3):249–255.
  4. van Dyk N, Behan FP, Whiteley R. Including the Nordic hamstring exercise in injury prevention programmes halves the rate of hamstring injuries: a systematic review and meta-analysis of 8459 athletes. Br J Sports Med. 2019;53(21):1362-1370.
  5. Hong B, Hong X, Lin H, Yang Z, et al. Comparative effectiveness of exercise interventions for hamstring injury prevention in football players: a systematic review and network meta-analysis. Sports Med Open. 2026;12(1).
Prof. Dr. İzzet İNCE · AYBÜ Spor Bilimleri Fakültesi · Hafta 20 — Odds Oranı ve Risk Oranı
1 / 40