ANTRENMAN MONİTÖRİZASYONU · HAFTA 7

Nöromüsküler ve
Otonom Yorgunluk

Sıçrama ve kalp ritmi: yorgunluğun iki penceresi, iki tuzağı.
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi
Antrenörlük Eğitimi Bölümü · 2026–2027
Bugün

Dersin Yol Haritası

Giyilebilir cihazların kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ölçümünü EKG ile karşılaştıran güncel bir çalışmadan başlıyoruz; nöromüsküler yorgunluğu karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) değişkenleriyle, otonom durumu KAD eğilimi ve nabız toparlanmasıyla okuyup bir sporcunun 6 haftalık KAD verisini canlı yorumluyoruz.
01

Yorgunluk türleri

02

KHS: yükseklikten stratejiye

03

KAD: ölçüm ve protokol

04

Canlı: KAD eğilim paneli

05

Cihaz tuzağı: PRV

06

Birlikte karar

Bugünün sonunda sabah izleme verisini tek günlük değer yerine eğilimle yorumlayabileceksiniz.
Bu Haftanın Dünyası · Sabah 07.30

"Yüzüğüm Bugün Hazırlık Puanımı 42 Verdi"

Bir oyuncu sabah akıllı yüzüğünün "düşük hazırlık" uyarısıyla antrenmana geliyor ve hafif çalışmak istiyor. Aynı sabah KHS'si (karşı hareket sıçraması / CMJ) kişisel ortalamasında, iyi oluş puanları (sporcunun uyku, ağrı ve ruh hâli için sabah verdiği puanlar) normal. Kondisyoner ne yapacağını bilemiyor.

Görünen

Tek bir "hazırlık puanı".

Görünmeyen

Puanın hangi ölçümden, hangi algoritmayla üretildiği; cihazın EKG değil nabız dalgası (PPG) kullandığı; tek günün gürültüsü.

Bu haftanın sorusu

Nöromüsküler ve otonom veriyi karar için nasıl okuruz?

Araştırma ne diyor? · 2026

Nabız Dalgası Değişkenliği, Kalp Atım Değişkenliği Değildir

Ben-David ve ark. (2026) 103 kolej Amerikan futbolcusunun üç sezonluk verisinde giyilebilir cihazların PPG tabanlı nabız dalgası değişkenliğini (PRV) EKG tabanlı kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ile atım atım karşılaştırdı. EKG kalbin elektrik sinyalini, PPG saat ya da yüzüğün deriden ışıkla okuduğu nabız dalgasını kullanır; RMSSD ve SDNN atımlar arası sürenin oynaklığını özetleyen iki sayıdır (hesapları ilerideki "Önce Temel · Kalp Ritmi" ve "Kavramı Açalım" slaytlarında).
≈ 59 atım/dk

Nabız

Nabız ölçümünde iki yöntem neredeyse aynı (sapma 0,24–0,44 atım/dk).

81 – 104 ms

RMSSD: PPG – EKG

PRV, KAD'yi sistematik olarak düşük ölçtü; sapma dalga boyu, ırk ve obeziteden bağımsız sürdü.

%17–57 · 1,8–5,5 gün

Otonom bozulmayı yakalama

PRV, EKG'nin yakaladığı olayların ancak bir kısmını ve günler sonra gördü.

Nabız için giyilebilir cihaz yeterli olabilir; KAD kararları için ölçüm yöntemi bilinmeli ve aynı cihazla izlenmelidir.
Görsel · Nabız Aynı, Değişkenlik Değil

Nabızda Fark Yok, RMSSD'de 23 ms Fark Var

Aynı atımlar, iki ölçüm yöntemi · 103 oyuncu, 3 sezon59,4EKG59,7PPGNabız (atım/dk)103,9EKG80,9PPGRMSSD (ms)167,9EKG141,3PPGSDNN (ms)Otonom bozulmayı yakalama%17–57EKG olaylarının yakalanan payı1,8–5,5 günortalama gecikmeeşik 0,5–2,0 SS, RMSSD
Ben-David ve ark. (2026), Sports Med Open: ortalamalar (SS) özetten; olay yakalama oranları RMSSD için %16,7–56,7, SDNN için %16,8–52,0.
Ne anlama geliyor?Saat ya da yüzük nabzı neredeyse aynı ölçer, ama atımlar arası oynaklığı sistematik olarak düşük gösterir ve bozulmayı günler sonra görür. İki cihazın kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) sayıları birbirine karıştırılmaz.
Geri Getirme · 5 Dakika

Önceki Haftalardan Ne Kaldı?

Notlara bakmadan cevapları bir kâğıda yazın, sonra açın. Hatırlamaya çalışmak, yeniden okumaktan daha kalıcı öğrenme sağlar (Roediger ve Karpicke, 2006).
Hafta 6

Nabız tabanlı antrenman dürtüsü (TRMP / TRIMP) kuvvet seansında neden yükü düşük gösterir?

Cevabı göster

Kısa, kuvvetli işte nabız düşük kalır; kas ve sinir sistemi yükü nabza yansımaz.

Hafta 4

Le Meur ve ark. (2013) aşırı yüklenen triatloncularda ne gözledi?

Cevabı göster

Nabız düştü, parasempatik göstergeler yükseldi: "iyi görünen" otonom veri.

Hafta 2

KHS'de (karşı hareket sıçraması / CMJ) hangi değer daha duyarlıdır: en iyi deneme mi, ortalama mı?

Cevabı göster

Denemelerin ortalaması (Claudino ve ark., 2017).

Önce Temel · Dört Kavram

Merkezi, Periferik, Otonom, Hazırlık

Yorgunluk tek bir şey değildir. Farklı sistemler farklı hızlarda yorulur ve toparlanır; bu yüzden farklı pencerelerle izlenir.

Merkezi yorgunluk

Sinir sisteminin kasları yeterince uyaramaması; motivasyon ve dikkat de etkilenir.

Periferik yorgunluk

Kas içindeki metabolik ve yapısal değişimler; kas hasarı ve ağrı.

Otonom denge

Sempatik ve parasempatik sistemin dengesi; kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ve dinlenik nabızla görülür.

Hazırlık

Sporcunun bugünkü antrenmana ne kadar hazır olduğu: tek bir ölçüyle değil, birlikte okunan göstergelerle.

Önce Temel · Sıçrama Testi

Uçuş Süresi, Kasılma Süresi ve RSImod

Sıçrama testi, sinir-kas sisteminin o günkü durumunu birkaç dakikada gösterir. Aynı yüksekliğe nasıl çıkıldığı, yüksekliğin kendisinden daha çok bilgi verir.
Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ)

Çömelerek sıçrama

Eller belde, sporcu önce hızla çömelir, hemen ardından olabildiğince yükseğe zıplar. KHS (countermovement jump), karşı hareket sıçraması demektir.

FT · yükseklik

Havada kalma süresi

FT (flight time), yerden kesildiği andan yere dönüşe kadar geçen süredir. Tarif: süreyi kendisiyle çarp (0,50 × 0,50 = 0,25), 9,81 ile çarp (≈ 2,45), 8'e böl: 0,307 m, yani 30,7 cm.

CT · FT:CT

İtiş süresi ve oran

CT (contraction time), çömelmeye başlamaktan yerden ayrılmaya kadar geçen itiş süresidir. FT:CT, FT'nin CT'ye oranıdır: 0,50 ÷ 0,80 = 0,625. Oran düşerse Fatma aynı süre havada kalmak için daha uzun itmiştir.

RSImod

Yükseklik ÷ itiş süresi

RSImod: değiştirilmiş reaktif kuvvet indeksi (reactive strength index modified). 0,307 m ÷ 0,80 s ≈ 0,38. Sıçrama hem yüksek hem hızlı olunca büyür; yükseklik aynı kalıp itiş uzarsa küçülür.

Yükseklik aynı kalabilir; FT:CT ve RSImod düşüyorsa sporcu aynı sonucu daha yavaş üretiyordur.
Görsel · Havada Kalma ve Yükseklik

10 Milisaniye, Yaklaşık 1,2 Santimetre

10152025303540450,350,400,450,500,550,60FT (s)yükseklik (cm)0,50 s → 30,7 cm (dinlenik)0,49 s → 29,4 cm (yorgun)h = g · FT² ÷ 80,50 s çevresinde 10 ms ≈ 1,2 cmsüre ölçümü milisaniye hassas olmalı
h = g·FT²/8 (g = 9,81 m/s²); değerler betikte hesaplanmıştır, uçuş süreleri destedeki Fatma örneğinden (Hafta 3'teki Fatma ile aynı sayılar). Neden 8? Sporcu uçuşun yarısında (FT ÷ 2) tepeden yere düşer; serbest düşüşte yol = ½ · g · t² olduğundan h = ½ · g · (FT ÷ 2)² = g · FT² ÷ 8.
Ne anlama geliyor?Yükseklik uçuş süresinin karesiyle büyür: 0,50 s civarında her 10 ms yaklaşık 1,2 cm eder. Bu yüzden 1 cm'lik değişimi yorumlamadan önce cihazın süreyi ne kadar hassas ölçtüğü bilinmelidir.
Önce Temel · Kalp Ritmi

KAD / HRV, RMSSD ve Sinir Sisteminin İki Kolu

Dakikada 60 atım demek, iki atım arasında her seferinde tam 1 saniye geçtiği anlamına gelmez. Aralıklar her atımda biraz oynar; bu oynaklık sinir sisteminin kalbe verdiği mesajları yansıtır.
KAD

Atımlar arası oynaklık

Kalp atım değişkenliği (KAD / HRV), ardışık atımlar arasındaki sürenin atımdan atıma farkıdır. Aralıklar 1.000, 1.040, 980, 1.030, 990 ms ise kalp dakikada yaklaşık 60 kez atar, ama aralıklar eşit değildir.

RMSSD tarifi

Dört adımda

1) Komşu aralıkların farkı: 40, −60, 50, −40 ms. 2) Her farkın karesi: 1.600, 3.600, 2.500, 1.600. 3) Ortalaması: 2.325. 4) Karekökü: 48 ms. Ani, büyük farklar sonucu büyütür.

lnRMSSD

Doğal logaritması

ln(48) ≈ 3,88. Panelde 4,16 görürseniz bu yaklaşık 64 ms demektir (e4,16 ≈ 64). Logaritma, uç değerleri sıkıştırıp dağılımı normale yaklaştırır.

Sempatik · parasempatik

Gaz ve fren

Otonom sinir sistemi bilinçli kontrolümüz dışında çalışır. Sempatik kol gaz pedalı gibi kalbi hızlandırır; parasempatik kol fren gibi yavaşlatır ve RMSSD'yi yükseltir. Dinlenmiş sporcuda fren etkisi güçlüdür.

RMSSD yüksekse genellikle parasempatik etki güçlüdür; yorum tek güne değil eğilime bakar.
Görsel · Atımdan Atıma

Beş Aralıktan RMSSD: Yaklaşık 48 ms

9609801.0001.0201.040RR aralığı (ms)1.0001. aralık1.0402. aralık9803. aralık1.0304. aralık9905. aralık+401.600−603.600+502.500−401.600farkkare1 · Komşu farklar+40 · −60 · +50 · −402 · Kareleri1.600 · 3.600 · 2.500 · 1.6003 · Ortalama2.3254 · KarekökRMSSD ≈ 48 ms · ln ≈ 3,88
Destedeki örnek aralıklar; tüm adımlar betikte hesaplanmıştır.
Ne anlama geliyor?Nabız dakikada 60 görünse de aralıklar 980 ile 1.040 ms arasında oynuyor. RMSSD bu komşu farkları kareleyip ortalar; ani büyük farklar sonucu hızla büyütür.
Kavramı Açalım · Aynı Beş Aralık, Üç Sayı

SDNN, pNN50 ve Logaritmanın Mantığı

KAD hesaplayıcısı aynı aralıklardan üç sayı verir: RMSSD, SDNN ve pNN50. Her biri oynaklığın farklı bir yüzünü özetler. Örnek yine 1.000, 1.040, 980, 1.030, 990 ms.
SDNN

Tüm aralıkların yayılımı

SDNN, aralıkların standart sapmasıdır. Ortalama 1.008 ms; aralıklar bu ortalamadan tipik olarak yaklaşık 26 ms uzakta. Komşu farklara değil tüm aralıklara bakar; kayıt uzadıkça yavaş dalgalanmaları da toplar.

pNN50

Büyük sıçramaların yüzdesi

Komşu farklar 40, 60, 50, 40 ms. Yalnız 60 ms'lik fark 50'yi aşıyor (50 eşittir, aşmaz): 4 farktan 1'i, pNN50 = %25. Kısa kayıtta tek bir fark sonucu %25 oynatır.

Neden RMSSD?

Yavaş kaymayı saymaz

Aralıklar 1.000, 1.010, 1.020, 1.030, 1.040 ms olsun: nabız yavaşça düşüyor. Komşu farkların hepsi 10 ms, RMSSD = 10 ms; SDNN ise yaklaşık 16 ms. RMSSD yalnız atımdan atıma ani değişimi, yani parasempatik freni yakalar.

Neden logaritma?

Farkı orana çevirir

Ali'nin RMSSD'si 40'tan 48 ms'ye, Veli'ninki 100'den 120 ms'ye çıktı. Milisaniye farkı 8 ve 20, ama ikisi de %20 artış. Logaritmada ikisinin farkı da 0,18: düzeyi farklı sporcuların değişimi aynı cetvelle ölçülür.

SDNN uzun kayıtta yavaş dalgaları da toplar, pNN50 kısa kayıtta tek farkla sıçrar; sabah izleminde RMSSD ve lnRMSSD temel alınır.
Önce Temel · Ölçüm Yöntemi ve Eğilim

EKG, PPG, 7 Günlük Ortalama, CV ve Bant

Aynı sabah iki farklı cihaz iki farklı kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) verebilir; tek sabahın sayısı da kendi başına bir anlam taşımaz. Önce cihazı, sonra eğilimi tanımak gerekir.
EKG

Kalbin elektriği

Göğüs bandı ya da elektrotla kalbin elektrik sinyali doğrudan okunur; her atımın zamanı kesin bilinir. Cihazlar karşılaştırılırken ölçüt olarak kullanılan yöntem budur.

PPG · PRV

Işıkla nabız dalgası

Saat ya da yüzük, deriden geçen kan dalgasını ışıkla okur (fotopletismografi, PPG). Buradan çıkan değer KAD değil PRV, yani nabız dalgası değişkenliğidir. İki yöntemin RMSSD'leri birbirinin yerine konmaz.

7 günlük ortalama · CV

Sakin hafta, dalgalı hafta

CV = standart sapma ÷ ortalama × 100. Fatma'nın lnRMSSD'si 4,30 4,28 4,33 4,25 4,31 4,29 4,32 ise ortalama 4,30, CV %0,6. Başka bir haftada 4,36 4,15 4,42 4,05 4,38 4,12 4,20 ise ortalama 4,24, CV %3,4: ortalama çok yakın, dalgalanma beş kat.

Bant

Kişinin kendi olağan aralığı

Sporcunun kendi ortalamasının iki yanında, standart sapma (SS) katlarıyla çizilen aralık. Ortalama bandın dışına çıkınca uyarı verilir; bant daraldıkça uyarı çoğalır, bunların bir kısmı yanlış alarmdır (sorun yokken çalan alarm).

Aynı cihaz, aynı protokol ve ortalama ile CV birlikte: tek günün sayısı yerine eğilim okunur.
Görsel · Aynı Ortalama, Farklı Hafta

Ortalamalar Yakın, Dalgalanma 5 Kat

4,004,104,204,304,404,50lnRMSSDPztSalÇarPerCumCmtPazSakin haftaort. 4,30 · CV %0,6PztSalÇarPerCumCmtPazDalgalı haftaort. 4,24 · CV %3,4
Destedeki Fatma örneği; ortalama, SS ve CV betikte hesaplandı (CV = SS ÷ ortalama × 100).
Ne anlama geliyor?İki haftanın ortalaması yalnız 0,06 farklı, ama dalgalı haftanın CV'si %3,4, sakin haftanınki %0,6. Tek başına ortalamaya bakan kondisyoner bu farkı görmez.
Yöntem Tartışması · Cihaz Geçerliği

Aynı PPG, Farklı Koşul: Laboratuvar Kaydı ile Saha Kaydı

Destenin başındaki Ben-David ve ark. (2026) bulgusu, her PPG kaydının kötü olduğu anlamına gelmez. Sonuç, ölçümün nasıl, nerede ve hangi KAD sayısıyla alındığına bağlıdır.
Plews ve ark. 2017

Telefon kamerası, dinlenik 5 dakika

29 sağlıklı kişi dinlenirken telefon kamerası (PPG), göğüs bandı ve EKG ile aynı anda ölçüldü. RMSSD farkları önemsiz düzeydeydi; tahmin hatası ortalama %6,35, EKG ile ilişki neredeyse tamdı (R = 1,00).

Dobbs ve ark. 2019

23 çalışmanın meta-analizi

Taşınabilir cihazlar EKG'den küçük bir sapma gösterdi (etki büyüklüğü 0,23; Hafta 2), ama çalışmalar arasında fark büyüktü. Hatayı cihaz markası değil; seçilen KAD sayısı, ölçüm pozisyonu ve cinsiyet değiştirdi. En büyük hata eğik masa / toparlanma pozisyonundaydı.

Ben-David ve ark. 2026

Sahada, her gün giyilen cihaz

Üç sezonluk günlük kayıtta PPG, RMSSD'yi ortalama 23 ms düşük ölçtü ve EKG'nin yakaladığı bozulmaların %17–57'sini 1,8–5,5 gün geç gördü. Kısa, sakin laboratuvar kaydındaki uyum sahaya kendiliğinden taşınmaz.

"Cihaz geçerli mi?" sorusu tek başına sorulmaz: hangi sayı, hangi pozisyon, hangi koşul için geçerli olduğu sorulur.
Önce Temel · Nabız, Anket, Hata Payı

Dinlenik Nabız, KAHT / HRR60, İyi Oluş Anketi ve TE

Kalbin hızı, sporcunun kendi söylediği ve her ölçümün taşıdığı hata payı: karar bu üçünü birlikte tartar.
Dinlenik · egzersiz nabzı

Sabah ve standart efor

Dinlenik nabız, sabah uzanırken dakikadaki atım sayısıdır. Alt maksimal egzersiz nabzı, her seferinde aynı orta eforda (ör. 4–5 dk koşu) ölçülen nabızdır. Aynı eforda nabız düşüyorsa aerobik gelişim, beklenmedik yükseliyorsa yorgunluk ya da hastalık akla gelir.

KAHT / HRR60

Nabız toparlanması (kalp atım hızı toparlanması)

Egzersiz bitince 60 saniye sonra nabzın ne kadar düştüğüdür (KAHT / HRR60: 60 saniyelik kalp atım hızı toparlanması). Veli sprint serisini 172 atım/dk ile bitirdi, 60 s sonra 140 oldu: KAHT = 172 − 140 = 32 atım/dk. Hafta 6'daki KAHR (rezerv) ile karıştırılmamalıdır.

İyi oluş anketi

Sporcunun kendi sözü

Sporcu her sabah uyku, yorgunluk, kas ağrısı, stres ve ruh hâlini kısa bir ölçekle puanlar. Örnek: beş maddeye 1–5 arası puan, toplam 25 üzerinden. Cihazın göremediğini sporcu söyler.

TE

Ölçümün kendi hata payı

TE (typical error, tipik hata), aynı kişi aynı koşulda tekrar ölçülünce ölçümden gelen oynamadır (Hafta 2). Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) yüksekliğinde TE %3 ise −%3'lük bir değişim ölçüm hatası düzeyindedir; değişim TE'yi ne kadar aşarsa gerçek olma ihtimali o kadar artar.

Hiçbir gösterge tek başına karar vermez; TE, değişimin gerçek olup olmadığını söyler.
Hafta 07 · Öğrenme Çıktıları

Bu Hafta Sonunda Yapabilmeniz Gerekenler

Her çıktı, haftanın sonundaki uygulama görevinde ölçülür.
  • KHS'den (karşı hareket sıçraması / CMJ) yükseklik, FT:CT ve RSImod hesaplayıp yorgunlukta neden farklı davrandıklarını açıklamak.
  • Sabah kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ölçüm protokolünü standartlaştırmak; RMSSD'yi temel metrik olarak gerekçelendirmek.
  • KAD'yi 7 günlük ortalama, CV ve bireysel bantla yorumlamak.
  • EKG ile PPG tabanlı ölçümün farkını ve giyilebilir cihaz "hazırlık puanlarının" sınırlarını tartışmak.
  • Nöromüsküler, otonom ve öznel veriyi birlikte okuyan bir karar kuralı yazmak.
KISIM 01

Nöromüsküler
Pencere

Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ): yükseklikten stratejiye.

Bölüm 1 · karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) Değişkenleri

Sıçrama Yüksekliği Korunurken Strateji Değişir

Cormack ve ark. (2008) Avustralya futbolunda sezon boyunca FT:CT'nin yükseklikten daha duyarlı olduğunu gösterdi; Gathercole ve ark. (2015) yorgunlukta zaman değişkenlerinin (ör. temas süresi, yani CT) belirgin uzadığını buldu. Örnek: aynı oyuncu, dinlenik ve yorgun.
DeğişkenDinlenikYorgunDeğişim
Uçuş süresi (FT)0,50 s0,49 s−%2
Sıçrama yüksekliği (g·FT²/8)30,7 cm29,4 cm−%4
Kasılma süresi (CT, yerden ayrılmaya kadar)0,80 s0,92 s+%15
FT:CT0,6250,533−%15
RSImod (yükseklik ÷ itiş süresi)0,380,32−%16

Ne anlama geliyor?

Yorgun oyuncu aynı yüksekliğe daha uzun ve daha yavaş bir itişle ulaşıyor. Yalnız yüksekliğe bakan kondisyoner "sorun yok" der; zaman değişkenleri ise stratejinin bozulduğunu gösterir. Kuvvet platformu ya da uçuş/temas süresini ölçen bir sistem gerekir.

Görsel · Hangi Değişken Kıpırdadı?

Yükseklik %4 Düştü, Strateji Göstergeleri %15–16 Değişti

−%20−%10%0+%10+%20Uçuş süresi (FT)−%2Yükseklik−%4İtiş süresi (CT)+%15FT:CT−%15RSImod−%16küçük değişim%10'dan büyük
Destedeki örnek tablodan (dinlenik ve yorgun aynı oyuncu); yüzdeler yuvarlanmamış değerlerle betikte hesaplandı. Cormack ve ark. (2008), Gathercole ve ark. (2015).
Ne anlama geliyor?Yorgun oyuncuda yükseklik yalnız −%4 değişirken itiş süresi +%15, FT:CT −%15 ve RSImod −%16 değişiyor. Yorgunluk önce 'nasıl sıçradığında' görünür.
Hızlı yoklama · 1 dakika

Hangi Değişken Daha Çok Söyler?

Maç sonrası 48. saatte bir oyuncunun karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) yüksekliği −%3, FT:CT −%14 değişti. Bu oyuncu için TE'ler: yükseklik %3, FT:CT %5.

DOĞRU CEVAP: A

Yükseklikteki değişim ölçüm hatası düzeyinde; FT:CT'deki düşüş hatanın yaklaşık üç katı. Nöromüsküler yorgunluk strateji değişimi olarak görülüyor.

Görsel · Hatanın Kaç Katı?

FT:CT Hatanın 2,8 Katı Değişti, Yükseklik Yalnız 1 Katı

0 × TE1 × TE2 × TE3 × TEhata düzeyiKHS yüksekliğideğişim −%3 · TE %31,0 × TEFT:CTdeğişim −%14 · TE %52,8 × TEKarar sırası: önce değişimi TE'ye böl, sonra yorumla.
Yoklamadaki değerler; oran = değişim ÷ oyuncuya özgü TE (Hafta 2).
Ne anlama geliyor?−%3'lük yükseklik değişimi ölçümün kendi oynaması kadar; FT:CT'deki −%14 ise hatanın neredeyse üç katı. Aynı sabah iki değişkenin anlattığı hikâye farklıdır.
Araştırma ne diyor? · KHS Değişkenleri

Yükseklik mi, Strateji mi? Dört Çalışmanın Sayıları

Destedeki dinlenik–yorgun oyuncu tablosu öğretim amaçlı bir örnektir. Dayandığı çalışmalar, gerçek sporcularda hangi KHS değişkeninin ne kadar değiştiğini gösterir.
Cormack ve ark. 2008

Avustralya futbolu, 22 maç

15 elit oyuncu sezon öncesinde ve sezon boyunca KHS yaptı. FT:CT, ölçüm günlerinin %60'ında belirgin düştü; düşüş %17,1'e kadar çıktı. FT:CT ile maç performansı arasında küçük bir ilişki vardı (r = 0,24).

Gathercole ve ark. 2015

Yorucu koşudan 0, 24, 72 saat sonra

11 takım sporcusu. Hemen sonra ortalama güç, tepe hız ve uçuş süresi çoğu sporcuda tekrar ölçüm hatasından (CV) büyük değişti. 24. saatte çoğu değişken başlangıca döndü; 72. saatte itişin süreleri hâlâ hatadan büyük uzamıştı.

Gathercole ve ark. 2015 · ragbi

6 hafta artan yük, 12 kadın oyuncu

Yük arttıkça uçuş süresi düştü (etki büyüklüğü −1,84), tepe kuvvete ulaşma süresi uzadı (+2,58). Etki büyüklüğü, değişimin grubun yayılımına oranıdır (Hafta 2): Cohen'in eşiklerine göre 0,2 küçük, 0,5 orta, 0,8'in üstü büyük sayılır. İyi oluş puanı da 3. haftada düştü.

Claudino ve ark. 2017

151 makalenin meta-analizi

Makalelerin %85,4'ü en iyi denemeyi, %13,2'si ortalamayı kullanmıştı. Yorgunluğu ve süperkompanzasyonu (Hafta 4) denemelerin ortalama yüksekliği daha iyi yakaladı. Diğer KHS değişkenlerinin duyarlılığı için daha çok çalışma gerektiğini yazdılar.

Ortak sonuç: yorgunlukta nasıl sıçrandığı (süreler, oranlar) yükseklikten daha çok değişebilir; her değişim kişinin TE'siyle karşılaştırılır.
Önce Temel · İzometrik Çekiş

IMTP: Sıçramadan Kuvvet Okumak

İzometrik orta uyluk çekişi (IMTP, isometric mid-thigh pull), sporcunun hareket etmeyen bir barı kuvvet platformu (Hafta 2) üzerinde olabildiğince güçlü çektiği testtir. İzometrik, kasın boyu değişmeden kasılması demektir.
Nasıl yapılır?

Sabit bar, uyluk ortası

Bar uyluğun ortası hizasında sabitlenir; diz ve kalça hafif bükülüdür (halterde ikinci çekişin başlangıcına benzer). Sporcu birkaç saniye en yüksek çabayla yukarı çeker; bar kıpırdamaz, platform yere basan kuvveti kaydeder.

Tepe kuvvet

En yüksek değer, newton

Tepe kuvvet (PF, peak force), çekiş boyunca ulaşılan en büyük kuvvettir. 1.603 N, yaklaşık 163 kg'lık bir kütlenin yere bastığı kuvvet kadardır (1.603 ÷ 9,81). Sıçrama olmadığı için iniş darbesi yoktur.

Kuvvet–zaman eğrisi

Kuvvet ne kadar hızlı geliyor?

Platform her anın kuvvetini çizer: kuvvet–zaman eğrisi. Eğrinin dikliği kuvvet gelişim hızıdır (KGH / RFD, rate of force development): ilk 200 ms'de 1.000 N artış = 5.000 N/s. Ragbi çalışmasında KHS'deki en yüksek KGH, iyi oluş puanıyla birlikte değişti (r = 0,32).

Pimenta ve ark. 2025

Maçtan 48 ve 72 saat sonra

73 genç futbolcu. 60 dakikadan fazla oynayanların tepe kuvveti 48. saatte %8,1, 72. saatte %6,2 düşüktü. Oynamayanlarda bile 72. saatte 1.603'ten 1.471 N'ye indi (−132 N, −%8,2): maçtan 2 gün sonraki antrenman da yordu.

Pimenta ve ark. (2025) örneğinde kuvvet kaybı GNSS ve sAZ yük sayılarıyla ilişkili çıkmadı: yük normal görünse de kuvvet testi kaybı gösterebilir. IMTP en yüksek çaba istediği için her sabah yapılması zordur.
Sade Dille · Nöromüsküler Pencere

Nöromüsküler Pencere Bir Bakışta

Sıçrama testi, sinir-kas sisteminin o günkü durumunu gösterir. Yüksekliğe ek olarak zamana da bakmak gerekir.
1 · Yükseklik yetmez

Aynı yükseklik, farklı yol

Yorgun oyuncu aynı yüksekliğe daha uzun itişle çıkar: örnekte itiş süresi 0,80 s'den 0,92 s'ye uzadı, yükseklik yalnız −%4 değişti.

2 · Zaman değişkenleri

FT:CT ve RSImod düşer

Örnekte FT:CT 0,625'ten 0,533'e (−%15), RSImod 0,38'den 0,32'ye (−%16) indi. Strateji bozulmuştur.

3 · Hata payı

Değişim hatayı aşmalı

Değişim TE'den büyükse ciddiye alınır: FT:CT'de −%14 (TE %5) gerçek bir değişime, yükseklikte −%3 (TE %3) ölçüm hatasına benzer.

Yabancı kelimeler

KHS / CMJ: çömelip sıçrama testi. FT: havada kalma süresi. CT: itiş süresi. RSImod: yüksekliğin itiş süresine oranı. TE: ölçümün tipik hata payı. Nöromüsküler yorgunluk: sinir-kas sisteminin kuvveti eskisi kadar hızlı üretememesi.

KISIM 02

Otonom
Pencere

Kalp atım değişkenliği (KAD / HRV), nabız toparlanması, cihazlar.

Bölüm 2 · Sabah kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) Protokolü

Doğru Ölçüm, Karar Kadar Önemli

Esco (2026): RMSSD; fizyolojik anlamı, güvenirliği, çok kısa kayıtlarla uyumu ve kendiliğinden solunumda sağlamlığı nedeniyle sahada temel metrik olarak önerilir. Plews ve ark. (2013) haftalık ortalama ve değişkenliği kullanmayı önerdi.
  • Zaman: uyanır uyanmaz, tuvaletten sonra, her gün aynı saatte.
  • Pozisyon: her gün aynı (sırtüstü ya da oturarak); pozisyon değişirse değerler değişir.
  • Süre: 1 dakika dengeleme + 1 dakika kayıt yeterli olabilir; aynı süre korunur.
  • Solunum: kendiliğinden, konuşmadan, telefona bakmadan.
  • Metrik: RMSSD'nin doğal logaritması (lnRMSSD); dağılımı normale yaklaştırır.
  • Cihaz: göğüs bandı (EKG) tercih; saat ya da yüzük (PPG) kullanılıyorsa hep aynı cihaz ve mutlak değerlerin EKG ile karşılaştırılmaması.
Bölüm 2 · Eğilimi Okumak

Tek Gün Değil: Ortalama ve Dalgalanma

Plews ve ark. (2013) elit dayanıklılık sporcularında 7 günlük lnRMSSD ortalamasını ve değişim katsayısını (CV) birlikte okumayı önerdi.
Olumlu

Kararlı ortalama, azalan CV

Yüke olumlu uyum; sistem sakin ve öngörülebilir.

Dikkat

Düşen ortalama, artan CV

Olumsuz uyum ve aşırı yüklenme riski: yük, uyku ve yaşam stresi gözden geçirilir. CV'nin yönü her vakada aynı değildir (Plews ve ark., 2012).

Bağlam

Yükselen ortalama, performans düşüyor

Parasempatik doygunluk ya da aşırı etkinlik olabilir (Le Meur ve ark., 2013).

Uygulama

Kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ile yönlendirilen antrenman

Kiviniemi ve ark. (2007): bant altındaki günlerde hafif antrenman; sabit programa göre benzer ya da biraz daha iyi aerobik gelişim.

Görsel · İki Sayı, Dört Bölge

Ortalama ve CV Birlikte: Dört Farklı Hikâye

7 günlük ortalama yükseliyor →← düşüyorCV artıyor ↑CV azalıyor ↓Olumlu uyumsistem sakin, yük iyi taşınıyorDikkatolumsuz uyum, zorlanma riskiBağlama bakperformans düşüyorsa doygunluk?İzleyavaş düşüş, uyku ve stres
Plews ve ark. (2013) ve Le Meur ve ark. (2013) yorumlarından şematik harita; "İzle" bölgesi öğretim amaçlı eklenmiştir.
Ne anlama geliyor?Düşen ortalamaya artan dalgalanma eşlik ediyorsa dikkat gerekir; ortalama düşerken CV'nin belirgin azaldığı vakalar da vardır (sonraki slayt). Yükselen ortalama genellikle iyidir, ama performans da düşüyorsa parasempatik doygunluk ihtimali akla gelir.
Araştırma ne diyor? · Kayan Ortalama

Tek Sabah r = −0,06, Haftalık Ortalama r = 0,72

Kayan ortalama, her gün en eski günü atıp yeni günü ekleyen 7 günlük ortalamadır. Plews ve ark. (2013, IJSPP) 9 haftalık antrenmana yanıt veren 10 koşucuda KAD değişimini performans değişimiyle bir kez tek günün, bir kez haftanın lnRMSSD'siyle karşılaştırdı.
−0,06 → 0,72

Aerobik hızla ilişki

Maksimal aerobik hızdaki değişim, tek günün lnRMSSD'siyle ilişkisizdi (r = −0,06); haftalık ortalamayla çok güçlü ilişkiliydi (r = 0,72). Aynı veri, okuma biçimi değişince başka hikâye anlattı.

≥ 3 gün

Haftada kaç ölçüm?

Plews ve ark. (2014) haftanın rastgele 1–7 gününün ortalamasını denedi. Yüklenme dönemindeki değişim 1 günle 0,20, 3 günle 0,49 SS göründü; 3 günden sonra kazanç düzleşti. Öneri: haftada en az 3 geçerli ölçüm.

2 sporcu · 77 gün

CV'nin yönü sabit değil

Plews ve ark. (2012) vakasında işlevsel olmayan aşırı yüklenmeye (İOAY / NFOR, Hafta 4) giren ve zona geçiren triatloncuda 7 günlük ortalama düşerken CV de belirgin azaldı. "Düşen ortalama, artan CV" tek kalıp değildir; ortalama düşerken azalan CV iyi işaret sayılmaz.

Tek sabahın sayısı gürültülüdür; en az 3 geçerli günün haftalık ortalaması ve CV'deki büyük değişim (artış ya da azalış) birlikte okunur.
Sahadan Örnek · Kayan Ortalama

Fatma'nın Kayan Ortalaması: Tek Kötü Gece mi, Gidişat mı?

Fatma'nın sakin haftası bitti (4,30 4,28 4,33 4,25 4,31 4,29 4,32; ortalama 4,30). Sonraki dört sabah için iki senaryo: her sabah en eski gün atılır, yeni gün eklenir, 7 günlük ortalama yeniden hesaplanır.
GünSenaryo 1: lnRMSSD7 günlük ort.Senaryo 2: lnRMSSD7 günlük ort.
84,054,264,124,27
94,314,274,084,24
104,304,264,104,21
114,294,274,064,18

Ne anlama geliyor?

Senaryo 1'de 8. gün çok düşük: 4,05, yani RMSSD yaklaşık 74 yerine 57 ms (%22 düşük); geç yatma ya da yolculuk gibi tek gecelik bir neden olabilir. Ortalama yalnız 0,04 iner ve orada kalır. Senaryo 2'de hiçbir gün 4,05 kadar düşük değil, ama ortalama dört gün üst üste iner (4,27 → 4,18): gidişat budur. Tek güne bakan kondisyoner Senaryo 1'de alarm verir, Senaryo 2'yi kaçırabilir.

Araştırma ne diyor? · 2021

KAD ile Yönlendirilen Antrenman: İki Meta-Analiz

Kiviniemi ve ark. (2007) tek bir çalışmaydı. Sonraki meta-analizler, günlük şiddeti sabah KAD'sine göre ayarlayan programları önceden yazılmış sabit programlarla karşılaştırdı. g ve SMD, etki büyüklüğü olarak okunur (Hafta 2).
Düking ve ark. 2021

8 çalışma, 198 katılımcı

KAD ile yönlendirilen gruplar çoğunlukla daha az orta ve yüksek şiddetli seans yaptı. Alt maksimal fizyolojik göstergelerde orta düzey yarar vardı (g = 0,30); performans (g = 0,08) ve VO₂zirve (g = 0,17) farkı küçük ve anlamsızdı. Performansta yanıt vermeyen sporcu daha azdı.

Manresa-Rocamora ve ark. 2021

Yöntem farkları hesaba katıldı

Yönlendirme, parasempatik KAD göstergelerini sabit programdan daha çok artırdı (SMD = 0,50). Maksimal aerobik kapasitede (0,20) ve dayanıklılık performansında (0,20) fark küçüktü, anlamlı değildi. Dinlenik nabızda fark yoktu (0,04).

Ne anlama geliyor?

Daha az zor gün, benzer kazanç

Kötü sabahlarda hafif çalışmak zor seans sayısını azaltıyor, grup ortalamasında performansı düşürmüyor. Kazanç daha çok bireyde: kötü yanıt veren sporcu azalıyor. Hangi KAD sayısının, sabit mi kayan mı ortalamanın kullanılacağı hâlâ açık sorudur.

İki meta-analizdeki çalışmalar dayanıklılık antrenmanıyla sınırlıdır; takım sporuna aktarırken bu akılda tutulur. VO₂zirve: testte ulaşılan en yüksek oksijen tüketimi (VO₂maks'a benzer, Hafta 6).
Performans Merkezi · Canlı

Altı Haftalık KAD / HRV Verisini Yorumlayın

1

"Aşırı yüklenme" örneği: son 7 gün ortalaması 4,16, bant 4,25–4,36; CV %1,2'den %4,4'e çıktı.

2

"Uyum" örneğine geçin: ortalama yükseliyor, CV değişmiyor. Yorum nasıl?

3

"Parasempatik doygunluk": ortalama bandın üstünde. Hangi ek bilgi olmadan karar veremezsiniz?

4

Bant genişliğini 0,5 SS yapın: kaç "bant dışı" gün eklendi? Yanlış alarm nedir?

KAD Eğilim Paneli (lnRMSSD)Yeni sekmede aç ↗
Görsel · Dar Bant, Çok Alarm

±0,5 SS'lik Bant Sakin Günlerin %62'sinde Çalar

%0%20%40%60sorun yokken bant dışı gün%61,7± 0,5 SS30 günde ≈ 19 gün%31,7± 1,0 SS30 günde ≈ 10 gün%13,4± 1,5 SS30 günde ≈ 4 gün%4,6± 2,0 SS30 günde ≈ 1 gün
Hesap: değerler normal dağıldığında ±k SS dışına çıkma olasılığı = 2·(1 − Φ(k)). Gerçek veride günler birbirine bağlı olduğundan oranlar biraz farklı olabilir.
Ne anlama geliyor?Bandı ±0,5 SS'ye daraltmak, hiçbir sorun yokken bile günlerin %62'sinde uyarı verir; ±2 SS'de bu oran %4,6'ya iner. Bant genişliği, kaçırılan sorun ile boşuna alarm arasındaki bir tercihtir. Bu oran tek günlük değer içindir; Hafta 2'deki 0,5 × SS kuralı 7 günlük ortalamaya uygulanır ve boşuna alarm çok daha azdır.
Bölüm 2 · Nabız Temelli Diğer Göstergeler

Dinlenik Nabız, Egzersiz Nabzı, Nabız Toparlanması

Buchheit (2014): nabız tabanlı göstergeler "hepsi aynı yere çıkan yollar" değildir; her biri farklı bir soruya cevap verir.
GöstergeNasıl ölçülür?Yorumu
Dinlenik nabızSabah, kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ile birlikteTek başına duyarlılığı sınırlı; hastalıkta ve sıcakta yükselir
Alt maksimal egzersiz nabzıStandart 4–5 dk'lık koşu ya da bisikletDüşüş aerobik gelişim; beklenmedik yükselme yorgunluk ya da hastalık
Nabız toparlanması (KAHT / HRR60: 60 saniyelik kalp atım hızı toparlanması)Egzersiz bitiminden 60 s sonraki nabız düşüşüHızlı toparlanma parasempatik geri dönüşü gösterir; aşırı yüklenmede da hızlanabilir
Egzersiz sonrası KAD / HRVStandart testten sonra 1–5 dkLaboratuvar dışı günlük izlemde uygulaması zor

Birlikte okuma

Nabız toparlanmasının hızlanması tek başına "iyi" demek değildir; işlevsel aşırı yüklenmede (İAY / FOR) da hızlanabilir. Performans ve iyi oluş olmadan yorumlanmaz.

Sahadan Örnek · Standart Koşu

Veli'nin 5 Dakikalık Koşusu: Egzersiz Nabzı ve Toparlanma

Buchheit (2014): en kullanışlı iki gösterge, sabah 5 dakikalık dinlenik KAD kaydı ile alt maksimal egzersiz nabzıdır (son 30–60 saniyenin ortalaması); her değişim ölçüm hatası ve en küçük anlamlı değişimle (SWC, Hafta 2) tartılır; sabah protokolündeki 1 dakikalık kayıt da RMSSD için yeterli olabilir, önemli olan sürenin her gün aynı kalmasıdır. Veli her pazartesi ısınmada 5 dakika 3,3 m/s (saatte 12 km) koşuyor; bu örnekte TE 2 atım/dk alındı.
HaftaSon 30 s ort. nabızDeğişimYorum
1162 atım/dk—Başlangıç
5156 atım/dk−6 (−%3,7), TE'nin 3 katıAynı hızda kalp daha az çalışıyor: aerobik gelişim olası
6163 atım/dk+7, TE'nin 3,5 katıBeklenmedik yükselme: iyi oluş, KHS ve hastalık belirtisine bakılır

Toparlanma da aynı eforla karşılaştırılır

Veli sprint serisini 172 atım/dk ile bitirip 60 s sonra 140'a indiğinde KAHT 32 idi. Başka gün daha hızlı koşup 180 ile bitirir, 60 s sonra 146 olursa KAHT 34 olur. Bu 2 atımlık "iyileşme" daha yüksek başlangıçtan gelir: oran olarak ikisi de yaklaşık %19 (32 ÷ 172, 34 ÷ 180). KAHT yalnız aynı bitiş eforundan sonra karşılaştırılır.

Hızlı yoklama · 1 dakika

Yüzüğün Puanına Güvenelim mi?

Oyuncunun akıllı yüzüğü (PPG) sabah "düşük hazırlık" dedi. Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) ve iyi oluş normal. Kulüp KAD'yi (kalp atım değişkenliği / HRV) göğüs bandıyla haftada iki gün ölçüyor.

DOĞRU CEVAP: A

Ben-David ve ark. (2026): PRV, EKG tabanlı KAD'den farklıdır ve olayları gecikmeli yakalar. Tek günlük tek gösterge yerine KHS, iyi oluş ve KAD eğilimi birlikte okunur. Not: haftada iki ölçüm, Plews ve ark.'nın (2014) önerdiği haftada en az 3 geçerli günün altındadır; kulübün kendi KAD eğilimi de zayıf kalır.

Sade Dille · Otonom Pencere

Otonom Pencere Bir Bakışta

Sabah kalp ritmi, otonom sinir sisteminin durumunu yansıtır; ama yalnızca standart ölçüm ve eğilimle okunursa.
1 · Standart ölçüm

Aynı koşul, aynı sayı dili

Her sabah aynı saat, aynı pozisyon, aynı süre, aynı cihaz. Koşul değişirse sayı da değişir.

2 · Eğilim

Tek gün değil, hafta

7 günlük lnRMSSD ortalaması ve CV birlikte okunur. Ortalama düşüyor, CV artıyorsa dikkat gerekir; ortalama düşerken CV'deki belirgin azalış da gözden kaçırılmaz.

3 · Cihaz ve nabız

Yüzük kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) ölçmez, PRV ölçer

PPG tabanlı PRV, EKG tabanlı KAD'den farklıdır; hep aynı cihaz kullanılır. Nabız toparlanmasının hızlanması da tek başına "iyi" demek değildir.

Yabancı kelimeler

KAD / HRV: atımlar arası sürenin oynaklığı. RMSSD: bu oynaklığın bir ölçüsü. lnRMSSD: RMSSD'nin doğal logaritması. CV: dalgalanmanın ortalamaya oranı (%). PPG: ışıkla nabız dalgası okuma. PRV: nabız dalgası değişkenliği. KAHT / HRR60: egzersiz sonrası 60 saniyelik nabız düşüşü. Parasempatik: kalbi yavaşlatan sinir kolu.

KISIM 03

Birlikte
Karar

Göstergeleri birleştirmek.

Bölüm 3 · Karar Matrisi

Üç Pencere, Tek Karar

Örnek bir sabah karar matrisi. Eşikler bireysel referansa (Hafta 2) göre önceden yazılır ve antrenörle birlikte belirlenir.
KHS / CMJ (FT:CT)KAD / HRV (7 gün ort.)İyi oluşOlası yorum ve karar
NormalNormalNormalPlanlanan antrenman
DüşükNormalAğrı yüksekPeriferik (kas) yorgunluk: sıçrama ve sprint hacmini azalt, aerobik iş sürebilir
NormalDüşük ve CV artmışUyku / stres kötüOtonom ve yaşam stresi: yoğunluğu azalt, sporcuyla konuş
DüşükDüşükKötüBirikmiş yorgunluk: hafif gün; sürerse Hafta 4 değerlendirmesi
NormalTek gün düşükNormalTek gün gürültü olabilir: planlı antrenman, ertesi gün tekrar bak

İlke

Karar için en az iki bağımsız göstergenin aynı yönde işaret vermesi aranır. Tek göstergeli kural, yanlış alarmları ve sporcunun güven kaybını artırır.

Görsel · Karar Kuralı

Tek İşaret İzlenir, İki İşaret Karar Değiştirir

KHS · FT:CTbireysel eşiğe göreKAD · 7 gün ort.bireysel eşiğe göreİyi oluşbireysel eşiğe göreKaç göstergeişaret veriyor?0 işaretPlanlanan antrenman1 işaretPlanlı devam, yarın tekrar bak2 ya da 3 işaretYükü azalt, sporcuyla konuş
Destedeki karar matrisinin ilkesinden şematik akış; eşikler bireysel referansa göre önceden yazılır.
Ne anlama geliyor?Tek bir göstergenin kötü sabahı çoğu zaman gürültüdür; aynı yönde iki bağımsız işaret varsa plan değişir. Kural önceden yazılırsa kararlar sporcudan sporcuya tutarlı olur.
Sade Dille · Birlikte Karar

Birlikte Karar Bir Bakışta

Nöromüsküler, otonom ve öznel veri yan yana konur; karar, göstergelerin birlikte verdiği tabloya göre kurulur.
1 · İki gösterge

Aynı yöne işaret

Karar için en az iki bağımsız göstergenin aynı yönde işaret vermesi aranır.

2 · Desenler

Kombinasyon ne diyor?

Sıçrama düşük, kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) normal, ağrı yüksek: kas yorgunluğu, sıçrama ve sprint hacmi azaltılır. Sıçrama normal, KAD düşük ve CV artmış, uyku kötü: yoğunluk azaltılır.

3 · Tek gün gürültü

Hemen alarm verme

Yalnız KAD tek gün düşük, diğerleri normal: planlı antrenman, ertesi gün tekrar bakılır.

Yabancı kelimeler

Karar matrisi: göstergelerin yan yana yazılıp karşılarına karar konduğu tablo. Eşik: kararı değiştiren sınır değer. İyi oluş: sporcunun kendi bildirimi. Yanlış alarm: sorun yokken verilen uyarı. Birikmiş yorgunluk: günlerce üst üste binen yorgunluk.

KISIM 04

Uygulama

Mitler, eşli çalışma, görev ve tartışma.

Mit mi, Gerçek mi?

Sahada Duyacağınız Dört Cümle

Her birine bu haftanın kavramlarıyla cevap verin.
Mit

"Sıçrama yüksekliği aynıysa oyuncu yorgun değildir."

Yükseklik korunurken FT:CT ve RSImod düşebilir: strateji değişmiştir (Gathercole ve ark., 2015).

Mit

"Akıllı saatin KAD'si (kalp atım değişkenliği / HRV) EKG ile aynıdır."

Ben-David ve ark. (2026): PPG tabanlı RMSSD ortalama 23 ms düşük ve olayları gecikmeli yakaladı.

Kısmen

"KAD yükselirse sporcu toparlanmıştır."

Çoğu zaman evet; ama aşırı yüklenmede parasempatik aşırı etkinlik de KAD'yi yükseltebilir.

Gerçek

"KAD tek gün değil, eğilimle okunur."

Plews ve ark. (2013): 7 günlük ortalama ve CV birlikte.

Eşli uygulama · 12 dakika

Sıra Sizde: Sabah İzleme Protokolü Yazın

İkişerli çalışın. 20 kişilik bir takım için sabah izleme protokolü tasarlayın; toplam süre 10 dakikayı geçmesin.
3 dk

Kalp atım değişkenliği (KAD / HRV)

Kim, ne zaman, hangi cihaz ve pozisyonla ölçecek?

→
3 dk

Karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ)

Hangi değişkeni, kaç denemeyle, hangi günlerde?

→
3 dk

İyi oluş

Kaç soru, nasıl toplanacak?

→
3 dk

Karar

İki göstergenin birlikte işaret verdiği bir karar kuralı yazın.

Sabah izlemesi, standart protokol ve birlikte okuma kadar değerlidir.
Performans Merkezi'nde Uygula

Bu Haftanın Araçları

Nöromüsküler ve otonom izleme için.
Hafta 07 · Uygulama Görevi

Görev: İki Haftalık Sabah İzlemesi

Gelecek derse kadar, bireysel. Kendinizi ya da bir sporcuyu 14 gün izleyin.

1. Veri

  1. Her sabah aynı protokolle kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) (uygulama ya da göğüs bandı) kaydedin; cihazın PPG mi EKG mi olduğunu yazın.
  2. Haftada 2–3 gün karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) ölçün (3 deneme, ortalama); mümkünse FT:CT.
  3. Her sabah beş maddelik iyi oluş anketi.

2. Yorum

  1. KAD eğilim paneliyle 7 günlük ortalama ve CV'yi yorumlayın.
  2. Karar matrisine göre her gün için bir karar yazın.
  3. Tek göstergeli kararla birlikte okuma arasındaki farkı tartışın.
Uygulama Görevi · Puanlama Rubriği

Görevinizi Nasıl Değerlendireceksiniz?

Her ölçüt 0–2 puan: 0 eksik, 1 gelişiyor, 2 yetkin; toplam 8. Önce kendi görevinizi, sonra bir arkadaşınızınkini puanlayın.
Ölçüt1 · Gelişiyor2 · Yetkin
ProtokolÖlçüm yapılmış.Zaman, pozisyon, süre, cihaz türü standart ve kayıtlı.
KAD / HRVGünlük değerler verilmiş.7 günlük ortalama, CV ve bant doğru yorumlanmış.
KHS / CMJYükseklik verilmiş.Zaman değişkenleri ve ölçüm hatasıyla yorumlanmış.
KararTek göstergeye dayalı.En az iki göstergeyi birleştiren gerekçeli karar kuralı.

Akran değerlendirmesi

Arkadaşınızın görevine bir güçlü yön ve bir somut geliştirme önerisi yazın. Puan, önerinin gerekçesini göstermek içindir.

Tartışma · Sınıfta 15 Dakika

"Hazırlık Puanı 60'ın Altındaysa Antrenman Yok"

Bir kulüp, oyunculara akıllı yüzük dağıttı ve "hazırlık puanı 60'ın altındaysa yüksek şiddetli antrenmana girilmez" kuralı koydu. Oyuncular puanlarını paylaşıyor; bazıları puanı yükseltmek için ölçüm öncesi uzun süre uzanıyor.
1 · Ölçüm

Puan ne?

Algoritma bilinmiyor; PPG tabanlı. Kararın geçerliği ne kadar?

2 · Davranış

Oyun

Sporcular göstergeyi yönetmeye başlarsa veri ne olur?

3 · Tasarım

Daha iyi kural

Aynı cihazla daha güvenilir bir karar sistemi nasıl kurulur?

Kulüp yönetimi

"Teknoloji nesneldir; kararları insan önyargısından kurtarır."

VS

Sizin cevabınız

Ölçüm yöntemi, eğilim ve birlikte okumaya dayanan iki cümle.

Çıkış kontrolü · 2 soru

Aklınızda Ne Kaldı?

1. Yorgun bir oyuncunun karşı hareket sıçraması (KHS / CMJ) yüksekliği korunurken hangisi düşebilir?

DOĞRU CEVAP: C

Aynı yükseklik daha uzun itişle elde edilir.

2. Ben-David ve ark. (2026): PPG tabanlı RMSSD, EKG'ye göre nasıldı?

DOĞRU CEVAP: A

81 ile 104 ms; olayları 1,8–5,5 gün gecikmeli yakaladı.

Kendini Sına

Soru Seti

Her soruda cevaptan sonra açıklama açılır.
Hafta 07 · Özet

Akılda Kalması Gerekenler

  • Yorgunluk merkezi, periferik ve otonom boyutlarda farklı hızlarla oluşur; tek pencere yetmez.
  • KHS'de (karşı hareket sıçraması / CMJ) yükseklik korunurken FT:CT ve RSImod düşebilir: zaman değişkenleri yorgunluğa daha duyarlıdır.
  • Sabah kalp atım değişkenliği (KAD / HRV) standart protokolle ölçülür; lnRMSSD'nin 7 günlük ortalaması ve CV'si birlikte okunur.
  • PPG tabanlı PRV, EKG tabanlı KAD'den farklıdır; mutlak değerler karıştırılmaz, aynı cihazla izlenir.
  • Karar için en az iki bağımsız göstergenin aynı yönde işaret vermesi aranır.
Görsel · Haftanın Tek Sayfası

Sıçrama ve Kalp Ritmini Birlikte Okumak

Nöromüskülerh = g·FT²/810 ms ≈ 1,2 cmStratejiFT:CT ve RSImod düşerOtonomRMSSDkomşu farkların kök ort.Eğilim7 gün ort. + CVCihazPPG ≠ EKGRMSSD 81'e karşı 104 msAynı cihazmutlak değer karışmazKararTE ile böldeğişim hatayı aşmalıİki işarettek gün gürültüTek günün sayısı değil, eğilim ve birlikte okuma.
Haftanın özeti; kaynaklar ilgili slaytlarda.
Ne anlama geliyor?Soldan sağa: kas ne söylüyor, kalp ne söylüyor, cihaz neyi ölçüyor ve karar nasıl kuruluyor?
Kaynaklar

Bu Haftanın Kaynakları

  1. Ben-David K, Kantrowitz AB, Morris M, ve ark. Pulse rate variability is not the same as heart rate variability: implications for sports performance and injury prevention. Sports Med Open. 2026;12(1):68.
  2. Esco MR. A narrative review of HRV metric selection for applied monitoring: RMSSD as the default metric for sport and exercise. J Funct Morphol Kinesiol. 2026;11(3):304.
  3. Plews DJ, Laursen PB, Stanley J, Kilding AE, Buchheit M. Training adaptation and heart rate variability in elite endurance athletes: opening the door to effective monitoring. Sports Med. 2013;43(9):773-781.
  4. Kiviniemi AM, Hautala AJ, Kinnunen H, Tulppo MP. Endurance training guided individually by daily heart rate variability measurements. Eur J Appl Physiol. 2007;101(6):743-751.
  5. Buchheit M. Monitoring training status with HR measures: do all roads lead to Rome? Front Physiol. 2014;5:73.
  6. Cormack SJ, Newton RU, McGuigan MR, Cormie P. Neuromuscular and endocrine responses of elite players during an Australian rules football season. Int J Sports Physiol Perform. 2008;3(4):439-453.
  7. Gathercole R, Sporer B, Stellingwerff T, Sleivert G. Alternative countermovement-jump analysis to quantify acute neuromuscular fatigue. Int J Sports Physiol Perform. 2015;10(1):84-92.
  8. Claudino JG, Cronin J, Mezêncio B, ve ark. The countermovement jump to monitor neuromuscular status: a meta-analysis. J Sci Med Sport. 2017;20(4):397-402.
  9. Le Meur Y, Pichon A, Schaal K, ve ark. Evidence of parasympathetic hyperactivity in functionally overreached athletes. Med Sci Sports Exerc. 2013;45(11):2061-2071.
  10. Roediger HL, Karpicke JD. Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychol Sci. 2006;17(3):249–255.
Kaynaklar · 2

Ek Kaynaklar: Kayan Ortalama, Cihazlar, Kuvvet Testi

  1. Plews DJ, Laursen PB, Kilding AE, Buchheit M. Heart rate variability in elite triathletes, is variation in variability the key to effective training? A case comparison. Eur J Appl Physiol. 2012;112(11):3729-3741.
  2. Plews DJ, Laursen PB, Kilding AE, Buchheit M. Evaluating training adaptation with heart-rate measures: a methodological comparison. Int J Sports Physiol Perform. 2013;8(6):688-691.
  3. Plews DJ, Laursen PB, Le Meur Y, ve ark. Monitoring training with heart rate-variability: how much compliance is needed for valid assessment? Int J Sports Physiol Perform. 2014;9(5):783-790.
  4. Plews DJ, Scott B, Altini M, ve ark. Comparison of heart-rate-variability recording with smartphone photoplethysmography, Polar H7 chest strap, and electrocardiography. Int J Sports Physiol Perform. 2017;12(10):1324-1328.
  5. Dobbs WC, Fedewa MV, MacDonald HV, ve ark. The accuracy of acquiring heart rate variability from portable devices: a systematic review and meta-analysis. Sports Med. 2019;49(3):417-435.
  6. Düking P, Zinner C, Trabelsi K, ve ark. Monitoring and adapting endurance training on the basis of heart rate variability monitored by wearable technologies: a systematic review with meta-analysis. J Sci Med Sport. 2021;24(11):1180-1192.
  7. Manresa-Rocamora A, Sarabia JM, Javaloyes A, Flatt AA, Moya-Ramón M. Heart rate variability-guided training for enhancing cardiac-vagal modulation, aerobic fitness, and endurance performance: a methodological systematic review with meta-analysis. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(19):10299.
  8. Gathercole R, Sporer B, Stellingwerff T. Countermovement jump performance with increased training loads in elite female rugby athletes. Int J Sports Med. 2015;36(9):722-728.
  9. Pimenta R, Cunha L, Nakamura FY. Impact of post-match fatigue on peak force in elite youth soccer players: analysis of 48 to 72 hours post-match using the isometric mid-thigh pull exercise. Biol Sport. 2025;42(4):145-152.
Prof. Dr. İzzet İNCE · AYBÜ Spor Bilimleri Fakültesi · Hafta 7 — Nöromüsküler ve Otonom Yorgunluk