ANTRENMAN MONİTÖRİZASYONU · HAFTA 11

Bireysel Sporlarda
İzleme

Tek sporcu, kendi normu, doğrudan ölçülebilen performans: izlemenin en kişisel hâli.
Prof. Dr. İzzet İNCE
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · Spor Bilimleri Fakültesi
Antrenörlük Eğitimi Bölümü · 2026–2027
Önce Temel · Kadans, Nabız Kayması, Aerobik Ayrışma

Aynı İş İçin Kalp Giderek Daha Fazla Çalışır

Ali bisikletle 60 dakika boyunca hep 200 watt basıyor. İlk yarıda nabzı 140, ikinci yarıda 152. Güç aynı kaldı, ama aynı işi görmek için kalp artık daha sık atıyor. Dayanıklılık izlemesinin ilk işareti bu farktır.
Kadans

Pedalın dakikadaki tur sayısı

Birimi dev/dk. Ali ilk yarıda 90, ikinci yarıda 86 ile sürdü: 4 dev/dk düşüş. Bacaklar yorulunca pedal çevirme temposu da düşebilir.

Nabız kayması

Güç sabitken nabız yükselir

Tarif: ikinci yarı nabzından ilk yarı nabzını çıkar, ilk yarı nabzına böl. (152 − 140) ÷ 140 = %8,6.

Verim oranı (EF)

Nabız başına üretilen iş

Tarif: gücü nabza böl. İlk yarı 200 ÷ 140 = 1,43; ikinci yarı 200 ÷ 152 = 1,32. Sayı düştüyse kalp aynı iş için daha çok çalışıyor demektir.

Aerobik ayrışma

Verimin yüzde kaç düştüğü

Tarif: ilk EF'den ikinciyi çıkar, ilk EF'ye böl, 100 ile çarp. Yuvarlamadan hesaplanınca (1,4286 − 1,3158) ÷ 1,4286 = %7,9.

Nabız kayması %8,6, aerobik ayrışma %7,9: ikisi yakın ama aynı sayı değil.
Görsel · Aynı İş, Artan Nabız

Güç Sabit, Nabız %8,6 Kaydı

1301401501601700102030405060dknabız (atım/dk)güç: 60 dakika boyunca sabit 200 W1. yarı ort. 1402. yarı ort. 152Nabız kayması%8,6(152 − 140) ÷ 140Verim oranı (EF)1,43 → 1,32güç ÷ nabızAerobik ayrışma%7,9(EF₁ − EF₂) ÷ EF₁Kadans90 → 86−4 dev/dk
Öğretim amaçlı örnek: Ali'nin sayıları (200 W, nabız 140 → 152, kadans 90 → 86) önceki slayttan; 5 dakikalık ara değerler bu ortalamaları verecek biçimde kurgulandı.
Ne anlama geliyor?Aynı 200 watt için kalp ikinci yarıda daha sık atıyor: verim oranı düşüyor, ayrışma %7,9. Uzun seansta bu iki sayı dayanıklılığın ilk işaretidir.
Bugün

Dersin Yol Haritası

Uzun bisiklet eforunda kadans, nabız kayması ve aerobik ayrışma ilişkisini gösteren güncel bir çalışmadan başlıyoruz; bireysel sporlarda izlemenin farkını, spora özgü ölçümleri, dayanıklılığı, algı farkını ve kilolu sporları görüp uzun bir seansı canlı çözümlüyoruz.
01

Bireysel sporun farkı

02

Spora özgü ölçümler

03

Kritik güç ve hız

04

Dayanıklılık (durability)

05

Canlı: aerobik ayrışma

06

Algı farkı ve kilolu sporlar

Bugünün sonunda bir bireysel sporcunun izleme planını kendi normu ve spora özgü ölçümlerle kurabileceksiniz.
Önce Temel · Eşik, Tavan ve Test Göstergeleri

Laktat Eşiği, VO₂maks, FTP ve CSS Ne Söyler?

Dört sayı da dinlenik bir testte ölçülen kapasiteyi anlatır. Nasıl okunduklarını bilmeden "testim iyi ama yarışta çöküyorum" cümlesi anlaşılmaz.
Laktat eşiği

Yorgunluk birikiminin başladığı tempo

Laktat, kasın çalışırken ürettiği bir yan üründür. Veli 14 km/sa tempoda laktatı dengede tutuyor; 15 km/sa tempoda hızla birikiyor. Eşiği yaklaşık 14 km/sa.

VO₂maks

Oksijen kullanımının tavanı

Vücudun dakikada, kilo başına kullanabildiği en yüksek oksijen miktarı (ml/kg/dk). Ayşe'nin değeri 55 ise her kilosu için dakikada en fazla 55 ml oksijen kullanabilir (örnek sayı).

FTP (fonksiyonel eşik gücü)

Yaklaşık bir saat tutulan güç

Ali'nin FTP'si 250 W ise yaklaşık bir saat 250 W basabilir. Barsumyan çalışmasındaki efor bunun %75'iydi: 250 W'lık bir sporcu için 187,5 W. (Çalışmanın ayrıntısı birkaç slayt sonra, "Kadans Düşüyorsa Yorgunluk Artıyor mu?" slaytında.)

CSS (kritik yüzme hızı)

Uzun süre tutulan en hızlı tempo

Tarif: mesafe farkını süre farkına böl. Fatma 400 m'yi 360 s, 200 m'yi 170 s yüzdü: 200 ÷ 190 = 1,05 m/s; 100 m için yaklaşık 95 s (1:35).

Dördü de dinlenik testtir; uzun eforun sonunda ne kadar korunduğunu göstermez.
Bu Haftanın Dünyası · Maratona 8 Hafta

"Eşik Testim Harika, Ama Son 10 km'de Çöküyorum"

Bir maratoncunun laboratuvar testinde laktat eşiği ve VO₂maks değerleri geçen yıldan iyi. Ancak uzun koşularda 25. kilometreden sonra aynı tempoda nabzı belirgin yükseliyor ve tempo düşüyor. Antrenörü yalnız dinlenik test sonuçlarına bakıyor.

Görünen

Dinlenik hâlde ölçülen güçlü bir fizyolojik profil.

Görünmeyen

Profilin uzun eforda ne kadar korunduğu: dayanıklılık (durability), nabız kayması ve ayrışma.

Bu haftanın sorusu

Bireysel sporcuda izleme, test ile yarış arasındaki boşluğu nasıl kapatır?

Önce Temel · İlişkiyi ve Güveni Sayıya Çevirmek

b, r ve ICC Ne Anlama Gelir?

Sonraki slaytta iki değişkenin birlikte değişmesini anlatan sayılar (b, r) var; sonrasında bir ölçümün tekrarlanabilirliğini anlatan ICC geliyor. Üçü de birer cetveldir; büyüklüğünü okumayı bilmek gerekir.
b (eğim)

Bir birim değişince ötekinin değişimi

Ali'nin pedal devri dakikada 1 düştüğünde nabız kayması ortalama %0,61 artıyorsa b = 0,61. 5 dev/dk düşüşte beklenen artış yaklaşık %3,05 (0,61 × 5).

r (korelasyon)

Ne kadar birlikte değişiyorlar?

−1 ile +1 arasında bir sayıdır; 0 ilişki yok demektir. Yaygın sınırlar: 0,1 küçük, 0,3 orta, 0,5 büyük. r = 0,38 orta bir ilişkidir. Karesi (0,38² = 0,14) farkın yalnız yaklaşık %14'ünün birlikte değiştiğini, kalanın başka etkenlerden geldiğini söyler.

ICC

Tekrar ölçümde sıralama korunuyor mu?

0 ile 1 arasındadır; 0,5 altı zayıf, 0,75 üstü iyi sayılır (Koo ve Li, 2016). Dört koşucunun tepe hızı iki ölçümde aynı sırada kalırsa ICC 0,99'a yakın; VO₂maks değişimi iki ölçümde sıra değiştirirse 0,25 civarı çıkar (örnek veriler).

Araştırma ne diyor? · 2026

Kadans Düşüyorsa Yorgunluk Artıyor mu?

Barsumyan ve ark. (2026) 17 antrenmanlı bisikletçiyi beş ay boyunca her ay aynı 60 dakikalık eforda (fonksiyonel eşik gücünün %75'i) izledi: 85 eşleştirilmiş gözlem.
b = 0,61

Kadans ↔ nabız kayması

İkinci yarıda kadansın her 1 dev/dk düşüşü nabız kaymasında %0,61 artışla ilişkili.

b = 0,58

Kadans ↔ aerobik ayrışma

Her 1 dev/dk düşüş ayrışmada %0,58 artış; r = 0,38.

Basit ve ucuz

Pratik anlamı

Kadans izleme, akut yorgunluğun invazif olmayan bir göstergesi olabilir.

Jaén-Carrillo ve ark. (2026): performansı eşleştirilmiş kadın koşucular 3 saatlik koşuda erkeklerden daha dayanıklıydı (zamana karşı test düşüşü −%1 ile −%10).
Görsel · İki Çalışmanın Sayıları

Kadans 5 Devir Düşerse Nabız Kayması ≈ %3 Artar

%0%1%2%3%4%5012345678dev/dkikinci yarıdaki artışkadans düşüşü →5 dev/dk → %3,055 dev/dk → %2,90nabız kayması (b = 0,61; r = 0,40)aerobik ayrışma (b = 0,58; r = 0,38)3 saatlik koşuda zamana karşıtest performansındaki düşüş−%1Kadınkoşucular−%10Erkekkoşucular
Barsumyan ve ark. (2026): 17 bisikletçi, 85 eşleştirilmiş gözlem; eğimler (b) doğrusal karma modelden. Jaén-Carrillo ve ark. (2026): performansı eşleştirilmiş 11 kadın, 11 erkek koşucu.
Ne anlama geliyor?Eğim küçük görünür ama birikir: 5 devirlik düşüş nabız kaymasında yaklaşık %3 fark demektir. r = 0,40 ise ilişki ortadır; kadans tek başına yorgunluğu kanıtlamaz, eşlik eden bir işarettir.
Geri Getirme · 5 Dakika

Önceki Haftalardan Ne Kaldı?

Notlara bakmadan cevapları bir kâğıda yazın, sonra açın. Hatırlamaya çalışmak, yeniden okumaktan daha kalıcı öğrenme sağlar (Roediger ve Karpicke, 2006).
Hafta 10

Olay nadirse tek göstergeli kuralın uyarıları neden çoğunlukla yanlıştır?

Cevabı göster

Yorgun olmayan çok sayıda günden gelen yanlış alarmlar birikir; pozitif kestirim değeri düşer.

Hafta 6

Nabız tabanlı antrenman dürtüsü (TRMP / TRIMP) hangi uyumu izlemede güçlüdür?

Cevabı göster

Dayanıklılık uyumu (VO₂maks, eşik hızları).

Hafta 3

Taperda hangi değişken korunur?

Cevabı göster

Şiddet ve sıklık; hacim azaltılır.

Önce Temel · Dört Kavram

Kritik Güç, Dayanıklılık, Algı Farkı, n = 1

Bireysel sporda performans çoğu zaman doğrudan ölçülür (saniye, kilo, watt); izleme bu yüzden tek sporcunun zaman içindeki değişimine odaklanır.

Kritik güç / hız

Uzun süre sürdürülebilen en yüksek metabolik denge sınırı; W′ (D′) bunun üstündeki sınırlı enerji. D′, aynı yedeğin koşu ve yüzmede metre olarak ifadesidir.

Dayanıklılık (durability)

Fizyolojik profilin uzun eforda ne kadar korunduğu; dinlenik testin göremediği boyut (Maunder ve ark., 2021).

Algı farkı

Antrenörün planladığı zorluk ile sporcunun yaşadığı zorluk arasındaki fark.

n = 1 yaklaşımı

Sporcunun kendi geçmişi referanstır; grup normu yalnız yön verir.

Hafta 11 · Öğrenme Çıktıları

Bu Hafta Sonunda Yapabilmeniz Gerekenler

Her çıktı, haftanın sonundaki uygulama görevinde ölçülür.
  • Dayanıklılık, kuvvet ve kilolu sporlarda izlenecek başlıca değişkenleri seçmek.
  • Kritik güç ya da hız ile antrenman bölgelerini bağlamak.
  • Uzun seansta aerobik ayrışmayı ve nabız kaymasını hesaplayıp dayanıklılığı yorumlamak.
  • Antrenör–sporcu algı farkını ölçmek ve programlamada kullanmak.
  • Kilolu sporlarda kilo ve sıvı yönetimini güvenli izlemek.
KISIM 01

Bireysel Sporun
Farkı

Spora özgü ölçümler.

Önce Temel · Yükü Sayıya Çevirmek

Dış Yük, İç Yük, sAZ / sRPE ve TSS

Sonraki tablo her spor için dış yük ve iç yük ayrı sütunlarda veriyor. İkisini ayırmak, aynı antrenmanın iki sporcuda neden farklı yük bıraktığını açıklar.
Dış yük ve iç yük

İş ile işin bedene maliyeti

Dış yük sporcunun yaptığı iştir (mesafe, watt, kilo). İç yük bu işin bedene maliyetidir (nabız, zorluk algısı). Selim ve Veli aynı 10 km'yi 50 dakikada koştu; Selim'in nabzı 150, Veli'nin 172. Dış yük aynı, iç yük Veli'de daha fazla.

sAZ (seans algılanan zorluk)

Sporcuya sorarak ölçülen yük

Seanstan yaklaşık 30 dakika sonra "bu seans 0–10 arası kaç zordu?" diye sorulur. Tarif: puanı seans dakikasıyla çarp. Ayşe 60 dakikalık seansa 6 verdi: 6 × 60 = 360 keyfi birim (KB / AU).

TSS (antrenman stres puanı)

Bisiklette yük sayısı

Bir saat boyunca tam FTP'de sürmek 100 puandır. Ali'nin FTP'si 250 W; bir saat sabit 200 W basarsa şiddet oranı 200 ÷ 250 = 0,8; TSS = 1 saat × 0,8 × 0,8 × 100 = 64. Dalgalı güçte 200 yerine normalized power (NP) kullanılır: dalgalanmanın ek maliyetini hesaba katan ortalama.

Aynı dış yük, farklı iç yük: izleme ikisine birlikte bakar.
Önce Temel · Halterde Dört Ölçü

Tonaj, 1TM, RIR ve Bar Hızı

Halter ve powerlifting satırında dört kısa terim geçiyor. Her biri barın ne kadar ağır, ne kadar zor ve ne kadar hızlı kalktığını ayrı bir yerden anlatır.
Tonaj

Kaldırılan toplam ağırlık

Tarif: set × tekrar × kilo. Kerem squatta 4 set × 5 tekrar × 100 kg = 2.000 kg kaldırdı.

1TM (1 tekrar maksimum)

Bir kez kaldırılabilen en ağır yük

Her gün denenmez, tekrarlı setten tahmin edilir. Kerem 100 kg ile 5 tekrar yaptıysa yaygın bir tahmin denklemi (Epley) yaklaşık 117 kg verir.

RIR (depoda kalan tekrar)

Set bitince geriye ne kaldı?

"Kaç tekrar daha yapabilirdim?" sorusunun cevabı. Kerem 100 kg ile 5 tekrar yaptı, 3 tekrar daha yapabilirdi: RIR 3. RIR 0, set tükenmeye kadar gitti demektir.

Bar hızı ve hız kaybı

Barın kalkış hızı (m/s)

İlk tekrar 0,80, beşinci tekrar 0,64 m/s ise hız kaybı (0,80 − 0,64) ÷ 0,80 = %20. Farklı yüklerde hız ölçülüp çizilirse yük–hız profili çıkar: ağırlık arttıkça bar yavaşlar.

Bölüm 1 · Spora Özgü İzleme

Hangi Sporda Hangi Ölçüm?

Bireysel sporlarda dış yük çoğu zaman doğrudan ve doğru ölçülür; iç yük ve yanıt ölçümleriyle birlikte okunur.
SporDış yükİç yük / yanıtPerformans göstergesi
KoşuTempo, mesafe, eğimNabız, seans algılanan zorluk (sAZ / sRPE), ayrışmaKritik hız, yarış süresi
BisikletGüç (W), TSSNabız, sAZ, kadansKritik güç, FTP
YüzmeMesafe, tempo, kulaç sayısısAZ, nabız, laktatKritik yüzme hızı (CSS)
Halter, powerliftingTonaj, bar hızıAlgılanan zorluk (AZ / RPE), RIR, hız kaybı1TM tahmini, yük–hız profili
Dövüş sporlarıRaunt sayısı, eşleşme süresisAZ, nabız, kilo, sıvıKavrama kuvveti, özel testler

Ne anlama geliyor?

Bireysel sporda "performans" doğrudan ölçülebildiği için izleme, dolaylı hazırlık göstergelerinden çok performansın kendisine ve onu sınırlayan etkenlere odaklanabilir.

Sahadan Örnek · Halterci: Günlük Hazır Oluş

Isınmadaki Bar Hızı Bugünün 1TM'sini Söyler

Weakley ve ark. (2021) hız temelli antrenmanı (VBT, Hafta 5) derledi: aynı yükte bar hızı o günkü hazırlığı gösterir. Kerem'in squatı (100 kg × 5, Epley ile tahmini 1TM 117 kg) üzerinden adım adım:
Adım 1 · Profil

İki yükte hız, bir doğru

Normal bir günde 60 kg 0,95 m/s, 100 kg 0,55 m/s ile kalkıyor. Her 1 kg ek yük barı 0,01 m/s yavaşlatıyor: (0,95 − 0,55) ÷ 40. Bu doğru Kerem'in yük–hız profilidir.

Adım 2 · 1TM hızı

Barın en ağır yükteki hızı

Kerem'in kendi 1TM denemesinde bar 0,38 m/s ile kalktı (örnek sayı). Doğrunun 0,38'e indiği yük: 100 + (0,55 − 0,38) ÷ 0,01 = 117 kg. Epley tahminiyle aynı sonuç.

Adım 3 · Bugün

Isınma barı yavaş kalktı

Bugün 60 kg 0,89 m/s ile kalktı: normalden 0,06 m/s yavaş. Doğru aynı eğimle aşağı kayarsa bugünkü 1TM: 60 + (0,89 − 0,38) ÷ 0,01 = 111 kg, yani %5 düşük.

Adım 4 · Karar

Yük takvimle değil hızla ayarlanır

Plan 1TM'nin %85'i: normal günde 0,85 × 117 ≈ 99,5 kg, bugün 0,85 × 111 ≈ 94 kg. Kerem 100 yerine 95 kg ile çalışır; set içinde hız %20'den fazla düşerse set kesilir.

Ne anlama geliyor?

Tek günlük 0,06 m/s düşüş bir uyarıdır, kanıt değildir: ölçüm hatası (Hafta 2) bu kadar oynayabiliyorsa karar birkaç günün eğilimine göre verilir. Eğimin değişmediği varsayımı hesabı kolaylaştırır; yorgunlukta eğim de değişebilir.

Araştırma ne diyor? · RIR Temelli AZ

AZ 8 = Depoda 2 Tekrar

Zourdos ve ark. (2016) kuvvet antrenmanına özgü bir zorluk ölçeği önerdi: AZ puanı depoda kalan tekrara (RIR) bağlanır. AZ 10 = RIR 0, AZ 9 = RIR 1, AZ 8 = RIR 2. Helms ve ark. (2016) ölçeğin programlamada kullanımını anlattı.
Ölçek

Puan neden tekrara bağlandı?

0–10 genel zorluk sorusu kuvvette belirsiz kalır: ağır 5 tekrarlık set herkese "çok zor" gelir. "Kaç tekrar daha yapardın?" sorusu ise sayılabilir bir cevap verir. Kerem 100 kg × 5'te 3 tekrar daha yapabilirdi: RIR 3, yani AZ 7.

Hız ile bağı

Zorluk arttıkça bar yavaşlar

Zourdos ve ark. (2016), 29 squatçı: ortalama bar hızı ile AZ arasında deneyimlilerde r = −0,88, yeni başlayanlarda r = −0,77. Sporcunun söylediği ile cihazın ölçtüğü aynı yöne gidiyor; ikisi birbirini denetler.

Ne kadar isabetli?

Sporcu tükenmeyi biraz erken sanır

Halperin ve ark. (2022), 12 çalışma, 414 katılımcı: kalan tekrar ortalama 0,95 tekrar eksik tahmin edildi. Tahmin, tükenmeye yaklaştıkça ve 12 ya da daha az tekrarlı setlerde daha isabetliydi.

Sahada

Plan "100 kg × 5, AZ 8" iken Kerem "AZ 7" (RIR 3) diyorsa yük hedefin altında kalmıştır; sonraki sette örneğin 2,5 kg eklenir. Sporcu kalan tekrarı ortalama yaklaşık 1 eksik söylediği için "RIR 2" dediği set gerçekte RIR 3'e yakın olabilir; bar hızı kaybı ikinci bir kontrol sağlar.

Sahadan Örnek · Yüzücü: Seans Yükü

Fatma'nın İki Seansı: Metre mi, sAZ mi?

Wallace, Slattery ve Coutts (2009) 12 iyi antrenmanlı yüzücüyü 20 seans izledi: sAZ yükü nabız tabanlı yük ölçüleriyle r = 0,55–0,94, yüzülen metreyle r = 0,37–0,81 ilişkiliydi. Metre dış yüktür; sAZ işin bedene maliyetini katar.
SeansİçerikMetreSüre · AZ puanısAZ yükü (KB / AU)
A · AerobikSürekli kolay yüzme5.000 m90 dk · 44 × 90 = 360
B · CSS seti10 × 200 m, her biri 190 s'de (Fatma'nın CSS temposu 1:35/100 m)3.000 m75 dk · 88 × 75 = 600
FarkHangisi daha ağır?A, B'den %67 fazlaB daha kısa ama daha zorB, A'dan %67 fazla

Ne anlama geliyor?

Yalnız metreye bakan antrenör A'yı haftanın en ağır seansı sanır; sAZ yükü B'yi gösterir. KB / AU, keyfi birimdir (Hafta 1). Wallace ve ark. (2009) yüzmede de antrenörün kolay seansları sporcudan daha kolay, zor seansları daha zor puanladığını buldu: Kısım 03'teki algı farkı yüzmede de görülür.

Bölüm 1 · Kritik Güç ve Hız

Bölgeleri Fizyolojiye Bağlamak

Poole ve ark. (2016): kritik güç, ağır ve çok ağır şiddet alanları arasındaki önemli bir yorgunluk eşiğidir; üstünde sürdürülebilir denge yoktur. Şiddet alanı, vücudun tepkisinin benzer olduğu tempo aralığıdır: ağır alanda laktat ve oksijen tüketimi bir süre sonra dengelenir, çok ağır alanda tükenene kadar yükselir.
Alan

Kritik gücün altı

Metabolik denge kurulabilir; uzun seanslar, dayanıklılık temeli.

Alan

Kritik gücün üstü

Denge yok; W′ tükenene kadar sürer. Aralıklı yüksek şiddet burada.

Pratik

İzlemede kullanımı

CP/CS (CP: kritik güç, CS: kritik hız) sezon içinde birkaç kez güncellenir; bölgeler ve hedef tempolar buna göre ayarlanır.

Dikkat

Sınırı

Dinlenik tahmindir; uzun eforda CP düşebilir (dayanıklılık). Karbonhidrat alımı bu düşüşü azaltabilir.

Görsel · Güç–Süre Eğrisi

Kritik Gücün 50 W Üstü: 6,7 Dakika

200 W250 W300 W350 W400 W151015202530dkKritik gücün altı: denge kurulurÜstü: W′ tükenene dekCP = 250 W300 W → 6,7 dk350 W → 3,3 dkTükenme süresit = W′ ÷ (güç − CP)300 W: 20.000 ÷ 50 = 400 s350 W: 20.000 ÷ 100 = 200 sGüç CP'ye yaklaştıkçasüre hızla uzar.
Hesap örneği: CP = 250 W, W′ = 20 kJ (öğretim amaçlı değerler); iki parametreli kritik güç modeli (Poole ve ark., 2016).
Ne anlama geliyor?Kritik gücün altında sporcu uzun süre dengede kalır; üstünde W′ adlı sınırlı yedek harcanır. 50 W fazla 6,7 dakika, 100 W fazla yalnız 3,3 dakika sürer.
Sahadan Örnek · Koşucu: Kritik Hız ve D′

Veli'nin İki Testinden Kritik Hız ve D′

Kritik güç bisiklette watt ile, koşu ve yüzmede hız ile ifade edilir: kritik hız (CS). W′ yedeğinin koşudaki karşılığı D′'dür: kritik hızın üstünde koşulabilecek ek mesafe (metre). Tarif, Fatma'nın CSS hesabıyla aynıdır.
Test

İki tam gayret koşusu

Veli 1.200 m'yi 240 s'de, 3.600 m'yi 840 s'de koştu (örnek sayılar, ayrı günlerde). Kısa koşu yedeği hızla bitirir; uzun koşu sporcuyu sınır hıza yaklaştırır.

Kritik hız

Mesafe farkı ÷ süre farkı

(3.600 − 1.200) ÷ (840 − 240) = 2.400 ÷ 600 = 4,0 m/s, yani 14,4 km/sa. Veli'nin laktat eşiği 14 km/sa idi; kritik hız ondan biraz yukarıda çıkar (sonraki slayt).

Yedek mesafe

Sınırın üstündeki ek metre

D′ = 1.200 − 4,0 × 240 = 240 m (3.600 − 4,0 × 840 de 240 verir). Veli 4,5 m/s koşarsa her saniye yedekten 0,5 m harcar: 240 ÷ 0,5 = 480 s, yani 8 dakikada tükenir.

İzleme

Aralıklı antrenman hesabı

1.000 m'yi 4,4 m/s ile koşmak 227 s sürer ve D′'den 0,4 × 227 ≈ 91 m (%38) harcar. Dinlenmede yedeğin bir kısmı geri dolar; dinlenme çok kısaysa üçüncü tekrarda yedek biter (3 × 91 = 273 m > 240 m).

Kritik hız 4,0'dan 4,1 m/s'ye çıkarsa hedef tempolar %2,5 güncellenir: bölgeler sporcunun kendi testinden gelir.
Araştırma ne diyor? · Eşik Tartışması

Kritik Güç, Laktat Dengesi ve FTP Aynı Sınır mı?

Sahada üç "eşik" çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Güncel çalışmalar bunların aynı sayı olmadığını gösteriyor; izleme kaydına hangi testin kullanıldığı yazılır.
Jones ve ark., 2019

Denge sınırı kritik güç

Maksimal laktat dengesi (MLSS: laktatın yükselmeden sabit kaldığı en yüksek sürekli tempo) genellikle kritik güçten biraz düşük çıkar; kritik güçte efor ancak yaklaşık 20–30 dk sürer. Yazarlar dengenin korunabildiği gerçek sınır olarak kritik gücü önerir.

Nixon ve ark., 2021

Koşucularda iki sınır 1,2 km/sa ayrı

10 iyi antrenmanlı koşucuda kritik hız 16,4, MLSS 15,2 km/sa çıktı. Oksijen tüketimi kritik hızın yaklaşık 0,5 km/sa altında sabit kaldı, 0,4 km/sa üstünde tavana kadar yükseldi.

Karsten ve ark., 2020

FTP kritik gücün yerine geçmez

17 bisikletçide kritik güç 256 ± 50 W, FTP (20 dakikalık testin %95'i) 249 ± 44 W. İlişki çok yüksek (r = 0,97) ama tek sporcuda fark −19 ile +33 W arasında değişebiliyor (uyum sınırları, Hafta 2).

Ne anlama geliyor?

Borszcz ve ark. (2018): 23 bisikletçi, 20 dakikalık testten hesaplanan FTP'de ortalama 50,9 ± 15,7 dk dayanabildi; adındaki "bir saat" çoğu sporcuda tutmuyor. Aynı sporcu hep aynı testle izlenir; test değişirse bölgeler yeniden hesaplanır.

Yöntem Tartışması · Güç Ölçerle Yük

TSS Nerede Yanıltır?

TSS, şiddet oranının (güç ÷ FTP) karesini saat cinsinden süreyle ve 100 ile çarpar. Hesap FTP'ye bağlı olduğu için FTP'deki hata ve şiddet alanı farkı doğrudan puana geçer. Ali'nin sayılarıyla (FTP 250 W, kritik güç 250 W):
Sorun 1 · FTP hatası

FTP yanlışsa puan da yanlış

Ali'nin FTP'si gerçekte 250 W, ama sisteme eski testten 275 W girilmiş olsun. 1 saat 200 W için şiddet oranı 200 ÷ 275 ≈ 0,73; TSS ≈ 0,73 × 0,73 × 100 ≈ 53. Doğru puan 64'tü: yük %17 düşük görünür.

Sorun 2 · Aynı puan

50 puanın iki ayrı anlamı

1 saat 177 W: şiddet oranı ≈ 0,71, TSS ≈ 50; kritik gücün altında, denge korunur. 30 dk 250 W: şiddet oranı 1,0, TSS = 0,5 × 1 × 1 × 100 = 50; tam sınırda, sporcu tükenmeye çok daha yakındır. Puan aynı, bedene etkisi aynı değil.

Çözüm

Puanı bağlamıyla oku

FTP her testte tarihiyle kaydedilir; haftalar yalnız aynı FTP ile hesaplanmışsa kıyaslanır. TSS'nin yanında kritik gücün üstünde geçen dakika ve sAZ (iç yük) de yazılır; üçü aynı yönü gösteriyorsa karar daha sağlamdır.

TSS bir dış yük tahminidir: FTP doğru ve güncel değilse puan da değildir.
Önce Temel · Üç Bölge ve Şiddet Dağılımı

Antrenman Süresi Üç Bölgeye Nasıl Dağılır?

Seiler ve Kjerland (2006) haftayı iki solunum eşiğiyle (VT1, VT2: soluk alıp vermenin belirgin biçimde hızlandığı iki tempo) üç bölgeye böldü ve 11 genç kayakçının 32 günlük antrenmanını saydı. Şiddet dağılımı, sürenin ya da seansların yüzde kaçının hangi bölgede geçtiğidir.
Bölge 1

Birinci eşiğin altı

Konuşarak sürdürülen kolay tempo. Kayakçılarda laktatı ölçülen 60 seansın %71'i 2 mmol/L ve altında kaldı.

Bölge 2

İki eşik arası

Laktat 2–4 mmol/L; Veli'nin 14 km/sa eşik temposu buraya düşer. Kayakçıların seanslarının yalnız %7'si bu aralıktaydı: elitler eşik temposunda şaşırtıcı derecede az çalışıyordu.

Bölge 3

İkinci eşiğin üstü

Laktat 4 mmol/L'nin üstü; aralıklı yüksek şiddet. Kayakçılarda seansların %22'si, bu seanslarda ortalama laktat 9,5 mmol/L. Kritik gücün üstündeki şiddetler de burada yer alır.

Dağılım

Polarize ve piramidal

Polarize: süre çoğunlukla bölge 1'de, bölge 3 bölge 2'den fazla (kayakçılar nabızla %75 / %8 / %17). Piramidal: süre bölgeden bölgeye azalır, 1 > 2 > 3 (örnek: %80 / %15 / %5).

Yöntem Tartışması · Dağılım Nasıl Sayılır?

Zaman-Bölgede mi, Seans Hedefi mi?

Zaman-bölgede: nabız saatinin her bölgede saydığı dakikalar toplanır. Seans hedefi: seansın amacı hangi bölgeyse bütün seans o bölgeye yazılır. Sylta ve ark. (2014) 29 elit kayakçının 570 seansını iki yöntemle saydı.
Kim · hangi yöntemBölge 1Bölge 2Bölge 3
Elit kayakçılar · zaman-bölgede%96,1%2,9%1,1
Elit kayakçılar · seans hedefi%86,6%11,1%2,4
Veli'nin haftası · zaman-bölgede%95,3%1,3%3,3
Veli'nin haftası · seans hedefi%83,3%0%16,7

Veli'nin haftası (örnek sayılar)

5 kolay koşu × 60 dk + 1 aralıklı seans 75 dk (5 × 4 dk sert). Nabız her tekrarın başında geç yükseldiği için 4 dakikanın yalnız 2,5'i bölge 3'te sayıldı: 12,5 dk, haftanın 375 dakikasının %3,3'ü; geçişlerde 5 dk bölge 2. Seans hedefiyle 6 seansın 1'i sert: %16,7. Aynı hafta, beş kat fark; Sylta ve ark. (2014) yüksek şiddette yöntemler arası çevirme katsayısını 3,0 buldu. Haftalar hep aynı yöntemle kıyaslanır.

Araştırma ne diyor? · 2024–2025

Polarize mi, Piramidal mi?

İki güncel meta-analiz (birçok çalışmanın sayılarını tek sonuçta birleştiren analiz, Hafta 3) polarize dağılımı öteki dağılımlarla karşılaştırdı. Etki SMD ile verildi: iki grubun farkının standart sapma cinsinden büyüklüğü; 0,2 küçük, 0,5 orta sayılır.
Silva Oliveira ve ark., 2024

VO₂maks'ta küçük üstünlük

17 çalışma, 437 kişi. Polarize dağılım VO₂ tepe değerini biraz daha çok artırdı (SMD 0,24); fark 12 haftadan kısa programlarda (0,40) ve yüksek antrenmanlı sporcularda (0,46) daha belirgindi. Zaman denemesinde fark yoktu (SMD −0,01).

Rosenblat ve ark., 2025

Sonuç sporcunun düzeyine bağlı

13 çalışma, 348 sporcu, bireysel katılımcı verisi. Zaman-bölgede sayımıyla polarize ile piramidal arasında VO₂maks (SMD −0,06) ve zaman denemesi (−0,05) farkı yoktu. Yarışmacılar polarizeden, rekreasyonel sporcular piramidalden daha çok yararlanabilir.

İzleme için anlamı

"En iyi dağılım" sorusu kapanmadı; fark varsa küçüktür. İzlemenin işi, planlanan dağılımın gerçekte uygulanıp uygulanmadığını aynı sayım yöntemiyle görmek ve kararı sporcunun kendi yanıtına (n = 1) göre vermektir.

Hızlı yoklama · 1 dakika

Test Neden Yarışı Açıklamıyor?

Maratoncunun dinlenik laktat eşiği gelişti; ama yarışın son bölümünde aynı tempoda nabzı yükselip temposu düşüyor.

DOĞRU CEVAP: D

Dinlenik profil, uzun eforda ne kadar korunduğunu (durability) göstermez. Uzun seansta ayrışma ve nabız kayması izlenmelidir.

Sade Dille · Bireysel Sporun Farkı

Bireysel Sporun Farkı Bir Bakışta

Bireysel sporda performans doğrudan ölçülür: saniye, watt, kilo. İzleme bu sonucu yükle ve bedenin yanıtıyla yan yana okur.
1 · Performans ortada

Sonuç doğrudan ölçülür

Koşuda süre, bisiklette watt, halterde kilo sporcunun ne yaptığını açıkça gösterir. İzleme bu sonucu yükle birlikte okur.

2 · Sporun kendi ölçüsü

Her spora ayrı araç

Koşuda tempo, bisiklette güç, yüzmede mesafe, halterde tonaj ve bar hızı izlenir. Ortak olan, dış yükü ve bedenin yanıtını birlikte izlemektir.

3 · Kritik güç bir sınırdır

Sınırın altı ve üstü

Kritik gücün altında vücut dengeyi korur; üstünde sınırlı bir yedek (W′) tükenene kadar sürer. Bölgeler bu sınıra göre kurulur ve sezon içinde güncellenir.

Yabancı kelimeler

Dış yük: sporcunun yaptığı iş (mesafe, watt, kilo) İç yük: bu işin bedene maliyeti (nabız, zorluk puanı) Kritik güç (CP): uzun süre sürdürülebilen en yüksek denge gücü W′: kritik gücün üstünde kullanılabilen sınırlı enerji yedeği D′: aynı yedeğin koşu ve yüzmede metre cinsinden karşılığı CS: kritik hız; kritik gücün koşu ve yüzmedeki karşılığı FTP: yaklaşık bir saat tutulabilen en yüksek ortalama güç 1TM: tek tekrarda kaldırılabilen en ağır yük n = 1: karşılaştırma ölçütü olarak sporcunun kendi geçmişi

KISIM 02

Dayanıklılık
(Durability)

Uzun eforda profilin korunması.

Bölüm 2 · Dayanıklılık

Yorgunken Fizyoloji Ne Kadar Korunuyor?

Maunder ve ark. (2021) dayanıklılığı dayanıklılık profilinin "dördüncü boyutu" olarak önerdi. Malinen ve ark. (2026) ölçümlerinin test–tekrar güvenirliğini sınadı.
ÖlçümNasıl?Güvenirlik (Malinen ve ark., 2026)
Uzun eforda nabız kaymasıSabit şiddette ilk ve ikinci yarı nabzıOrta–iyi (ikinci yarıda)
Koşu ekonomisindeki kaymaAynı hızda oksijen maliyeti artışıOrta–iyi (ikinci yarıda)
Tepe hızdaki düşüşUzun eforun ardından kademeli testİyi (ICC 0,81): en güvenilir gösterge
VO₂maks ve eşiklerdeki değişimUzun efordan sonra laboratuvar testiZayıf (ICC 0,07–0,36)
Aerobik ayrışma (saha)Güç ya da hız ÷ nabız, iki yarıProtokol standart tutulursa pratik

Cinsiyet farkı

Jaén-Carrillo ve ark. (2026): performansı eşleştirilmiş kadın koşucular 3 saatlik koşuda erkeklerden daha az performans kaybı gösterdi; karbonhidrat oksidasyonundaki düşüş ve kuvvet kaybı da daha azdı.

Görsel · Hangi Dayanıklılık Ölçüsü Tekrarlanır?

Tepe Hız Düşüşü İyi, VO₂maks Değişimi Zayıf Tekrarlanıyor

zayıfortaiyimükemmel0,000,250,500,751,00ICC (test–tekrar)Tepe hız düşüşüuzun eforun ardından0,81TE 1,8Nabız ve ekonomi kaymasıikinci yarıda0,520,80TE 1,7–2,4VO₂maks ve eşik değişimiuzun efordan sonra0,070,36TE 3,5–4,6
Malinen ve ark. (2026), Eur J Sport Sci: 26 iyi antrenmanlı koşucu, ≈2,5 saatlik iki özdeş koşu, ortalama 13 gün arayla. Bantlar: Koo ve Li (2016).
Ne anlama geliyor?Dayanıklılığı izlemek için tekrarlandığında aynı sonucu veren ölçü seçilir: uzun eforun ardından tepe hız düşüşü. VO₂maks değişimi aynı koşucuda iki testte farklı çıkabilir.
Performans Merkezi · Canlı

Uzun Bir Seansın Ayrışmasını Hesaplayın

1

"Zayıf dayanıklılık" örneği: aerobik ayrışma %8,5, nabız kayması %7,3, kadans −4 dev/dk.

2

"İyi dayanıklılık" örneğine geçin: ayrışma %2,4. Hangi değer en çok değişti?

3

"Sıcak ve sıvı kaybı": güç sabitken ayrışma %8,6. Bu seans dayanıklılık hakkında ne söyler, ne söylemez?

4

Kendi uzun koşunuzdan 8–12 bölümü (hız ve nabız) girin.

Aerobik Ayrışma ve Dayanıklılık (Durability)Yeni sekmede aç ↗
Hızlı yoklama · 1 dakika

Bu Ayrışmayı Nasıl Yorumlarsınız?

Bir bisikletçinin ayrışması aynı protokolde geçen ay %3, bu ay %8. Bugün hava 34 °C ve sporcu sabah az sıvı almış.

DOĞRU CEVAP: A

Sıcak ve sıvı kaybı nabız kaymasını artırır. Karar için aynı koşulda (sıcaklık, saat, beslenme) tekrarlanan test gerekir.

Sade Dille · Dayanıklılık

Dayanıklılık Bir Bakışta

Dinlenik test sporcunun kapasitesini gösterir; yarış ise bu kapasitenin uzun eforun sonunda ne kadar kaldığına bağlıdır. Dayanıklılık (durability) bu farkı ölçer.
1 · Dinlenik test yetmez

Başlangıçtaki güç sonu göstermez

Laktat eşiği ve VO₂maks taze bedende ölçülür. Maratoncunun 25. kilometreden sonra çökmesi bu testlerde görünmez.

2 · Uzun eforda üç işaret

Kayma, ayrışma, tepe hız

Sabit tempoda nabzın yükselmesi, verim oranının düşmesi ve uzun eforun ardından tepe hızın azalması dayanıklılığı gösterir. Tepe hız düşüşü en güvenilir gösterge bulundu (ICC 0,81).

3 · Koşulu sabit tut

Sıcak ve sıvı sonucu bozar

Aynı sporcu, aynı protokol, aynı sıcaklık, saat ve beslenmeyle ölçülmezse ayrışmadaki farkın kondisyondan mı koşuldan mı geldiği anlaşılmaz.

Yabancı kelimeler

Durability: fizyolojik profilin uzun eforda korunması Nabız kayması: sabit tempoda nabzın yükselmesi Aerobik ayrışma: güç ya da hız ÷ nabız oranının ikinci yarıda yüzde kaç düştüğü Test–tekrar güvenirliği: aynı testin tekrarında benzer sonuç verme derecesi ICC: bu benzerliğin 0 ile 1 arasındaki sayısı Koşu ekonomisi: aynı hızda harcanan oksijen miktarı Tepe hız: kademeli testte ulaşılan en yüksek hız

KISIM 03

Algı ve
Kilo

Antrenör–sporcu farkı, kilolu sporlar.

Bölüm 3 · Algı Farkı

Planlanan Zorluk ile Yaşanan Zorluk

Foster ve ark. (2001) antrenörlerin planladığı algılanan zorluk (AZ / RPE) ile sporcuların bildirdiği AZ'yi karşılaştırdı: kolay günler sporcuya planlanandan zor, zor günler planlanandan kolay gelme eğilimindeydi.
Yöntem

Nasıl ölçülür?

Antrenör seanstan önce hedef AZ'yi yazar; sporcu seanstan 30 dk sonra bildirir; fark izlenir.

Sorun

Kolay gün zor geçiyorsa

Toparlanma günleri gerçekten kolay değil: hafta boyunca tekdüzelik ve monotoni artar (Hafta 4).

Sorun

Zor gün kolay geçiyorsa

Hedeflenen uyaran verilmiyor; sporcu yorgunsa kendini koruyor olabilir.

Uygulama

Çözüm

Farkı sporcuyla konuşup kolay günleri gerçekten kolay, zor günleri gerçekten zor yapmak.

Görsel · Plan ile Yaşanan

Kolay Gün Yükselir, Zor Gün Alçalır

00224466881010antrenörün planladığı zorluk (0–10)sporcunun bildirdiği zorlukfark yokKolay gün (plan 2)sporcu ≈ 3,4 bildiriyortoparlanma gerçekleşmiyor,haftanın tekdüzeliği artıyorZor gün (plan 8)sporcu ≈ 7,0 bildiriyorhedeflenen uyaran verilmiyor,sporcu kendini koruyor olabilir
Şematik çizim: eğilimin yönü Foster ve ark. (2001) bulgusunu yansıtır; eğim ve sayılar örnektir.
Ne anlama geliyor?Mavi çizgi kesikli çizgiden ne kadar saparsa plan o kadar uygulanamıyor demektir. Kolay günleri gerçekten kolay yapmak, zor günleri de mümkün kılar.
Bölüm 3 · Kilolu Sporlar

Kilo Düşürmeyi Güvenle İzlemek

Reale, Slater ve Burke (2017) olimpik dövüş sporlarında hızlı kilo kaybı stratejilerini ve performans üzerindeki etkisini derledi. İzleme, sporcuyu hem performans hem sağlık açısından korur.
İzlenecekNasıl?Kırmızı bayrak
Sabah kilosuUyandıktan sonra, tuvaletten sonra, aynı teraziHaftada %1–1,5'ten hızlı kayıp (uzun dönem)
Sıvı durumuİdrar yoğunluğu, idrar rengi, antrenman öncesi–sonrası tartıTartı öncesi aşırı sıvı kısıtlama, sauna, terleme giysisi
Enerji ve performansEnerji alımı, seans algılanan zorluk (sAZ / sRPE), kuvvet testiEnerji yetersizliği göstergeleri (Hafta 4, SGEY / REDs: sporda göreli enerji yetersizliği)
Tartı sonrası toparlanmaSıvı, sodyum ve karbonhidratla yeniden yükleme planıTartı ile müsabaka arası kısa ve plansız

Etik ve sağlık

Tartıya kadar hızlı ve büyük kilo kaybı, sıcak çarpması ve kalp–damar riskleri taşır. İzleme sistemi bu uygulamaları kolaylaştırmak için değil, güvenli sınırlar içinde tutmak için vardır; spor hekimi ve diyetisyenle birlikte yürütülür.

Görsel · Kiloya Kaç Haftada İnilir?

70'ten 66 Kilograma: Güvenli Yol ≈ 6 Hafta

64 kg65 kg66 kg67 kg68 kg69 kg70 kg71 kg024681012haftasıklet sınırı 66 kghaftada %0,5 → 11,7 haftahaftada %1 → 5,9 haftahaftada %1,5 → 3,9 haftason 2 günde sıvıyla 4 kg (%5,7)Kırmızı bayrakuzun dönemde haftada%1–1,5'ten hızlı kayıp;sıvı kısıtlama, sauna,terleme giysisi
Hesap örneği: 70 kg sporcu, 66 kg sıklet; her hafta bir önceki kilonun sabit yüzdesi kadar kayıp. Kırmızı bayrak eşiği destedeki tablodan (Reale, Slater ve Burke, 2017).
Ne anlama geliyor?Haftada %1 ile hedefe yaklaşık 6 haftada inilir; plan ne kadar geç başlarsa son günlerdeki sıvı kaybı o kadar büyür. İzleme, planın erken başlamasını sağlamak içindir.
Sade Dille · Algı ve Kilo

Algı ve Kilo Bir Bakışta

Antrenörün planladığı zorluk ile sporcunun yaşadığı zorluk aynı olmak zorunda değildir. Kilolu sporlarda ise izleme, hızlı kilo kaybının sağlığa zarar vermesini önlemek için vardır.
1 · Plan ile yaşanan ayrışır

Kolay gün zor, zor gün kolay gelir

Foster ve ark. (2001): kolay günler sporcuya planlanandan zor, zor günler planlanandan kolay gelme eğilimindeydi.

2 · Farkı konuş

Kolay gün gerçekten kolay olsun

Fark ölçülüp sporcuyla konuşulursa toparlanma günleri gerçekten hafif, zor günler gerçekten zor yapılır; haftadaki tekdüzelik azalır.

3 · Kiloda güvenlik

Sabah tartısı, sıvı, enerji

Kilo aynı koşulda tartılır, sıvı durumu ve enerji alımı izlenir. Hızlı ve plansız kayıp sıcak çarpması ve kalp–damar riski taşır; iş spor hekimi ve diyetisyenle yürütülür.

Yabancı kelimeler

AZ / RPE: sporcunun seans zorluğuna verdiği 0–10 puan sAZ / sRPE: bu puanın seans dakikasıyla çarpımı Monotoni: hafta boyunca günlük yükün birbirine çok benzemesi SGEY / REDs: sporda göreli enerji yetersizliği; alınan enerjinin harcamaya yetmemesinin (düşük enerji kullanılabilirliği, EA) yol açtığı sağlık ve performans bozulmaları sendromu Kırmızı bayrak: dur ve bak uyarısı İdrar yoğunluğu: idrarın ne kadar koyu olduğu; sıvı yetersizliğinde artar Tartı sonrası toparlanma: tartıdan sonra sıvı, sodyum ve karbonhidratla bedeni yeniden doldurma

KISIM 04

Uygulama

Mitler, eşli çalışma, görev ve tartışma.

Mit mi, Gerçek mi?

Sahada Duyacağınız Dört Cümle

Her birine bu haftanın kavramlarıyla cevap verin.
Mit

"Laboratuvar değerleri iyiyse yarışta da iyi olur."

Dinlenik profil dayanıklılığı göstermez; uzun eforda profil bozulabilir.

Mit

"Kolay gün her sporcu için kolaydır."

Foster ve ark. (2001): kolay günler sporcuya çoğu zaman planlanandan zor gelir.

Kısmen

"%5'in altındaki ayrışma iyi dayanıklılık demektir."

Yaygın saha kuralı; ama aynı sporcu, aynı protokol ve koşulla karşılaştırılmalıdır.

Gerçek

"Bireysel sporda referans sporcunun kendisidir."

Grup normu yön verir; karar kişisel geçmişe göre verilir (n = 1).

Eşli uygulama · 12 dakika

Sıra Sizde: Bir Bireysel Sporcunun İzleme Planı

İkişerli çalışın. Bir bireysel sporcu seçin (koşucu, yüzücü, halterci, güreşçi).
3 dk

Performans

Performansı doğrudan hangi ölçüm gösterir? Ne sıklıkla?

→
3 dk

Yük

Dış ve iç yükü hangi araçla izleyeceksiniz?

→
3 dk

Özel boyut

Dayanıklılık, algı farkı ya da kilo: hangisi bu sporcu için önemli?

→
3 dk

Karar

Bir karar kuralı yazın (Hafta 10).

Bireysel sporda izlemenin gücü, performansın doğrudan ölçülebilmesidir.
Performans Merkezi'nde Uygula

Bu Haftanın Araçları

Bireysel sporlarda izleme için.
Hafta 11 · Uygulama Görevi

Görev: Tek Sporcu, Dört Hafta

Gelecek derse kadar, bireysel. Bir bireysel sporcuyu (ya da kendinizi) dört hafta izleyin.

1. Ölçüm

  1. Spora özgü bir performans göstergesini haftada bir ölçün.
  2. Her seans için dış yük ve seans algılanan zorluk (sAZ / sRPE); antrenörün planladığı AZ'yi (algılanan zorluk / RPE) de kaydedin.
  3. Dayanıklılık sporuysa haftada bir uzun seansta ayrışmayı hesaplayın.

2. Yorum

  1. Performans, yük ve algı farkı eğilimlerini tek grafikte gösterin.
  2. Bir karar kuralı ve bir antrenman değişikliği önerin.
  3. Sonuçları sporcunun kendi geçmişine göre yorumlayın.
Uygulama Görevi · Puanlama Rubriği

Görevinizi Nasıl Değerlendireceksiniz?

Her ölçüt 0–2 puan: 0 eksik, 1 gelişiyor, 2 yetkin; toplam 8. Önce kendi görevinizi, sonra bir arkadaşınızınkini puanlayın.
Ölçüt1 · Gelişiyor2 · Yetkin
Ölçüm seçimiÖlçümler verilmiş.Spora özgü performans, yük ve yanıt ölçümleri gerekçeli.
Dayanıklılık / özel boyutHesaplanmış.Ayrışma ya da kilo/algı boyutu koşullar standart tutularak yorumlanmış.
Algı farkıKaydedilmiş.Planlanan ve yaşanan algılanan zorluk (AZ / RPE) farkı programlamaya bağlanmış.
KararGenel öneri.Kişisel referansa dayalı kural ve somut değişiklik.

Akran değerlendirmesi

Arkadaşınızın görevine bir güçlü yön ve bir somut geliştirme önerisi yazın. Puan, önerinin gerekçesini göstermek içindir.

Tartışma · Sınıfta 15 Dakika

"Kiloya Girmek İçin Son İki Gün Su İçmeyeceksin"

Bir güreşçinin antrenörü, sporcunun tartıdan önceki iki günde sıvı kısıtlaması ve saunayla 4 kg vermesini planlıyor. Sporcu son iki müsabakada ikinci yarıda gücünün tükendiğini söylüyor.
1 · Sağlık

Risk

Bu plan hangi sağlık risklerini taşır?

2 · Performans

Bedel

Hızlı sıvı kaybının tartı sonrası toparlanmaya etkisi nedir?

3 · İzleme

Alternatif

Kilo, sıvı ve enerjiyi izleyen daha güvenli bir plan nasıl olur?

Antrenör

"Herkes böyle yapıyor; önemli olan kiloya girmek."

VS

Sizin cevabınız

Sağlık, performans ve güvenli izlemeye dayanan iki cümle.

Çıkış kontrolü · 2 soru

Aklınızda Ne Kaldı?

1. Aerobik ayrışma nasıl hesaplanır?

DOĞRU CEVAP: C

EF = güç ya da hız ÷ nabız.

2. Barsumyan ve ark. (2026): ikinci yarıda kadans düşüşü neyle ilişkiliydi?

DOĞRU CEVAP: B

b = 0,61 ve 0,58; r ≈ 0,40.

Kendini Sına

Soru Seti

Her soruda cevaptan sonra açıklama açılır.
Hafta 11 · Özet

Akılda Kalması Gerekenler

  • Bireysel sporda performans doğrudan ölçülür; izleme sporcunun kendi geçmişine (n = 1) göre yorumlanır.
  • Kritik güç ve hız, şiddet alanlarını fizyolojiye bağlar; sezon içinde güncellenir. Şiddet dağılımı hep aynı yöntemle (zaman-bölgede ya da seans hedefi) sayılır; TSS'nin güvenirliği FTP'nin doğruluğuna bağlıdır.
  • Dayanıklılık, dinlenik profilin uzun eforda korunmasıdır; nabız kayması, ayrışma ve tepe hız düşüşüyle izlenir.
  • Antrenör ile sporcunun algıladığı zorluk farklıdır; fark ölçülür ve programa yansıtılır.
  • Kilolu sporlarda kilo, sıvı ve enerji izlemesi sporcuyu korumak için yapılır.
Görsel · Haftanın Tek Sayfası

Bireysel Sporcuyu İzlemenin Dört Adımı

ÖlçPerformans doğrudansaniye, watt, kilon = 1sporcu kendi referansıSınırKritik güçaltında denge, üstünde W′Tükenme süresiW′ ÷ (güç − CP)DayanıklılıkAyrışma %7,9aynı iş, artan nabızTepe hız düşüşüen iyi tekrarlanan (0,81)KoruAlgı farkıkolay gün kolay olsunKilo planıerken başla, sıvıyla değilSporcuyu kendi geçmişiyle, aynı koşulda ve güvenli sınırlar içinde izle.
Haftanın özeti; kaynaklar ilgili slaytlarda.
Ne anlama geliyor?Soldan sağa okuyun: neyi ölçersiniz, sınır nerede, uzun eforda ne bozulur ve sporcuyu nasıl korursunuz?
Kaynaklar

Bu Haftanın Kaynakları

  1. Barsumyan A, Soost C, Graw JA, Burchard R. The relationship between cadence decline, cardiovascular drift and aerobic decoupling as a marker of fatigue in well trained cyclists. BMC Sports Sci Med Rehabil. 2026;18(1):179.
  2. Jaén-Carrillo D, Bruce CD, Lawley JS, Zanini M. Highly trained female runners show greater durability and physiological resilience than performance-matched male counterparts. Scand J Med Sci Sports. 2026;36(5):e70299.
  3. Malinen T, Nuuttila OP, Matomäki P, Uusitalo A, Kyröläinen H. Test-retest reliability of physiological resilience during and after prolonged moderate-intensity running in well-trained runners. Eur J Sport Sci. 2026;26(5):e70178.
  4. Maunder E, Seiler S, Mildenhall MJ, Kilding AE, Plews DJ. The importance of "durability" in the physiological profiling of endurance athletes. Sports Med. 2021;51(8):1619-1628.
  5. Poole DC, Burnley M, Vanhatalo A, Rossiter HB, Jones AM. Critical power: an important fatigue threshold in exercise physiology. Med Sci Sports Exerc. 2016;48(11):2320-2334.
  6. Foster C, Heimann KM, Esten PL, Brice G, Porcari JP. Differences in perceptions of training by coaches and athletes. S Afr J Sports Med. 2001;8(2):3-7.
  7. Reale R, Slater G, Burke LM. Acute-weight-loss strategies for combat sports and applications to Olympic success. Int J Sports Physiol Perform. 2017;12(2):142-151.
  8. Roediger HL, Karpicke JD. Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychol Sci. 2006;17(3):249–255.
Kaynaklar · 2

Görsellerde Kullanılan Ek Kaynaklar

  1. Koo TK, Li MY. A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. J Chiropr Med. 2016;15(2):155–163.
Kaynaklar · 3

Ek Kaynaklar: Şiddet Dağılımı ve Eşikler

  1. Seiler KS, Kjerland GØ. Quantifying training intensity distribution in elite endurance athletes: is there evidence for an "optimal" distribution? Scand J Med Sci Sports. 2006;16(1):49-56.
  2. Sylta Ø, Tønnessen E, Seiler S. From heart-rate data to training quantification: a comparison of 3 methods of training-intensity analysis. Int J Sports Physiol Perform. 2014;9(1):100-107.
  3. Silva Oliveira P, Boppre G, Fonseca H. Comparison of polarized versus other types of endurance training intensity distribution on athletes' endurance performance: a systematic review with meta-analysis. Sports Med. 2024;54(8):2071-2095.
  4. Rosenblat MA, Watt JA, Arnold JI, Treff G, Sandbakk ØB, Esteve-Lanao J, ve ark. Which training intensity distribution intervention will produce the greatest improvements in maximal oxygen uptake and time-trial performance in endurance athletes? A systematic review and network meta-analysis of individual participant data. Sports Med. 2025;55(3):655-673.
  5. Jones AM, Burnley M, Black MI, Poole DC, Vanhatalo A. The maximal metabolic steady state: redefining the 'gold standard'. Physiol Rep. 2019;7(10):e14098.
  6. Nixon RJ, Kranen SH, Vanhatalo A, Jones AM. Steady-state VO₂ above MLSS: evidence that critical speed better represents maximal metabolic steady state in well-trained runners. Eur J Appl Physiol. 2021;121(11):3133-3144.
  7. Karsten B, Petrigna L, Klose A, Bianco A, Townsend N, Triska C. Relationship between the critical power test and a 20-min functional threshold power test in cycling. Front Physiol. 2020;11:613151.
  8. Borszcz FK, Tramontin AF, Bossi AH, Carminatti LJ, Costa VP. Functional threshold power in cyclists: validity of the concept and physiological responses. Int J Sports Med. 2018;39(10):737-742.
Kaynaklar · 4

Ek Kaynaklar: Kuvvet ve Yüzmede Yük

  1. Weakley J, Mann B, Banyard H, McLaren S, Scott T, Garcia-Ramos A. Velocity-based training: from theory to application. Strength Cond J. 2021;43(2):31-49.
  2. Zourdos MC, Klemp A, Dolan C, Quiles JM, Schau KA, Jo E, ve ark. Novel resistance training-specific rating of perceived exertion scale measuring repetitions in reserve. J Strength Cond Res. 2016;30(1):267-275.
  3. Helms ER, Cronin J, Storey A, Zourdos MC. Application of the repetitions in reserve-based rating of perceived exertion scale for resistance training. Strength Cond J. 2016;38(4):42-49.
  4. Halperin I, Malleron T, Har-Nir I, Androulakis-Korakakis P, Wolf M, Fisher J, ve ark. Accuracy in predicting repetitions to task failure in resistance exercise: a scoping review and exploratory meta-analysis. Sports Med. 2022;52(2):377-390.
  5. Wallace LK, Slattery KM, Coutts AJ. The ecological validity and application of the session-RPE method for quantifying training loads in swimming. J Strength Cond Res. 2009;23(1):33-38.
Prof. Dr. İzzet İNCE · AYBÜ Spor Bilimleri Fakültesi · Hafta 11 — Bireysel Sporlarda İzleme