Çin'de Halterin Tarihi ve Gelişimi

Antik Çin'de Halter

Çin, erkekler ve kadınlar halterinde en baskın ülkelerden biridir. Bu üstünlük yakın tarihli bir olgu gibi görünse de Çin, modern halterin gelişimine uzanan uzun bir kuvvet sporları tarihine ve kültürüne sahiptir. Gao (2013), antik Çin halterinin gelişiminin emek üretkenliği, askeri muharebe ve Çin dövüş sanatlarındaki gelişmelerle nasıl yakından örtüştüğünü anlatır. Erken ilkel toplumlar temel ihtiyaçları karşılayacak modern araç ve teknolojiden yoksundu; bu nedenle üretkenlik düzeyi düşük, çevre koşulları ise çetindi. İnsanlar ağır nesneleri taşımak ya da kaldırmak, yiyecek için avlanmak ve kendilerini savunmak için kendi kuvvetlerine ve emeklerine güvenmek zorundaydı. Dolayısıyla en başarılı bireyler, en kuvvetli olan ve bu kuvveti önemli kaldırma hareketlerine uygulayabilenlerdi. Kuvvet yarışmaları, kimin en başarılı olabileceğini ve insan toplulukları arasında kimin liderliğe uygun olduğunu belirleyen ölçütler koyuyordu.

Araç ve silahların yaratılmasıyla insan üretkenliği arttı; bu da mal fazlası yaratmayı, kişinin toplumsal zenginliğini ve gücünü artırmasını mümkün kıldı. Ayrıca kişi, zenginliğini ve gücünü daha da büyütmek için kuvvetini rakiplerini alt etmekte kullanabiliyordu. Bu erken dönemde söz konusu araç ve silahların tasarımı ve ağırlığı ilkel, kör ve ağırdı (Li 2013); bu da fiziksel kuvveti tarımda başarının ve bir askerin öldürücülüğünü belirlemenin temel bir parçası haline getiriyordu. Daha 2300 yıl önce askeri yetkililer asker seçmek, görev yerlerini belirlemek ve itibar bahşetmek için kuvvet testleri kullanıyordu; ancak bu etkinlikler zaman içinde, Şekil 1–1'de gösterildiği gibi, çeşitli biçimler aldı (Yang 1987).

Örneğin Qin ve Han hanedanları kuvveti ding kaldırarak sınıyordu. Dingler aslen üç ayaklı ve iki kulplu madeni kaplardı ve Çin toplumunun ibadet, imparator için yemek pişirme ve cezalandırma gibi çeşitli kültürel alanlarında kullanılıyordu. Ağırlıkları birkaç yüz libre ile bin libre (yaklaşık 450 kg) arasında değişebiliyordu ve Şekil 1–2'de gösterildiği gibi genellikle iki kişi tarafından bir sırıkla omuzda taşınırdı; ancak tek bir kişi kulplarından tutarak onu baş üstüne kaldırabilirdi (Huang 2014). Dinglerin kültürel önemi nedeniyle onları kaldırmak için gereken kuvvet, Çin kültürünün temel bir parçası haline geldi. Örneğin tarihsel kayıtlar, Qin Hanedanı'ndan İmparator Wu'yu yapıca kuvvetli ve ağırlık kaldırma gösterilerine hayran biri olarak tanımlar; öyle ki dönemin kuvvetli adamlarına yüksek makamlar vermiştir (Yang 1996).

Han Hanedanı, önceki Qin Hanedanı'ndan devraldığı ding yarışmalarını sürdürdü; ayrıca açıkça spor amacıyla yapılmış, Han-ding olarak bilinen özel bir ding de yarattı (Peng 2012). Sarayda, saraydaki ding kaldırma yarışmalarını düzenlemekten ve kazananlara "kudretli ding kaldırıcı" unvanını vermekten sorumlu bir "ding görevlisi" makamı kuruldu. Bu dönemde başka anlatılar da olağanüstü kuvvet gösterilerinden söz eder. Örneğin "Sonraki Han Kitabı", ünlü uyumlu çift Liang Hong ile Mengguang'ı anlatır. Liang Hong, karısı Mengguang'ın ağır bir havan taşını nasıl kaldırdığını kaydetmiştir; bu, Çin kadın halterinin en eski kaydıdır (Yang 1987). Halter taşı kaldırma, pala gösterileri ve ağırlıkla taşıma gibi başka etkinliklerin yanı sıra ağırlıklı akrobasi gösterileri de vardı (Peng 2012). Ağırlık kaldırma kalıpları ve antrenman yöntemleri modern yarışma halterinden ve genel kuvvet hareketlerinden farklı olsa da bu hareketler kuvveti, hızı ve gücü sınıyordu.

Han Hanedanı'nın yıkılmasından sonra, onu izleyen Jin ve Tang hanedanlarında resmî ağırlık kaldırma aracı olarak dingin yerini giderek qiaoguan aldı. Qiaoguan, şehir kapılarını sürgülemekte kullanılan geniş ve kalın sürgü kirişlerini ifade eder; kuvvetli adamlar bunları uçlarından kaldırır, hatta Şekil 1–2'de gösterildiği gibi baş üstüne kaldırmayı denerlerdi. Qiaoguan'ın kökenleri İlkbahar ve Sonbahar dönemine (MÖ 771–476) kadar uzanır; tarihsel kaynaklar Konfüçyüs'ün başkentte qiaoguan kaldırdığından söz eder (Gao 2008). Ancak Jin Hanedanı döneminde sık yaşanan savaşlar ve şehir kapılarını korumak için qiaoguan'ı hızla kaldırma gereksinimi nedeniyle qiaoguan kaldırma, spordan çok askeri kültürün önemli bir parçasıydı. Bu yüzden Jin imparatorları ilçe, eyalet ve ordu görevlileri için dövüş yeterliliğinin yanı sıra qiaoguan ile kuvvet standartları getirdi (Qin 2012). Tang Hanedanı, kuvvetli adamları orduya alma uygulamasını daha da kurumsallaştırıp düzenledi; İmparatoriçe Wu Zetian, sınav maddeleri arasında qiaoguan, ağırlık taşıma ve vücut geliştirmenin de bulunduğu bir askeri sınav kurdu (Gao 2008). O dönemde qiaoguan yaklaşık 168 cm uzunluğunda ve 11,7 cm çapındaydı ve 10 tekrar kaldırılıyordu (Yang 2013). Adaylar ayrıca her ellerinde birer qiaoguan tutarak belirlenen bir mesafeyi yürümek zorundaydı (Li 2013).

Tang Hanedanı'nın yıkılması ve Song Hanedanı'nın (960–1279) yükselişinden sonra kentli orta sınıf yükselmeye başladı; ordular ise odaklarını kaba kuvvetten stratejiye kaydırdı. Bu değişim, ağırlık kaldırma etkinliklerini askeri kültürden uzaklaştırıp daha çok halk kültürüne taşıdı. Sonuç olarak sokak ve özel gösteri sanatçıları kuvveti, Şekil 1–2'de gösterildiği gibi taş kaldırma veya taş istifleme, gösterişli silahlarla hüner gösterme ve denge gösterileri gibi hem sanat hem de performans gerektiren çeşitli etkinliklerle ifade ettiler (Li 2013). Daha sonra Ming ve Qing hanedanlarında taş istifleme askeri sınav sisteminin bir parçası haline geldi. Dikkat çeken diğer etkinlikler arasında 50 kg'lık bir palayı ellerle vücudun çevresinde döndürmek vardı; ünlü general Qi Jiguang ise askerlerine fiziksel kondisyonlarını geliştirmeleri için 150 kg ağırlığındaki demir bir kuklayı omuzlayıp 500 m yürümelerini emretmişti (Yang 1987). Ming Hanedanı'nın sonlarında modern halter barının öncüsü ortaya çıktı: uçlarına taş çanlar takılmış ahşaptan yapılan bu araç, Qing Hanedanı'na kadar kuvvet yarışmalarında ve akrobaside kullanıldı (Qin 2012).

Son Yüzyıllarda Halter

Geleneksel ağırlık kaldırma etkinlikleri Çin'de varlığını sürdürürken Hristiyanlıkla temastan (Zhang 2015) ve komünist hareket aracılığıyla öne sürülen ideallerden (Dong 2001) güçlü biçimde etkilendi.

1800'lerden önce, halka el emeği, fiziksel egzersiz ve askeri etkinlik yerine nezaketi ve zihni güçlendirmeyi öğütleyen Konfüçyüsçülüğün etkisiyle geleneksel ağırlık kaldırma etkinliklerini yalnızca ordu ve gösteri sanatçıları kullanıyordu. Ancak 1840'larda Batılı güçler Qing hükümetine zorla antlaşmalar dayatmaya başladı; bu antlaşmalar misyonerlerin Çin'e girmesine izin verdi. O dönemde erkeklik idealleri fiziksel yetkinliği vurguluyordu. Bu idealler, bedenin Tanrı'nın hizmetinde bir araç olduğu inancından hareketle güçlü bir bedene sahip olmanın iyi bir Hristiyan olmakla eşdeğer sayıldığı "kaslı Hristiyanlık" fikrini doğurdu (Zhang 2015). Bu inançlara sahip misyonerler Çin'de, çocuklara ve yetişkinlere kitlesel ölçekte Hristiyan değerlerini ve fiziksel gelişimi öğreten Genç Erkekler (Kadınlar) Hristiyan Birliği'ni (YMCA ve YWCA) kurdu. Qing hükümetini deviren 1911 devriminden sonra Mao Zedong, Çin kültürünü modernleştirmek ve sıradan erkek ve kadınlara fiziksel sağlık erdemlerini aşılamak için egzersizin yararlarını vurgulayan makaleler yazdı.

Başlangıçta sporu kitlelere ulaştırmak için tasarlanmış örgütler yerine bireyler ve ordu mensupları sporla uğraşıyordu. Batı sporlarıyla süregelen temasla birlikte uluslararası barlı halter 1920'lerin ortalarında kademeli olarak tanıtıldı; bu sırada YMCA ve YWCA ilk Çin spor örgütlerinin kurulmasına ve yönetilmesine yardım etti. Demir halterler Guangzhou'daki Shamian'da bulunan yabancı konsolosluklarda ve Shantou vilayetindeki yabancı şirketlerin avlularında bulunuyordu. 1929'da Şanghay Jingwu Spor Komitesi, yarışma halteri etkinliklerini başlatmak için demir bir halter yaptı ve bu halter Çin'de modern halterin simgesi oldu. Şanghay Hu Nehri Üniversitesi beden eğitimi komitesi 1930'da halter ve dambıl gibi araçlarla halter ve vücut geliştirme etkinlikleri başlattı. Bu arada Malezya, Singapur ve Endonezya'daki denizaşırı Çinliler de modern barlı halteri benimsedi.

Misyonerler ve Hristiyanlığı benimsemiş Çinliler, Çin'i küresel spor sahnesine entegre eden ulusal ve uluslararası etkinlikler de düzenlediler ve Çin 1935'te Uluslararası Halter Federasyonu'na (IWF) katıldı. 1935 yılının Ekim ayında Şanghay'da 2. Çin Ulusal Spor Buluşması düzenlendi; halter bu buluşmada ilk kez yarışma dalı oldu. 5 sıklette 14 kişi koparma, pres ve silkmede yarıştı ve sonuçlar ilk ulusal halter rekorları grubunu oluşturdu. Mayıs 1936'da Şanghay'da, Çin'i Berlin'deki 11. Olimpiyat Oyunları'nda temsil edecek sporcuları belirlemek için bir halter seçme yarışması yapıldı. Huang Sheji, Shen Liang ve Wang Kangting, Çin'i bir Olimpiyat Oyunları'nda temsil eden ilk haltercılar oldular. Huang Sheji koparma, omuzlama-pres ve silkme toplamında 255 kg (70 + 80 + 105) kaldırırken Shen Liang 242,5 kg (72,5 + 75 + 95) toplam yaptı; Wang Kangting ise toplam yapamadı (77,5 + 75 + 0). Bu sporcuların performansı ve oyunlardaki temsili, halter sporunun Çin'de daha geniş kabul görmesine yardımcı oldu. Örneğin halter, 1948'de Şanghay'da düzenlenen 7. Çin Ulusal Spor Oyunları'nda 5 sıklette 23 sporcunun yarıştığı resmî bir yarışma dalı olarak listelendi.

Çağdaş Halter

1949'da Çin Halk Cumhuriyeti'nin (ÇHC) kurulmasından sonra Ulusal Spor Teşvik Birliği yeniden örgütlendi ve halter Komünist Parti yönetiminde hızla gelişti. Halter sporcular için popüler bir etkinlik ve diğer spor dallarını geliştirmek için önemli bir yöntemdi. Birlik hızla halter öğretimini, antrenmanını ve araştırmasını yürüttü ve halterin teknik düzeyi hızla yükseldi. Geriye dönüp bakıldığında Yang (2013), Çin halterinin 5 ayrı gelişim evresinden geçtiğini belirtir: profesyonel halterin temelini atan 1950'lerdeki başlangıç dönemi; profesyonellerin halter sonuçlarını iyileştirmek için bilimsel araştırma ve yeniliğe yöneldiği 1960'ların ilk yarısı; halterin ve diğer sporların Kültür Devrimi sırasında hedef haline gelerek etkinliklerini durdurduğu 1966–1972 dönemi; Çin halterinin elit düzeye ulaştığı 1980'ler–2000 dönemi ve halter programının performansını artırmak için çok disiplinli bilimsel yöntemleri bünyesine kattığı 2000'den günümüze uzanan dönem. Tablo 1–1 (Ma, Wang ve Li 1995) bu dönemin büyük bölümünde halter antrenmanındaki değişimi göstermektedir.

1950'ler, Komünist Parti yönetiminde modern halterin başlangıç dönemiydi ve Çin'in siyasi ideolojisini merkezileştirme, ulusal savunmasını güçlendirme ve ekonomisini geliştirme arzusuyla güdüleniyordu (Dong 2001). Bu hedeflere ulaşmak, uluslararası alanda Çin'in zayıf bir ülke olduğu kanısını dağıtacak, Çin'in Kore Yarımadası'na Batı müdahalesi korkusunu hafifletecek ve ÇHC'nin kuruluşundan önce yabancı güçlerin dayattığı antlaşmaların aşağılanmasının üstesinden gelecekti (Dong 2001). Bunun için Çin hükümeti, okullarda beden eğitimini zorunlu kılarak, şehir ve eyalet düzeyinde merkezi bir spor okulları sistemi kurarak ve egzersizi iş yaşamına entegre ederek kırsal bölgelerde sporu ilk kez finanse etmeye başladı. Tekniği öğretmek ve sportif yetenekleri geliştirmek için antrenörlere ihtiyaç duyulduğundan bu politikalar, sporu ilk kez ücretli bir meslek olarak açma gibi ekonomik bir etki yarattı. Yetenekli sporcular da performansları karşılığında gelişimlerinin çeşitli aşamalarında maddi destek alabildiler.

Aynı dönemde hükümet, kadınlara yönelik fırsatları genişleten yasalar çıkardı. Daha önce kızlar genellikle aile reisleri ya da insan tacirleri tarafından küçük yaşta görücü usulü evliliklere zorlanıyor, boşanmalarına veya miras almalarına izin verilmiyordu. Ayrıca kızlar evlenince kocanın ailesinin bir parçası oluyor ve kendi ailelerine bakma sorumlulukları sona eriyordu. Bu kurallar kız çocuğu sahibi olmayı biyolojik aileleri için ekonomik bir yük haline getiriyor ve kadınların eğitimine ya da çalışmasına yatırım yapma güdüsünü azaltıyordu. Komünist Parti, yasal evlilik yaşını 18'e yükselterek ve tüm birlikteliklerin rızası olan çiftler tarafından tescil ettirilmesini zorunlu kılarak geleneksel zorla evlendirme sistemlerini ortadan kaldırdı ve böylece otoritesini ortaya koydu. Yetkililer zorla yapıldığından kuşkulanılan evlilikleri reddedebiliyordu; bu, evlilik yetkisini aileden devlete kaydırdı ve çiftlere aileleriyle ilişkilerini korurken eşlerini seçmede daha fazla özgürlük tanıdı. Bunun üzerine parti, yasayı yaygınlaştırmak için cinsiyetlerin eşitliğini ve kadınların değerini öven propaganda başlattı. Bu politika kız çocuğu sahibi olmanın ekonomik güdülerini değiştirdi, ancak toplumsal cinsiyet normlarını değiştirmek yine de etkin bir kampanya gerektiriyordu. Bu yüzden parti, sıkı çalışma, "dava" uğruna fedakârlık ve kişinin emek üretkenliğini artırma ideallerini yaygınlaştırmaya çalıştı. Sonuç olarak eğitim kız çocuklarına da yaygınlaştırıldı; kızlar arasındaki %90'lık okuma yazma bilmeme oranı ortadan kaldırıldı ve kızlar okul yoluyla sporla tanıştırıldı. Bu politikalar toplumsal cinsiyet eşitsizliği normlarını kırdı ve devasa yeni bir sporcu havuzu yaratırken kadınlara yeni bir girişkenlik, özgüven ve bağımsızlık duygusu kazandırdı.

Çin'in farklı bölgeleri kendi halter takımlarını kurup ulusal yarışmalara katılırken, bilimsel antrenman bilgisi ya da bir antrenman sistemi bulunmadığından toplamları düşüktü. Çin, kazanma şansı istiyorsa bunu değiştirmesi gerektiğini biliyordu. Sovyetler Birliği ilk sosyalist süper güç olduğundan (Dong 2001) ve büyük ölçekli bilimsel araştırmalar yoluyla sistematik spor geliştirme programlarına yatırım yaptığından Çin onların sistemlerini izlemeye çalıştı. Dostluk antlaşmaları çerçevesinde Sovyet uzmanlar Çinli meslektaşlarına programlarını kurmada yardım ederken 9 Çinli haltercıdan oluşan bir heyet antrenman yapmak üzere Sovyetler Birliği'ne gitti (Chen 1985). Heyet; antrenörlük ve yönetim ekiplerindeki bireylerin örgütlenmesi ve görevleri, mali teşvik yapıları, antrenman kamplarının düzenlenmesi, programlama, beslenme, toparlanma ve halter tekniği gibi antrenmanın tüm yönlerini öğrendi.

Heyet, antrenmanları sırasında Sovyetlerin yarışma mekânının gereksinimlerine göre seçilen bir antrenman tesisleri ağına sahip olduğunu gördü. Ayrıca antrenman sırasında hazır bulunan ve her biri açıkça tanımlanmış bir rol üstlenen antrenör, araştırmacı, terapist ve doktor kadrosunu fark ettiler. Herkese maaş ödeniyor, herkes sonuçlara ve takımın ihtiyaçlarına göre görevde tutuluyor ya da terfi ettiriliyordu. Çin heyeti, Çinli sporcuların düşük set ve tekrar sayılarıyla antrenman yapmaya alışık olmaları nedeniyle dayanıklılıklarının Sovyet muadillerinden daha az olduğunu tespit etti. Dahası, Çinli sporcular pek fazla üst vücut antrenmanı yapmıyordu; bu da üst ve alt vücut arasında dengesiz bir kuvvet gelişimine yol açıyordu. Bu dengesiz antrenman tekniklerine de yansıyordu: Çinli haltercılar kalça, sırt ve omuzlardan yardım almak yerine daha çok kuadrisepsleriyle kaldırmaya dayanıyor, böylece çekiş sırasındaki hareket açıklıklarını sınırlıyorlardı. Yetersiz antrenman ve tekniğe ek olarak Çinli haltercıların düzenli bir toparlanma planı da yoktu. Toparlanma yöntemlerini antrenmanın ayrılmaz bir parçası olarak değil, yalnızca bir sakatlık meydana geldiğinde kullanıyorlardı. Ayrıca beslenme planları Sovyet sporcularınkine göre daha fazla yağ ve karbonhidrat, daha az vitamin içeriyordu; bu da vücut kompozisyonunda önemli farklılıklara yol açıyordu. Heyet tüm bu farklılıkları değerlendirdi ve Sovyet uygulamalarını Çin'de kopyalamaya çalıştı.

Tüm bu farklılıklar Çin halterinin erken dönemdeki sistemli örgütlenmesini büyük ölçüde etkiledi. 9 sporcu, kaldıkları 5 ay içinde toplam sonuçlarını 272,5 kg artırdı ve Çin halter takımlarını sistematik antrenmanı benimsemeye ikna etti (Yang 2013). Çinli antrenörler fiziksel egzersize ağırlık verdi; ayrıca koparma ve silkmede skuat (çömelme) stilini benimsediler, bu da halter sonuçlarını kısa sürede önemli ölçüde iyileştirdi. Örneğin heyetin Sovyetler Birliği'ni ziyaretinden bir yıl sonra Chen Jingkai, Şanghay'da 56 kg sıklette 133 kg silkerek bir Çinli haltercının kırdığı ilk dünya rekorunu kırdı. 1956–1959 yıllarında Çinli haltercıların 7 sıkletteki halter toplamları yılda 12,5 kg artarken dünya toplamları yılda 2,7 kg arttı. Bu dönemde Çin elit performans düzeyine yaklaştı.

1950'lerde öğrenilen bilgilerin üzerine kurulan 1960'ların ilk yarısı bir yenilik ve iyileştirme dönemiydi. Sovyet takımlarıyla edinilen deneyim Çin spor sistemlerinin temelini attı ve çeşitli sporları daha yüksek bir düzeye taşıdı. Ancak Çinli antrenörler, Sovyet antrenman uygulamalarının ayrım gözetmeden kopyalanmasının Çinli sporcuların Sovyetler Birliği ve diğer ülkelerin başarısına ulaşmasını engellediğini fark ettiler; çünkü kopyalama, sporcuların antrenman geçmişlerini, altyapıyla ilgili pratik gerçekleri ve demografik özellikleri göz ardı ediyordu (Dong 2001). 1950'lerde Çinli antrenörler, yalnızca Sovyet sistemini kopyalamanın ve hareket kalitesini vurgulamanın başarının anahtarı olacağına inanıyordu. Bu kopyalama, yeniliğin çoğu zaman caydırılması ya da göz ardı edilmesi anlamına geliyor, sonuçta da verimsiz teknikler ve antrenman yöntemleri doğuruyordu. Ancak iki eski haltercı ve dünya rekortmeni, genç antrenörler olarak Çin halter sistemini kurdu ve Çin'in haltere yaklaşımını değiştirdi (bkz. Şekil 1–3).

Bu rekortmenlerden ilki, 1951'de 15 yaşında haltere başlayan ve 1955'te milli takıma giren Tianjinli haltercı Zhao Qingkui'ydi. Sonraki 5 yıl içinde silkmede dünya rekorunu kırdı, ulusal ve uluslararası şampiyonluklar kazandı. Hızlı ilerlemesinin ve başarısının bir kısmını, kaldırışları kendi tarzında kavramsallaştırmasına bağlıyordu; bu anlayış 3 sözcükle özetleniyordu: yakın, hızlı ve alçak. 1960'ta yarışmalardan çekildikten sonra antrenör oldu ve yükselerek Milli Takım başantrenörlüğüne ve Ulusal Teknik Komisyon başkanlığına geldi. Diğer rekortmen, Zhao'nun daha yaşlı takım arkadaşı Huang Qianghui'ydi; 1952'de 18 yaşında haltere başlamış ve Harbin Teknoloji Enstitüsü Makine Mühendisliği Bölümü'nde okurken bu spora hızla âşık olmuştu. O da 1955'te Milli Takım'a girdi, ancak anlayışını ve performansını geliştirmek için biyomekanik bilgisine dayandı. Haltercı olarak, 1960'ta antrenör olmadan önce ulusal ve uluslararası yarışmalarda silkme dünya rekorunu kırdı.

Antrenör olarak Zhao ve Huang, bilimsel analize dayanan bir teknik ve antrenman anlayışı geliştirmek için birikimlerini birleştirdiler. Kendileri halter araştırmalarına giriştiler ve antrenman teorisini, antrenman yüklerini, antrenman yöntemlerini, tekniği ve kuvvet antrenmanını analiz etmek üzere araştırmacılar görevlendirdiler. Ayrıca bilimsel araştırmalar rehabilitasyon, tıbbi gözetim, halter ekipmanı için malzeme seçimi, sporcuların bulunması ve seçilmesi ile diğer konuları inceledi; böylece önemli ilerleme kaydetmelerini sağladı. Sonuç olarak antrenman daha kompleks bir antrenmana kaydı ve Çin'in yerel, eyalet ve milli halter takımları antrenman yüklerini haftada 5–6 antrenmana ve günde en az 30 sete çıkardı. Zhao'nun felsefesi sonunda, her biri temelinde bilimsel bir analiz bulunan 5 Sözcük ve 3 yerçekimi ilkesine genişletildi (bkz. Bölüm 2, Halter Felsefesi). Mekaniğe dayalı felsefelerini geliştirip antrenmanlarını bilimsel deneylere göre yeniden düzenlemeleri sayesinde sonunda 8 Çinli sporcu pres, koparma ve silkmede 11 dünya rekoru kırdı. Bugün de Zhao ve Huang, Çin halter sisteminin kurucuları olarak anılmakta ve eğitimli antrenörler Çin genelinde hâlâ onların yöntemlerini kullanmaktadır.

Çin halterinin üçüncü dönemi bir kaos ve toparlanma dönemiydi (Lu 2016). Kültür Devrimi 1966–1972 yıllarında halter etkinliklerini ve gelişimini sekteye uğrattı. Çin Komünist Partisi Başkanı olan Mao Zedong, seçkinciliğe karşı çıkan ve proletaryanın yükselişini savunan bir kültür devrimi çağrısı yaptı. Sporu siyasi ideolojinin propagandasını yapabilecek bir ulusal halk kültürü biçimi olarak görüyordu; bu yüzden Kültür Devrimi kitle sporunun ve elit sporun rolünü sorguladı. Kitle sporu işçileri birleştirmenin, sağlıklarını iyileştirmenin ve ulusal savunmayı güçlendirmenin bir yolu olarak olumlu görülüyordu. Uluslararası spor yarışmalarında madalya kazanmak ise kapitalistçe bulunarak olumsuz karşılanıyordu. Devrim büyüdükçe yurt dışıyla ilişkisi ya da bağlantısı olan spor yöneticileri karşı devrimci ya da casus olarak görüldü; bu da sürgün edilmelerine veya hapsedilmelerine yol açtı. Ayrıca ünlü şampiyon sporcular isyancılar tarafından burjuva ve kapitalist ideolojinin temsilcileri olarak kınandı. Bu baskı, birçok ulusal, eyalet ve bölge spor takımının dağıtılmasıyla, spor okullarının kapatılmasıyla ve uluslararası spor yarışmalarına katılımın 6 yıl boyunca durdurulmasıyla sonuçlandı.

Spor araştırmaları ve antrenman, Çin'in dünya ile ilişki kurmak için spor değişimlerini ve yarışmalarını kullandığı bir dış politika değişikliği sayesinde 1973'te toparlandı. Antrenörler ve sporcular hapisten ya da sürgünden serbest bırakılarak görevlerine döndü. Ayrıca her düzeydeki takımlar yeniden antrenman yapmaya başladı. Ancak Çin liderliğindeki hizipler arasındaki güç mücadeleleri nedeniyle durum istikrarsızdı; bu yüzden sporcular ve antrenörler siyasi bağlılıklarına göre baskıya maruz kaldı. Bilgiye erişim eksikliği ve yabancı gelişmeleri kullanma korkusu nedeniyle takımların antrenman konusunda ortak bir anlayışı yoktu. Bu nedenle Çin halteri dünya düzeyinin hayli gerisinde kaldı.

1977'ye gelindiğinde Kültür Devrimi sona erdi ve modernleşme, ekonomik ve toplumsal etkinlikler için yeni yol gösterici ilke haline geldi. Spor bakanlığı kitle sporunu ve elit sporu teşvik etme yönünde resmî bir politika benimsedi, ancak dünyanın geri kalanını yakalamak için elit spora da ağırlık verdi. Bu dönemde Huang Qianghui ve Zhao Qingkui gibi antrenörler spor programlarını araştırmaya ve geliştirmeye geri döndü. Omuzlama-pres 1972'de kaldırılmıştı; bu yüzden ülkeler antrenman programlarını koparma ve silkmede uzmanlaşacak şekilde uyarladı. Bu değişiklik Çin'in uyum sağlamasını ve diğer ülkelerden öğrenmesini gerektirdi. Sonuçta günde iki antrenman, haftada 8–9 antrenman yapılması ve günlük hacmin 50–60 sete çıkarılması benimsendi; bu da Çin halter sonuçlarının toparlanmasını destekledi. 1979'da gençler halter dünya rekoru Çinli sporcular tarafından 20 kez kırıldı; bu, Çin halterinin yeni bir gelişimine işaret ediyordu.

1980'lerin ortasından 2000'e uzanan dördüncü dönem, Çin halterinin elit düzeye ulaştığı dönemdi. 1980–1984 yıllarında 10 sıkletteki dünya rekorları toplamda 241,5 kg artarken Çin rekorları yalnızca 145,5 kg arttı. Bu durum Çin halterinin önüne yeni zorluklar koydu ve antrenman yasalarının ve yöntemlerinin üç açıdan araştırılmasını zorunlu kıldı: birincisi, Bulgaristan gibi yabancı ülkelerin ileri deneyimlerinden daha fazla öğrenmek; ikincisi, uzmanlaşmayı artırarak ve sıklığı haftada 11–15 antrenmana çıkararak antrenmanı reformdan geçirmek; üçüncüsü, programlamayı bireyselleştirerek uygulamada yenilik yapmak. Bu değişiklikler sayesinde Çin halterinin düzeyi hızla yükseldi ve 1984'e gelindiğinde Çin halteri bir kez daha dünya düzeyine ulaştı. Örneğin erkeklerde Çinli sporcular Los Angeles'ta düzenlenen 23. Olimpiyat Oyunları'nda 4 altın (Zeng Guoqiang, Wu Shude, Chen Weiqiang, Yao Jingyuan) ve iki gümüş madalya kazandı (Yang 1987). 1986–1988 yıllarında Çinli sporcular He Zhuoqiang, He Yingqiang ve Liu Shoubin 52 kg sıklette toplam dünya rekorunu iki kez, 52 ve 56 kg koparma dünya rekorunu ise 7 kez kırdı. 24. Olimpiyat Oyunları'nda Çin 1 gümüş ve 4 bronz madalya kazandı.

Üst düzey sporcuların antrenmanında artan uzmanlaşma eğilimi 1990'larda da sürdü; antrenmanlar daha da yüksek yoğunlukta, ancak bunu dengelemek için daha az setten oluşuyordu. 1990'lardan sonra Çin erkek halterinin düzeyi yükselmeye devam etti; hafif ve orta sıkletler elit düzeye ulaştı. 1992'deki 25. Olimpiyat Oyunları'nda Çin 2 gümüş ve 2 bronz madalya kazandı; 1995'te Çin dünya halter şampiyonasında takım şampiyonluğunu kazandı. 1996–2012 Olimpiyat Oyunları'nda Çin erkek halter takımı 11 altın, 7 gümüş ve 2 bronz madalya kazandı ve birçok kez takım şampiyonu oldu (Yang 2013).

Aynı dönemde Çin, dünyanın en yüksek düzeyli kadın halterini de geliştirdi. 1984'te birçok eyalet kadın halter takımları kurdu ve 2012'ye gelindiğinde Çin'de yaklaşık 50 kadın halter takımı ve 4000 kadın haltercı vardı. 1.–6. Kadınlar Dünya Halter Şampiyonaları (1987–1992) sırasında Çinli kadınlar, dağıtılan 162 altın madalyanın 137'sini kazandı ve dünya rekorlarının çoğunu kırdı. Ancak IWF, takımın üstünlüğünün diğer ülkelerin kadın halter programları geliştirmesini engelleyeceğini ve kadın halterinin Olimpiyatlara alınma şansına zarar vereceğini düşündü (Yang vd. 2000).

Bu nedenle 1993'ten sonra Çin, Dünya ve Asya Şampiyonalarındaki performansını düşürdü, ancak takım şampiyonluğunu kazanmaya devam etti. IOC, 2000'deki 27. Olimpiyat Oyunları'nda kadın halterini resmî bir dal olarak programa aldı ve 7 sıklet oluşturdu, ancak takımları en fazla 4 temsilciyle sınırladı. Bu sınırlama halterin Bulgaristan, Hindistan, Güney Kore, Kuzey Kore, Polonya, ABD, Macaristan ve Çin Taipei'si gibi birçok ülkede gelişmesine olanak tanıdı. Çinli kadınlar 14 altın ve bir gümüş madalya kazanarak parlamaya devam etti; bu, 2000–2012 yılları arasında IOC tarafından verilen toplam kadın halter altın madalyalarının %50'sidir.

Genel olarak 1907'den 2012'ye kadar erkeklerde ve kadınlarda büyükler ve gençler dünya rekorları 53 ülkeden haltercılar tarafından 4420 kez kırıldı (Yang 2013). Bu dönemde Çinli haltercılar erkekler dünya rekorunu 77 kez, genç erkekler dünya rekorlarını 74 kez kırarken kadınlar rekorları 544 kez ve genç kadınlar rekorları 256 kez kırıldı. Toplam 960 olan bu rekor sayısı, 1907–2012 arasındaki 4420 rekorun %21,7'sine karşılık gelir. [Ç.N.: Kaynakta verilen alt kalemlerin (77 + 74 + 544 + 256) toplamı 951'dir; 960 ve %21,7 değerleri kaynaktan aynen aktarılmıştır.] Ayrıca Çin halter takımları erkeklerde 113, kadınlarda 332 altın madalya kazandı; bu, IWF'nin dünya halter şampiyonalarında verdiği 564 altın madalyanın %58,9'udur. [Ç.N.: 113 + 332 = 445 olup bu, 564'ün %78,9'una karşılık gelir; kaynaktaki %58,9 ve 564 değerleri aynen aktarılmıştır.] Olimpiyat düzeyinde Çin halter takımları 29 altın (daha fazla ayrıntı için bkz. Tablo 1–2), 13 gümüş ve 8 bronz madalya kazanarak Çin'in dünya halterinin gelişimindeki konumunu pekiştirdi. Bu büyümeyi sürdürmek için Çin'in 8 ulusal halter merkezi, 39 eyalet halter merkezi ve üst düzey yetenek gelişimi için 101 halter merkezi bulunmaktadır. Yaklaşık 10.000 genç, gençler halterinin gelişimini besleyen amatör ağırlık antrenmanına katılmaktadır.

Son dönem 2000'den günümüze uzanır; bu dönemde Çin halteri performansını artırmak için çok disiplinli bilimsel yöntemleri bünyesine kattı. Zhao Qingkui ve diğerleri Çin halterinin temelini atmış olsa da birçok halter antrenörü esas olarak sporculara antrenmanın çeşitli yönlerinde rehberlik ederken edindikleri gözlem ve deneyime dayanıyordu (Xu 2015). 1990'ların büyük bölümünde mükemmel sonuçlar elde edilmesine karşın öncelikle gözleme dayanmak iki önemli sorun yaratır: birincisi, aynı durumu gözlemleyen bireyler arasında farklılıklar olabilir; bu da tekniği ya da diğer alanları iyileştirmeye yönelik önerilerin doğruluğunda tutarsızlıklara yol açabilir. İkincisi, sporcular antrenörün önerilerine ve ipuçlarına dayanarak farklı ve tutarsız anlayışlar geliştirecektir. Bu sorunlar bireysel düzeyde değişken performans düzeyleriyle sonuçlanır, ancak bir eyaletin sporcu bulma, performans ve sakatlık önleme açısından diğerlerinin sistematik olarak gerisinde kalmasına da yol açabilir (bkz. Fan 2004; Shen ve Song 2013). Bu farklılık önemlidir, çünkü Çin'in ulusal düzeydeki yarışmaları eyaletler arasındaki mücadelelerdir ve milli takımın geleceğini belirler. Böylece Çinli halter antrenörleri, üst düzey sonuçlara tutarlı biçimde ulaşmanın, tutarlı programlama ve üzerinde uzlaşılmış bir bilgi temeli üzerine kurulu bir sistem gerektirdiğini fark ettiler.

Üst düzey yarışmalarda şampiyon olmak sıkı çalışmaya ve özenli pratiğe bağlı olsa da yetenekli çocukları ve gençleri seçmek ve onları bilimsel olarak yetiştirmek, büyük sporcuları dünya elit düzeyine çıkarmanın ön koşuludur. Yang (1999) üst düzey haltercıların yaş özelliklerini analiz etmiş ve 1960'lardan bu yana haltercıların giderek daha küçük yaşta antrenmana başladığını bulmuştur. Özellikle 50 yıl önce sporcuların antrenmana başlama yaşı yaklaşık 16–17 iken günümüzde ortalama yaş yaklaşık 10–12'dir. Ayrıca 1960–1990 yılları arasında erkekler Olimpiyat halter şampiyonlarının ortalama yaşı 27,9'dan 24,5'e düşmüştür. Günümüzde dünya düzeyine ulaşma yaşı ortalama olarak erkeklerde yaklaşık 21, kadınlarda 20'dir. Bu düşüş eğilimleri nedeniyle Çinli yetenek avcıları ve spor bilimcileri her zamanki gibi fiziksel özelliklere dikkat etmekte; ancak artık gelişim potansiyeline, özellikle de bir sporcunun kuvvet ve kas potansiyelinin mükemmel bir belirleyicisi olduğu için testosteron düzeyine daha fazla önem vermektedirler.

Yeni teoriler ve antrenman yöntemleri halterin bilimsel olarak sistemleştirilmesine büyük katkı sağlamış, antrenmanın düzenlenmesini ve kontrolünü daha doğru ve nicel hale getirmiştir. Örneğin Zhao Qingkui'nin felsefesi 5 Sözcüğe genişledi: yakın, hızlı, alçak, zamanlama ve dengeli. Diğer gelişmeler modern teknolojideki yeniliklerden ve uygulamalı bilimsel bilgiden geldi. Örneğin fizyolojik ve biyokimyasal göstergeler sporcunun fiziksel durumunu izlerken bilimsel öngörüler sporcuların performansının gelişim yasasını inceler. Üç boyutlu (3D) hareket analizi, sporcuların teknik hareketlerini analiz etmeyi ve verimliliklerini artırmayı mümkün kılar. Elektriksel uyarıcılar sporcuların kas kuvvetinin gelişmesini kolaylaştırır. Son olarak çok disiplinli bilimsel bilgi, sporcuların fiziksel toparlanmasını hızlandırmak ve bedensel işlevlerini güçlendirmek için fiziksel, psikolojik ve beslenmeye dayalı stratejiler benimser. Dolayısıyla teknolojik yenilikler ve çok disiplinli bilimsel bilginin uygulanması modern halterde daha büyük bir gelişme sağlayacaktır.

Toplamlar kg cinsindendir. [Ç.N.: Kaynak tabloda Ding Meiyuan "E, 75 kg" olarak, 2004'teki Chen Yanqing, Liu Chunhong ve Tang Gonghong satırlarının yeri ise "Pekin" olarak verilmiştir; Ding Meiyuan 2000 Sidney'de kadınlar +75 kg sıkletinde şampiyon olmuştur ve 28. Olimpiyat Oyunları (2004) Atina'da düzenlenmiştir. Bu üç satır buna göre düzeltilmiştir.]