Paketli ürünler, "şampiyonların tercihi" reklamları, hızlı sonuç vaatleri.
Yetersiz enerji, kısa uyku, beden imajı kaygısı, doping riski taşıyan içerikler.
Büyüyen sporcu neye ihtiyaç duyar, neye ihtiyaç duymaz? Antrenör bu konuda nerede durur?
Çocuk oyundan çıkar, aynı gün dönmez; önce okula, sonra kademeli olarak spora döner.
Büyüme plağı bağlardan zayıftır; burkulma sanılan şey bir büyüme plağı yaralanması olabilir.
Hayır.
Antrenman sonrası büyümeye ve vücut işlevlerine yetecek enerjinin kalması.
Sporda göreli enerji yetersizliği: kemikten hormona, performanstan ruh sağlığına etkiler.
Karbonhidrat, protein, yağ: enerji ve yapı için gerekenler.
Antrenman gününün zorluğuna göre değişen tabak modeli.
Beslenmeye eklenen ürün: toz, hap, içecek. Gıda değil, ek.
Takviyede etikette yazmayan, yasaklı olabilecek maddenin bulunması.
Doping kurallarında sporcunun vücudunda bulunan maddeden kendisinin sorumlu olması.
Düzenli, yeterli ve kaliteli uykuyu destekleyen alışkanlıklar.
Karbonhidrat, protein ve yağ birlikte enerjiyi sağlar. Bunlara makro besin denir.
Kasın ve beynin ana yakıtı. Antrenman günü tabakta daha çok yer tutar.
Kasın, kemiğin ve dokunun tamir ve büyümesi için gereklidir. Genelde yemekten yeterince alınır.
Hormonlar ve vitamin emilimi için gereklidir; kaçınılacak değil, dengelenecektir.
Sporda göreli enerji yetersizliği: harcanan enerjiye göre yetersiz yemek. Hormonlar baskılanır, kemik zayıflar, performans ve ruh sağlığı düşer. Kız ve erkek sporcularda görülür.
Beden saati düzenli çalışır. Hafta sonu iki saatten fazla kaydırmak uykuyu bozar.
Yatmadan önceki ekran uykuya dalmayı geciktirir ve uykuyu kısaltır.
Enerji içeceği, kola, çay uykuyu bölebilir. Çocuğun tabağında yeri yoktur.
5–13 yaş için 9–11 saat, 14–17 yaş için 8–10 saat uyku önerilir (Hafta 1). Uyku kısaldığında toparlanma, dikkat ve yaralanma riski etkilenir.
Büyüyen sporcunun enerjisi, tabak modeli, okul günü ve sıvı.
Antrenman, büyüme ve okulun toplam ihtiyacı karşılanmalı. Yetişkin gibi "kalori açığı" ile kilo verdirmek uygun değildir.
Sık yorgunluk, sık hastalanma, performans düşüşü, büyümenin yavaşlaması, kızlarda adet düzensizliği, tekrarlayan stres kırığı.
Enerji yetersizliği kız ve erkek sporcularda hormonları, kemiği ve ruh sağlığını etkiler (Mountjoy ve ark., 2023). Şüphede hekim ve diyetisyene yönlendirin.
Büyüyen sporcuda enerji kısıtlanmaz: antrenman, büyüme ve okulun toplam ihtiyacı karşılanmalı. Yetişkin gibi kalori açığı uygulamak büyümeyi ve kemik gelişimini tehlikeye atar; şüphede diyetisyene yönlendirin.
Tabağın yarısı sebze ve meyve; çeyreği tahıl, çeyreği protein kaynağı. Yağ ve sıvı ölçülü.
Sebze-meyve, tahıl ve protein yaklaşık eşit paylarda.
Tabağın yarısı tahıl ve nişastalı besin; enerji ihtiyacı artmıştır.
Yumurta, süt, yoğurt, peynir, et, tavuk, balık, kuru baklagil. Çeşitli bir beslenmede çoğu çocuk için protein tozuna gerek yoktur; öncelik yeterli enerji ve öğün düzenidir.
Atlanmaz: tahıl, süt ürünü, meyve
Öğle yemeği ve teneffüs atıştırmalığı
1–3 saat önce hafif atıştırmalık: meyve, sandviç, yoğurt
Gecikmeden normal bir öğün; su
Antrenör diyet yazmaz, kilo vermeyi önermez. Enerji yetersizliği, yeme bozukluğu işaretleri ya da ciddi kilo değişimi fark ederse aileyle konuşur ve hekim ile diyetisyene yönlendirir.
Antrenmanın çoğunda yeterlidir. Molalarda içmeyi yetişkin planlar (Hafta 3).
Uzun süren, yoğun ya da sıcak ortamdaki aktivitede karbonhidrat ve tuz kaybını karşılamak için. Günlük içecek değildir.
Kafein ve diğer uyarıcılar içerir; uyku, kalp ritmi ve kaygı üzerinde olumsuz etki riski vardır. Çocuk ve ergenlere önerilmez.
13 yaşındaki Ayşe zayıflamak için kahvaltıyı atlıyor. Antrenman aynı kaldı, ama büyümeye kalan enerji yarıya iniyor. Açık büyümeden ve kemikten kapatılır.
Takviye pazarı, katı sorumluluk ve sosyal medyanın sattığı hızlı çözümler.
Toz, hap ya da içecek biçiminde satılır. Yemeğin yerine geçmez; çocuk için çoğu zaman gerekmez.
Ürünün içinde yasaklı bir madde olabilir; etikete bakarak bunu anlayamazsınız.
Doping kurallarında vücuttaki maddeden sporcunun kendisi sorumludur. Çocuk sporcu da buna dahildir.
Lisanslı sporcunun vücudunda bulunan yasaklı maddeden, bilmeden alsa bile kendisi sorumludur. Genç sporcu için bu, yıllarca süren bir ceza demek olabilir.
Önce gıda. Hekim ya da diyetisyen bir eksiklik (ör. demir, D vitamini) saptarsa, bağımsız laboratuvarda test edilmiş ürün, onların önerisiyle. IOC takviye uzlaşısı da kirlenme riskine dikkat çeker (Maughan ve ark., 2018).
"Kas yap, yağ yak", "30 günde karın kası", öncesi-sonrası fotoğrafları, sponsorlu ürünler.
Estetik (cimnastik, dans, artistik patinaj), kilo sınıflı (güreş, judo) ve dayanıklılık sporlarında kilo ve beden baskısı daha sık görülür.
Kilo ve beden hakkında yorum yapmayın, takımın önünde tartmayın. Konuşmayı performansa, güce ve sağlığa taşıyın.
Kilo sınıflı sporlarda maç öncesi hızlı kilo düşürme yaygın bir uygulamadır (Artioli ve ark., 2010). Büyüyen çocukta sıvı kısıtlama, terleterek ya da aç kalarak kilo düşürmek kabul edilemez; çocuk doğal kilosuna uygun sıklette yarışmalıdır.
Enerji içeceği tüketimi kısa uyku süresi ve kötü uyku kalitesiyle ilişkili.
Düşük akademik başarı ve dikkat sorunlarıyla da ilişki bulundu.
Sigara, alkol ve diğer madde kullanımıyla güçlü ilişki; diş erozyonu, psikolojik sıkıntı.
Fenomen protein tozu öneriyor, enerji içeceği "şampiyonların tercihi" diye satılıyor. Etiket içeriği her zaman söylemez; testte sorumlu sporcudur.
Uykunun sağlık, performans ve yaralanmayla ilişkisi; canlı uyku planı.
Gece ekranı (Hafta 1), geç saatteki antrenman ve maçlar, sabah erken okul, kafeinli içecekler.
Geç saat antrenmanlarını sınırlamak, deplasman dönüşlerini planlamak, iyi oluş anketinde uykuyu sormak.
13–18 yaş için 8–10 saat, 6–12 yaş için 9–12 saat önerilir. Kısa uyku; dikkat, ruh hali, öğrenme ve yaralanma riskiyle ilişkilidir.
"13 yaş, enerji içeceği": okul günü 7,3 saat uyku; hedef 8–10 saat.
Hafta sonu 01.00–10.30: sosyal jet lag ~2,6 saat. Pazartesi sabahı neden zor?
Önerilen yatış 20.45–22.45. Ekran ve kafein uyarılarını kapatmak için neyi değiştirirsiniz?
"Düzenli 11 yaş" ile karşılaştırın; kendi haftanızı girin.
13 yaşındaki oyuncu gece 23.30'a kadar enerji içeceğiyle oyun oynuyor, sabah okulda uyukluyor. En ucuz ve en etkili toparlanma aracı yastıkta.
Aynı saatte yat, kalk
hafta sonu 2 saatten fazla kaydırma
Ekranı yataktan çıkar
uykuya dalmayı geciktirir
Akşam kafein yok
enerji içeceği, kola, çay
Güncel tartışma, mitler, Performans Merkezi, görev ve tartışma.
Tüm perakende satışlar kapsamda. Denetim yerel yönetimlerde; kuralı çiğneyen satıcıya 2.500 sterline kadar ceza.
Hükümete göre bu içecekler kaygıya yol açabiliyor, uykuyu ve dikkati bozuyor; diş çürüğü ve yüksek tansiyon riski de sayılıyor.
İngiltere'de yaklaşık 100.000 çocuğun her gün yüksek kafeinli enerji içeceği içtiği tahmin ediliyor.
Bu haftanın ilkesiyle (enerji içeceği çocuğa önerilmez) karşılaştırın: kulübünüzün kantininde ve maç günlerinde bu kuralı nasıl uygularsınız, yasa gelmeden önce bile?
Çeşitli ve yeterli beslenen çocuk ve gençlerin çoğu, ihtiyacını gıdadan karşılar.
Çocuk ve ergenlere önerilmez; uyku ve kalp ritmi üzerinde olumsuz etki riski vardır (Amerikan Pediatri Akademisi, 2011).
Etikette yazmayan yasaklı içerikler bulunabilir (Geyer ve ark., 2004); sorumluluk sporcunundur.
Ek uyku biraz telafi sağlar; ama düzenli yetersiz uyku, hafta içi performansı ve sağlığı etkilemeye devam eder.
Enerji yeterliliği kavramını görmek için.
Aç → HesaplayıcıKendi uykunuzla başlayın.
Aç → HesaplayıcıSu ihtiyacını somutlaştırmak için.
Aç → Beslenme dersiGenç sporcunun beslenmesi.
Aç → Beslenme dersiKanıt düzeyi ve kirlenme.
Aç → Beslenme dersiAyrıntılı işleyiş.
Aç →Okul günü için üç öğün + bir ara öğün önerisi.
Yaşa göre hedef, yatış saati, ekran kuralı.
Protein tozu ve enerji içeceği sorusuna iki cümlelik yanıt.
Velinin evde izleyebileceği iki basit gösterge.
| Ölçüt | 1 · Gelişiyor | 2 · Yetkin |
|---|---|---|
| Günlük | Kayıt eksik. | 3 günlük öğün, içecek ve uyku kaydı; aç gelinen antrenman sorgulanmış. |
| Tabak düzenleme | Genel öneri yazılmış. | Bir gün tabak modeline göre somut olarak yeniden düzenlenmiş. |
| Etiket incelemesi | Ürün tanıtılmış. | İçerik açıklığı, kafein miktarı, bağımsız test logosu ve çocuğa pazarlama değerlendirilmiş. |
| Veli notu | Not kilo ya da bedenle ilgili yorum içeriyor. | Okul-antrenman günü öğün, su ve uyku; enerji içeceği ve takviye hakkında iki cümle; suçlamayan dil. |
Arkadaşınızın görevine bir güçlü yön ve bir somut geliştirme önerisi yazın. Puan, önerinin gerekçesini göstermek içindir.
Ürünler mi, pazarlama mı, çocukların görüntüsü mü? Kimin çıkarı ne?
Enerji içeceği ve takviye hakkında bu haftanın kanıtı ne diyor?
Kulübün sponsoru kaybetmeden çocukları koruyacağı bir öneri geliştirin.
"Çocuklar zaten markette alıp içiyor. En azından bedava olsun."
Yöneticiye kanıtla, veliye güven vererek iki cümle.
1. Büyüyen sporcuda enerji konusunda temel ilke nedir?
Antrenman, büyüme ve okulun toplam ihtiyacı karşılanmalı; enerji yetersizliği REDs'e yol açabilir.
2. Ajibo ve ark. (2024) enerji içeceği tüketimini hangisiyle ilişkili buldu?
57 çalışmada enerji içeceği kısa uyku, kötü uyku kalitesi ve düşük akademik başarıyla ilişkiliydi.
Anında geri bildirim ve açıklamalı soru seti.
Başla → TemelDersin temel kavramları.
Aç → Bağlantılı dersÇocuklarda Fiziksel Uygunluk dersi, 6. konu.
Aç → Beslenme dersiSıvı ihtiyacının ayrıntısı.
Aç →