← Lisans Ders Sayfasına Dön
Bilimsel Araştırma Yöntemleri · Lisans · 2026–2027

Lisans İçin 14 Haftalık Öğretim Rehberi

Dönem sonunda her öğrenci tek sayfalık, gerekçeli bir araştırma önerisi yazıp beş dakikada sunar. Öğrencilerin çoğu araştırma kavramlarıyla ilk kez karşılaşıyor. Bu yüzden her kavram önce sade bir tanım ve günlük hayattan bir örnekle verilir, sonra dönem boyunca aynı spor örneğinde kullanılır.

Dönemin Hikâyesi

On dört hafta tek bir proje üzerinden ilerler. Ece ve Mert, Kaan Hoca'nın U17 erkek basketbol takımında şu soruyu araştırır: "Maç öncesi 60 saniyelik statik germe, dinamik ısınmaya göre dikey sıçramayı değiştirir mi?" Her hafta önerilerine bir parça ekler: soru, hipotez, değişken tablosu, kaynak kartları, ölçüm, katılımcılar, deney planı, sonuç, etik, rapor ve sunum. Öğrenciler aynı adımları kendi sorularıyla tekrarlar.

Sayılar hakkında: Germe etkisine ilişkin değerler gerçek kaynaklardan gelir: Behm ve ark. (2016) derlemesinde ortalama düşüş %3,7; 60 sn ve üzeri germede %4,6, daha kısa germede %1,1. Spor bilimlerinde tekrar edilebilirlik için Murphy ve ark. (2025) kullanılır.

Ece ve Mert'in kendi sonuçları (germe günü 40,6 cm, ısınma günü 42,1 cm) ile Zeynep'in uyku taraması öğretim amaçlıdır. Slaytlarda bu açıkça yazılıdır; derste de öyle söyleyin.

Kavram Bölümleri ve Gerçek Araştırmalar (Ekim 2026)

Ece ve Mert'in hikâyesi dönem projesinin örneği olarak kaldı; ama haftanın kavramları artık bu tek örneğe bağlı değildir. Her destede hikâyeden bağımsız iki-dört yeni kısım vardır: akademik tanım, sade açıklama, antrenman bilimi, egzersiz fizyolojisi, biyomekanik, spor psikolojisi, beden eğitimi, sporcu beslenmesi, sporcu sağlığı ve spor yönetiminden örnekler, cevaplı alıştırma ve yoklama. Ders kitabı kapsamı Thomas ve ark. (Research Methods in Physical Activity), Karasar ve Büyüköztürk ve ark. düzeyindedir.

Gerçek araştırma slaytları: Her haftada en az iki yayımlanmış çalışma künye, desen, katılımcı, ölçüm, bulgu ve "bu haftanın kavramı açısından ders" başlıklarıyla anlatılır. Slayttaki sayılar makale özetlerinden (Europe PMC) doğrulanmıştır; doğrulanamayan sayı yazılmamıştır. Örnekler: Mah ve ark. 2011 (uyku uzatma), Soligard ve ark. 2008 (FIFA 11+ küme randomize deneme), Cobley ve ark. 2009 (göreli yaş etkisi), Milewski ve ark. 2014 (uyku ve sakatlık), Beedie ve ark. 2006 (kafein plasebosu), Glatthorn ve ark. 2011 (Optojump geçerliği), Fletcher ve Sarkar 2012 (Olimpiyat şampiyonlarında psikolojik dayanıklılık), Sumner ve ark. 2014 (basın bülteninde abartı), Fanelli 2009 (araştırma sahtekârlığı).

Bir Haftanın Akışı

Her hafta aynı sırayı izler. Süreler 75–90 dakikalık bir ders içindir; sınıfın yanıtlarına göre kısaltıp uzatın.

  1. Hatırlayalım. Geçen haftadan üç soru. Öğrenciler cevabı önce aklından söyler, sonra kart açılır.
    3 dk
  2. Açılış vakası. Bir reklam, bir haber başlığı, bir sakatlık dönüşü: haftanın sorusunu doğuran somut durum.
    5 dk
  3. Önce Temel. Haftanın sekiz kavramlık sözlüğü ve dört öğrenme çıktısı. En önemli üç-dört kavramın kartları (ne demek, günlük hayattan, bu dersteki örnekte, karıştırmayın) destenin başında değil, kavramın ilk kullanıldığı slaytın hemen önündedir; ardından gelen slayt tanımı tekrar etmez, Ece ve Mert'e uygular.
    sözlük 3 dk · her kart 1–2 dk
  4. Kısımlar. Her hafta dört ya da beş kısım; ilk kısımlar kavramı çok alanlı örneklerle kurar, sonraki kısımlar Ece ve Mert'in projesine uygular. Kısımlarda anlatım slaytları, bir ya da iki canlı araç (öğrenci değeri değiştirip sonucu görür) ve tek dakikalık yoklama soruları var.
    45–60 dk
  5. Bölüm panosu. Her kısmın sonunda tek ekranlık bir pano: görsel, "Sen dene" alıştırması, bölümün üç kavramı ve tek cümlelik karar. Kısmı kapatmak ve sınıfın ne anladığını görmek için kullanın.
    2–3 dk
  6. Dönem projesi. Ece ve Mert'in o haftaki adımı. Öğrenci kendi önerisinin aynı parçasını görür. Hemen ardından Performans Merkezi slaytı: aynı adımı yapan gerçek araç, Ece ve Mert'in sayılarıyla dolu açılır; dört adım ne girildiğini, sonucun ne anlama geldiğini, neyin değiştirileceğini ve öğrenciye söylenecek cümleyi verir.
    3–5 dk + 4 dk
  7. Sınıf görevi. İkili ya da dörtlü gruplarla, süreleri slaytta yazılı bir uygulama. Ürün öğrencinin dosyasına girer.
    10–20 dk
  8. Mit mi, gerçek mi? · Kendini Sına. Sahada duyulacak dört cümle ve soru setlerine bağlantılar.
    5 dk
  9. Haftanın panosu ve çıkış kartı. Dört maddelik özet ve iki soruluk çıkış kartı.
    5 dk

Ders Modu

Sağ alttaki Ders düğmesi desteyi yalnız çekirdek slaytlara indirir. Her hafta 18–19 slayt kalır: açılış vakası, sözlük, haftanın ana kavramları, bir-iki yoklama ve alıştırma, bir gerçek araştırma ve özet. Hatırlayalım, kısım ayırıcıları, devam slaytları, ikinci gerçek araştırma, dönem projesi, Performans Merkezi, sınıf görevi, mit, çıkış kartı, evde ve kaynaklar dışarıda kalır; derste bu sürümle ilerleyin. Aynı düğmeyle tam desteye dönülür. Öğrenciler evde tam desteyi okur.

Hafta1234567891011121314
Tam deste5142434145434244444643454542
Ders Modu1918181919191919191919191919

Haftalar, Araçlar ve Ürünler

"Proje" sütunu Ece ve Mert'in o haftaki adımını, "Ürün" sütunu öğrencinin kendi dosyasına ekleyeceği çıktıyı gösterir. Yedi proje adımı Hafta 2 ile Hafta 9 arasında tamamlanır; sonraki haftalar sonucu okumayı, etiği, yazmayı ve sunmayı ekler.

HKonuCanlı araçlarSınıf göreviProjeÜrün
1Bunu nereden biliyoruz?Bilgi kapıları, şans, ilişki ve nedenBileklik işe yaramasa da fark çıkar · Protein tozu kullanan daha mı güçlü? · Şans mı, Etki mi? (Performans Merkezi)Bir iddia bulun, dört soru sorun10 dk, ikişerliMert bir reklama "Bunu nereden biliyoruz?" diye sorar.Sporla ilgili bir iddia ve dört soruya cevap.
2Meraktan araştırma sorusunaHuni, PICO, beş ölçütSoru kurucu · Araştırma Sorusu Kurucu (Performans Merkezi)Kendi sorunuzu yazın12 dk, ikişerli1/7Soru netleşir.Dört parçalı, beş ölçütten geçmiş araştırma sorusu.
3Ne soruyoruz, ne bekliyoruz?Amaç, hipotez, varsayım, sınırlılıkHipotez yazıcı · Genelleme cetveli · p Değeri mi, Etki Büyüklüğü mü? (Performans Merkezi)Kendi iskeletinizi kurun12 dk, ikişerli2/7Amaç ve hipotez.Amaç cümlesi, H₀ ve H₁, iki varsayım, iki sınırlılık.
4Neyi değiştiriyoruz, neyi ölçüyoruz?Değişkenler, karıştırıcılar, ölçülebilir tanımİki günü gerçekten aynı yapmak · Belirsiz kelimeden ölçüme · Dikey Sıçrama Testi (Performans Merkezi)Sınıfı ölçün15 dk, dörder kişi3/7Değişken tablosu.Değişken tablosu ve tarif gibi yazılmış bir ölçüm tanımı.
5Kaynak bulmak, okuduğunu kaydetmekGüven merdiveni, AND/OR, kaynak kartıVE daraltır, VEYA genişletir · Bu kaynağa güvenebilir miyim? · Arama Dizesi Kurucu (Performans Merkezi)İlk kaynak kartınızı yapın15 dk, ikişerli, telefonla4/7Üç kaynak kartı.Bir arama satırı ve ilk kaynak kartı.
6Ölçüme güvenebilir miyiz?Geçerlik, güvenirlik, ICC, hata bandıHata bandı · Test-Tekrar Güvenirliği (Performans Merkezi)Sınıfta test-tekrar test15 dk, dörder kişi5/7Pilot ölçüm: 6 oyuncu, iki gün.İki ölçüm arasındaki farklar ve en büyük farkın açıklaması.
7Kimi araştırıyoruz?Evren, örneklem, temsil, kaç kişiKimi seçtiğiniz sonucu değiştirir · Etki küçüldükçe kalabalık gerekir · Örneklem Büyüklüğü ve Güç Analizi (Performans Merkezi)Kendi katılımcılarınız12 dk, ikişerli6/7Katılımcılar paragrafı: 14 oyuncu.Evren, ulaşılabilir evren, seçim ve dışlama ölçütlerini içeren paragraf.
8Betimlemek ve ilişki aramakTarama, anket, korelasyonNoktalar bir çizgiye ne kadar yakın? · Korelasyon Laboratuvarı (Performans Merkezi)Sınıfın korelasyonu20 dk, bütün sınıfYan hikâye: Zeynep'in uyku taraması.Sınıfın nokta grafiği, r tahmini ve bir üçüncü değişken.
9Bir uygulamanın etkisini sınamakKontrol, kura, plasebo, körleme, desenlerKoç mu seçsin, kura mı? · Rastgele Atama Simülatörü (Performans Merkezi)Bir kafein deneyi tasarlayın15 dk, dörder kişi7/7Deney planı hazır.Desen, plasebo, ölçüm ve körleme kutularıyla deney planı.
10Sporcunun deneyimini anlamakNitel araştırma, görüşme, tema, karma yöntemAltı alıntı, iki tema · Nitel Kodlama ve Doygunluk (Performans Merkezi)Beş dakikalık bir görüşme20 dk, ikişerliGermede belirgin düşen üç oyuncuyla görüşme.Üç açık uçlu soru, görüşme notları ve iki tema.
11Bir sonucu doğru okumakFark, p değeri, güven aralığı, abartı"Fark yok" doğru olsaydı? · Haber başlığı bulgudan ne kadar uzak? · Eşli t Testi (Performans Merkezi)Bir özeti üç katmana ayırın15 dk, ikişerliSonuçlar: 40,6 / 42,1 cm, 14 oyuncudan 12'si aynı yönde.Bir makale özetinde bulgu, yorum ve sınır ayrımı.
12Dürüstlük ve katılımcıya saygıOnam, etik kurul, intihal, yapay zekâBu formda ne eksik? · Aynı bilgiyi beş şekilde yazmak · p-Hacking Simülatörü (Performans Merkezi)Kendi onam formunuz15 dk, ikişerli"Hocam, herkes katılsın": gönüllülük ve veli onayı.Yedi maddeyle denetlenmiş bir sayfalık onam formu.
13Araştırmayı anlaşılır yazmakIMRAD, APA 7, posterBulgu cümlesi kurucu · APA 7 Bulgu Cümlesi Kurucu (Performans Merkezi)Kendi giriş paragraflarınız20 dk, ikişerliHaftalardan bölümlere; Ece ve Mert'in posteri.APA atıflı, üç paragraflık giriş (bilinen, eksik, amaç).
14Bir sayfalık araştırma önerisiYedi kutu, sunum, jüri sorularıÖnerimin kontrol listesi · Bitirme Projesi Hazırlık Panosu (Performans Merkezi)Öneri ve beş dakikalık sunumÖrnek: Zeynep'in uyku önerisi.Tek sayfalık öneri, beş slaytlık sunum.

Değerlendirme: Araştırma Önerisi

Puanlama Hafta 14'te öğrencilere gösterilir. Her ölçüt dönem içindeki bir ya da birkaç haftalık ürüne dayanır; öğrenci dosyasını tamamladıysa önerinin büyük kısmı zaten yazılmıştır.

ÖlçütBeklenenHaftaPuan
Soru ve gerekçeDört parçalı soru; bilinen ve eksik, 2–3 kaynakla2, 520
Amaç ve hipotezKalıba uygun amaç; H₀ ve H₁315
YöntemKatılımcı, desen, değişken tablosu, ölçülebilir tanım, güvenirlik4, 6, 7, 930
EtikOnam, risk, gizlilik, kurul1210
Yazım ve kaynakçaAnlaşılır dil, APA 7, intihal yok12, 1310
SunumBeş dakika, beş slayt, sorulara cevap1415

Önerinin yedi kutusu: başlık (H2), gerekçe (H5), amaç ve hipotez (H3), katılımcılar (H7), desen ve ölçüm (H4, H6, H8–H10), etik (H12), beklenen sonuç (H3, H11), ayrıca APA 7 kaynakça (H13). Öneride bulgu olmaz; "ne yapacağım ve neden" vardır.

Derste Kullanım Önerileri

Önce tahmin

Canlı araçta ve panolardaki "Sen dene" kısmında sürgüyü oynatmadan önce sınıfa sorun: "Sonuç ne çıkar?" Tahmin yazılıp sonra bakılınca akılda kalır.

Yoklama

Her yoklama tek dakikalık. Doğru şık hafta hafta farklı konumda ve en uzun şık değil; öğrenci şık uzunluğundan cevap çıkaramaz. Açıklamayı cevaptan sonra yüksek sesle okuyun.

Kavramı önce sade dille

"Önce Temel" kartlarını atlamayın. Öğrenci terimi tanımadan kullanırsa ezberler. Kartın "Karıştırmayın" satırı en sık yapılan hatayı gösterir.

Dosya

Her haftanın ürünü dosyaya girer. Hafta 14'te öğrenci yeni bir şey yazmaz; dosyadaki parçaları yedi kutuya taşır.

Kendini Sına: Her destenin sonunda üç bağlantı vardır: kolaylaştırılmış sorular, aynı haftanın on soruluk ileri düzey seti ve konunun yüksek lisans sunumu. Derinleşmek isteyen öğrenciyi bunlara yönlendirin.

Performans Merkezi: Her hafta bir canlı araç slaytı (tablodaki "Canlı araçlar" sütununun son aracı) ve Kendini Sına'dan sonra haftanın 3–4 Performans Merkezi kartı var. Hafta 6 ve 8'deki ölçümler sitedeki test sayfalarının protokolünü (dikey sıçrama, el kavrama) kullanır; güvenirlik değerleri ve kaynakları o sayfalarda yazılıdır. Hafta 6'daki pilot (ICC 0,91, tipik hata 0,93 cm) ve Hafta 11'deki 14 oyuncunun verisi araçlarda aynı sayılarla görülür.

Sınıf Kullanımı ve Kısayollar

→ ↓ Boşluk Page Down ilerletir; ← ↑ Page Up geri alır; Home ilk, End son slayta gider. Telefonda sağa-sola kaydırmak yeterlidir. Alt çubukta slayt sayacı, Ders (Ders Modu) ve tam ekran düğmeleri bulunur. Panolarda sol alttaki Terimler düğmesi terim şeridini açar, sağ alttaki yeniden oynat panonun animasyonlarını baştan başlatır.

Temel Kaynaklar